|    | 
   Trang chủ    Văn bản PL Lịch làm việc Lịch họp HĐND Thông Báo Sơ đồ trang Hỏi đáp Tin ảnh

Hoạt động tiếp công dân và giải quyết đơn thư KNTC
Muốn giải quyêt tốt khiếu nại, tố cáo trước tiên phải hiểu rõ và khắc phục ngay sự nhầm lẫn giữa khiếu nại và tố cáo
Ngày cập nhât: 20/04/2015

Năm 2011, khi Quốc hội tách các chế định về tố cáo và chế định khiếu nại thành hai đạo luật riêng đó là: Luật khiếu nại và Luật tố cáo đã có sự phân định ngày càng rõ nét thế nào là tố cáo và thế nào là khiếu nại và quy định rõ việc xử lý đơn thư, giải quyết các vụ việc khiếu nại, tố cáo. Có thể nói trước thực tế tình hình khiếu nại, tố cáo đang diễn ra trên các lĩnh vực đời sống xã hội thì đây là sự thể hiện trách nhiệm cao và sự đánh giá rất đúng của Quốc hội. Hai đạo luật này vẫn kế thừa các quy định cơ bản, khả thi của Luật khiếu nại, tố cáo năm 1998. Trong đó có nội dung quy định, giải thích thế nào là khiếu nại và thế nào là tố cáo tại Điều 2, Luật khiếu nại, tố cáo năm 1998:

“Khiếu nại là việc công dân, cơ quan, tổ chức hoặc cán bộ, công chức theo thủ tục do Luật này quy định đề nghị cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền xem xét lại quyết định hành chính, hành vi hành chính hoặc quyết định kỷ luật cán bộ, công chức khi có căn cứ cho rằng quyết định hoặc hành vi đó là trái pháp luật, xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của mình”.

“Tố cáo là việc công dân theo thủ tục do Luật này quy định báo cho cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền biết về hành vi vi phạm pháp luật của bất cứ cơ quan, tổ chức, cá nhân nào gây thiệt hại hoặc đe doạ gây thiệt hại lợi ích của Nhà nước, quyền, lợi ích hợp pháp của công dân, cơ quan, tổ chức.”

Mặc dù quy định của pháp luật rõ như vậy, nhưng trên thực tế, không thể phủ nhận vẫn có sự lẫn lộn giữa khiếu nại và tố cáo. Cơ quan thanh tra, ban tiếp công dân hoặc những người giúp đại biểu Quốc hội, HĐND xử lý, giải quyết đơn, thư khiếu nại, tố cáo, nhất là đối với những vụ việc “đầu đơn thì tố, cuối đơn thì khiếu” hay “vừa khiếu vừa tố” rất phức tạp và khó khăn. Nhiều trường hợp khi đến thẩm quyền của Tòa án cũng rất khó phân xử. Có thể tổng hợp các dạng đơn thường có sự lẫn lộn giữa khiếu nại và tố cáo như sau:

Đơn vừa có khiếu nại, vừa có tố cáo, có thể viện dẫn tình trạng này phổ biến trên khắp các địa phương, nhất là về lĩnh vực quản lý đất đai, đền bù, thu hồi đất…  Công dân vừa trình bày và khiếu nại về việc mình được đền bù giải phóng mặt bằng không đúng với quy định của Nhà nước khiến cho họ thiệt thòi. Nhưng cũng cũng tố cáo luôn hành vi một cán bộ đã nhận hối lộ của một người nào đó đã tính thừa diện tích đất của một ai đó để nhận được số tiền đền bù nhiều hơn so với thực tế; hoặc tham ô khoản tiền đáng lẽ phải đền bù cho dân… Như vậy, một vụ việc  có hai nội dung khác nhau và như vậy sẽ được xử lý bằng hai trình tự, thủ tục khác nhau theo quy định của hai đạo luật (Luật khiếu nại và Luật tố cáo): Một là, cơ quan, người có thẩm quyền sẽ phải xem xét, giải quyết những vấn đề khiếu nại của công dân, có quan điểm rõ đúng sai, sau đó trả lời hoặc đưa ra một phương án đền bù khác  trình tự thủ tục giải quyết khiếu nại. Hai là, người có thẩm quyền phải  làm rõ có hay không việc công dân tố cáo cán bộ hành vi nhận tiền hối lộ, tham ô… trong việc đo diện tích đất, trả tiền đền bù sai quy định theo trình tự giải quyết tố cáo.

