Nguyễn Xuân Diên

                                       Phó Văn phòng Đoàn ĐBQH và HĐND TP Hà Nội

Hơn 83 năm qua, vị trí, vai trò, trách nhiệm lãnh đạo của Đảng cộng sản Việt Nam đối với sự nghiệp cách mạng của nhà nước ta đã được trải nghiệm trong các thời kỳ đấu tranh giải phóng, bảo vệ và xây dựng đất nước; Đảng xứng đáng là một Đảng duy nhất cầm quyền; lãnh đạo toàn diện đối với nhà nước và xã hội. Việc khẳng định vị trí, vai trò, trách nhiệm của Đảng, tổ chức đảng và đảng viên tại Điều 4 của Hiến pháp 1992 và trong Dự thảo sửa đổi, bổ sung Hiến pháp năm 1992 là đúng đắn!

Thực tiễn hoạt động của HĐND các cấp của thành phố Hà Nội cho thấy, HĐND đã thực hiện tốt chức năng quyết định những cơ chế và biện pháp phát huy tiềm năng của địa phương, xây dựng và phát triển kinh tế xã hội, củng cố an ninh quốc phòng; đồng thời cũng thực hiện tốt chức năng giám sát; thể hiện được ý chí, nguyện vọng của nhân dân. Có được hiệu quả đó, nguyên nhân quan trọng nhất là Thành uỷ Hà nội đã chỉ đạo, lãnh đạo thực hiện tốt sự phối hợp hoạt động giữa cấp uỷ đảng với hoạt động của HĐND và UBND, nhất là việc đảm bảo quy trình chuẩn bị nội dung các kỳ họp, quy trình chuẩn bị để HĐND ban hành các nghị quyết thường kỳ về kinh tế - xã hội hay các nghị quyết chuyên đề.

Các đại biểu dự khai mạc Kỳ họp HĐND TP Hà Nội 

Với HĐND Thành phố, trước các kỳ họp, sau khi thống nhất trong hội nghị liên tịch giữa TT HĐND - UBND - UB MTTQ về những nội dung dự kiến tại kỳ họp, Đảng đoàn HĐND đều báo cáo ban Thường vụ Thành uỷ để xin ý kiến lãnh đạo. Những nội dung quan trọng như: Kế hoạch kinh tế - xã hội 6 tháng, cả năm; Kế hoạch 5 năm, quy hoạch 20, 30 năm hoặc những nội dung lớn có tính chất chuyên đề dự kiến sẽ đưa ra bàn và quyết định tại kỳ họp thì Ban cán sự đảng của UBND báo cáo Thường trực, Thường vụ hoặc Ban Chấp hành Đảng bộ Thành phố cho ý kiến làm cơ sở định hướng để HĐND thảo luận và quyết định, bởi vậy các Nghị quyết của HĐND thể hiện được ý Đảng - lòng dân.

Trong hoạt động giám sát của HĐND để thu được hiệu quả thiết thực, nhất thiết cần phải có sự quan tâm lãnh đạo của cấp ủy đảng, hay nói cách khác là cấp ủy đảng cũng phải vào cuộc, đồng thuận với việc làm của HĐND. Hàng năm, Nghị quyết về chương trình giám sát, chương trình xây dựng nghị quyết của HĐND Thành phố đều báo cáo Thành uỷ. Thành ủy cũng thường xuyên quan tâm và có ý kiến chỉ đạo đối với Đảng đoàn, Thường trực HĐND về những trọng tâm trong hoạt động giám sát của HĐND Thành phố, thể hiện trong các thông báo ý kiến chỉ đạo của Thường trực Thành uỷ tại các cuộc giao ban giữa Thường trực Thành uỷ - Thường trực HĐND - UBND Thành phố với lãnh đạo các quận, huyện, thị xã (3 tháng 1 lần), trong các công văn, chỉ thị, nghị quyết các cấp uỷ đảng… Nhiều đề xuất, kiến nghị của Thường trực HĐND và các Ban của HĐND qua hoạt động giám sát đã được Thường trực, Thường vụ Thành uỷ quan tâm lãnh đạo để thực hiện. Thí dụ như việc triển khai thực hiện nhiệm vụ kinh tế - xã hội hàng năm; về phân cấp quản lý ngân sách, phân cấp quản lý vốn đầu tư XDCB, quản lý và sử dụng các loại qũy của Thành phố; vấn đề quản lý đất đai, tài sản công trong các cơ quan hành chính, sự nghiệp và các doanh nghiệp nhà nước; quy hoạch và quản lý thực hiện quy hoạch; quản lý trật tự đô thị và việc xử lý các dự án vi phạm các quy định của pháp luật về sử dụng đất hay gọi là “các dự án treo”...

Hoạt động giám sát bằng hình thức chất vấn tại kỳ họp cũng là một nội dung Đảng đoàn HĐND báo cáo với Thường trực Thành ủy trước kỳ họp và rất được quan tâm. Theo quy định của Luật thì tại kỳ họp, đại biểu HĐND nêu câu chất vấn để Thường trực HĐND, UBND, các cơ quan tư pháp…trả lời. Nhưng tập trung chất vấn nội dung gì, có trọng tâm, trọng điểm, đáp ứng nguyện vọng của đông đảo cử tri và nhân dân không thì phải dự báo và lãnh đạo định hướng trước. Do có sự quan tâm lãnh đạo của cấp ủy nên các kết luận sau giám sát, sau chất vấn của HĐND thành phố Hà Nội được thực hiện khá nghiêm túc và triệt để. Ngoài việc quan tâm chỉ đạo, lãnh đạo hoạt động của HĐND khi thực hiện chức năng quyết định và chức năng giám sát, các cấp uỷ đảng ở Thành phố, đặc biệt là Thành uỷ Hà Nội thường xuyên đặt ra yêu cầu tiếp tục đổi mới mạnh mẽ hoạt động của HĐND trong tổ chức các kỳ họp HĐND, trong hoạt động tiếp xúc cử tri, trong việc xử lý, đôn đốc giải quyết đơn thư...

Những năm gần đây, tổ chức bộ máy HĐND các cấp thành phố Hà Nội đảm bảo đúng định hướng, cơ bản đáp ứng với điều kiện thực tế của địa phương. Hiện nay, HĐND thành phố Hà Nội có 13/95 đại biểu chuyên trách, chiếm tỷ lệ 14,5%. Hà Nội hiện là địa phương có số đại biểu HĐND chuyên trách nhiều nhất trong cả nước. Từ sau khi Ban Thường vụ Thành ủy Ban hành Đề án 04 về "Nâng cao năng lực, hiệu lực, hiệu quả hoạt động của HĐND các cấp TP Hà Nội giai đoạn 2012-2016", HĐND các cấp được kiện toàn. Ở cấp quận, huyện có từ 3 đến 4 đại biểu HĐND chuyên trách; cấp xã, phường có 1 đến 2 đại biểu HĐND chuyên trách. Với sự quan tâm lãnh đạo của các cấp ủy Đảng, HĐND các cấp thành phố Hà Nội đã và đang thể hiện xứng đáng vai trò, vị trí của cơ quan quyền lực nhà nước ở địa phương. 

Mặc dù các cấp uỷ Đảng ở thành phố Hà Nội đã có sự quan