Đơn vừa khiếu nại để đòi lại lợi ích, vừa tố cáo người đã ban hành quyết định hoặc có hành vi trái pháp luật, đòi xử lý người có quyết định hay hành vi đó: Đây cũng là trường hợp khá phổ biến. Nếu không xem xét kỹ rất dễ nhầm vụ việc vừa có khiếu nại, vừa có tố cáo; nhưng nếu xét thấu đáo về bản chất thì đây chỉ là việc khiếu nại vì mục đích đòi lại lợi ích của mình. Còn những vấn đề gọi là tố cáo chỉ là thể hiện sự bức xúc của người khiếu nại trước sự thiệt thòi của họ cho rằng do người ban hành hay thực hiện quyết định đã gây ra, cũng có thể họ đưa ra những hành vi sai trái của đối tượng để tăng thêm sức ép hay tạo niềm tin cho người nhận được khiếu nại về hành vi mà họ khiếu nại, thúc đẩy cơ quan, người có thẩm quyền quan tâm giải quyết.

Đơn của người đã khiếu nại nhưng do không được giải quyết thỏa đáng theo ý chủ quan của họ; từ đó đã tố cáo người giải quyết khiếu nại về việc đã ban hành quyết định giải quyết (hoặc người đã đưa ra kiến nghị giải quyết): Thực tế ở hầu hết các địa phương đã xảy ra, nhất là sau khi Luật khiếu nại, Luật tố cáo được ban hành. Vì sao lại xảy ra những trường hợp như vậy? Theo quy định của pháp luật thì việc giải quyết khiếu nại chỉ được thực hiện ở mức độ nào đó (theo quy định hiện hành thì chỉ là 02 lần). Nếu không hài lòng với việc giải quyết khiếu nại thì người khiếu nại có thể khởi kiện vụ kiện hành chính tại tòa án (nếu họ tiếp tục khiếu nại thì cơ quan nhận được sẽ từ chối thụ lý; khoản 7 Điều 11 của Luật khiếu nại). Tuy nhiên, vì những lý do khác nhau ví dụ: Người nại không tin vào cơ quan Tòa án không khởi kiện ra tòa mà vẫn muốn được giải quyết tại các cơ quan hành chính. Hoặc cũng có thể trong quá trình giải quyết khiếu nại, người có thẩm quyền đã có hành vi trái pháp luật… Bởi vậy, người khiếu nại đã “ vận dụng các quy định sẵn có của pháp luật”, tham vấn hoặc thê luật sư… thay vì tiếp tục khiếu nại, có đơn tố cáo hành vi vi phạm pháp luật của người có thẩm quyền ban hành quyết định giải quyết (thủ trưởng cơ quan hành chính) hoặc người đã tiến hành thẩm tra, xác minh và kiến nghị việc giải quyết (Chánh thanh tra hoặc thủ trưởng cơ quan chuyên môn). Trên thực tế, ở nhiều địa phương các cơ quan công quyền khá lúng túng trong việc giải quyết những vụ việc như vậy và có những cách ứng xử, giải quyết khác nhau. Những vụ việc chuyển từ khiếu nại sang tố cáo như vậy xét về bản chất vẫn là khiếu nại vì mục đích ban đầu đã nêu trong đơn. Nếu chỉ căn cứ vào hình thức, không thẩm tra tài liệu, chứng cứ, xác minh cụ thể, không suy xét kỹ, áp dụng pháp luật không phù hợp mà chấp nhận sự thay đổi này thì rất khó giải quyết dứt điểm vụ việc.  

Hiện nay tình hình khiếu nại, tố cáo ở các địa phương nhìn chung đang diễn biến rất phức tạp. Nóng nhất vẫn là việc khiếu nại, tố cáo về lĩnh vực quản lý, sử dụng đất đai. Tỷ lệ đơn khiếu nại, tố cáo về lĩnh vực này chiếm tới trên 70% tổng số đơn. Nhiều nơi đã xảy ra khiếu kiện đông người, trở thành “Điểm nóng”. Khiếu nại, tố cáo đã gây ra ảnh hưởng và thiệt hại rất lớn cho Nhà nước, cho công dân… Để giải quyết tốt khiếu nại, tố cáo trên cơ sở các quy định của pháp luật, yêu cầu trước tiên đặt ra cho cả người giải quyết, xử lý và người khiếu nại, tố cáo là phải hiểu rõ các quy định của pháp luật, cơ chế chính sách của từng địa phương. Từ đó, yêu cầu tiếp theo là phải khiếu nại, tố cáo đúng và giải quyết, xử lý đúng… Thiết nghĩ. cho dù đã có Luật khiếu nại và Luật tố cáo riêng biệt, nhưng người có đơn và người, cơ quan có thẩm quyền xử lý, giải quyết đơn vẫn cần phải hiểu sự khác biệt giữa khiếu nại và tố cáo thể hiện trên hai yếu tố chính sau:

Một là: Đối với việc khiếu nại thì chủ thể gồm cả công dân, cơ quan, tổ chức đều có quyền. Nhưng, chủ thể thực hiện quyền tố cáo thì chỉ là công dân.  

Hai là: Đối tượng khiếu nại là các quyết định hành chính, hành vi hành chính tác động trực tiếp tới quyền, lợi ích hợp pháp của người khiếu nại. Còn đối tượng tố cáo là các hành vi vi phạm pháp luật của bất cứ cơ quan, tổ chức, cá nhân nào gây thiệt hại hoặc đe doạ gây thiệt hại lợi ích của Nhà nước, quyền, lợi ích hợp pháp của công dân, cơ quan, tổ chức.

Khi xã hội phát triển, nhiều quan hệ phát sinh, về lĩnh vực khiếu nại, tố cáo và cũng thật đa dạng và phức tạp; muốn giải quyết được thì trước hết phải nắm rõ bản chất của sự việc thế nào là khiếu nại và thế nào là tố cáo, các quyền và nghĩa vụ của các chủ thể... Nhưng một thực tế khiến cho quá trình giải quyết khiếu nại, tố cáo đang gặp khó khăn, nhất là ở địa phương là từ khi có Luật Khiếu nại, Luật Tố cáo năm 2011 đến nay, hiện chưa có văn bản nào hướng dẫn chi tiết để thực hiện. Vì vậy, để thuận lợi cho các chủ thể khiếu nại, tố cáo và để có sự thống nhất về nhận thức và  cách thức xử lý, giải quyết của các cơ quan người có thẩm quyền xử lý, giải quyết khiếu nại, tố cáo, thì Chính phủ chỉ đạo Thanh tra Nhà nước cần sớm có văn bản QPPL hướng dẫn./.

Nguyễn Xuân Diên - Đại biểu HĐND thành phố Hà Nội

 Gửi cho bạn bè  In bài  Trở về

   NỘI DUNG PHẢN HỒI


Ý KIẾN CỦA BẠN

Tin khác:
Lịch Tiếp công dân của đại biểu Quốc hội Đoàn ĐBQH thành phố Hà Nội
Công tác tiếp dân, xử lý đơn, thư của công dân và giám sát việc giải quyết khiếu nại, tố cáo của Đoàn ĐBQH TP Hà Nội: Hiệu lực, hiệu quả cao
Khắc phục thiếu sót, nâng cao chất lượng công tác tiếp công dân, giải quyết đơn thư KNTC theo kiến nghị của Đoàn ĐBQH TP Hà Nội
Đoàn giám sát của UBTV Quốc hội: Kết luận giám sát việc giài quyết KNTC của công dân tại TP Hà Nội
Thông báo Kết quả làm việc về đơn khiếu nại của ông Nguyễn Văn Chiên - thị xã Sơn Tây
Đoàn ĐBQH Hà Nội: Nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác tiếp dân, xử lý đơn thư kiến nghị, khiếu nại, tố cáo của công dân

  Bản đồ hành chính
Trưng cầu dân ý
Đánh giá về trang thông tin điện tử Đoàn ĐBQH & HĐND thành phố Hà Nội


 
Trực tuyến
Thành Viên Online Thành Viên Online:
Khách Khách: 0
Thành Viên Thành Viên: 0
Tổng Số Số người đang truy cập: 0
Tổng Số Tổng lượt truy cập: 2749941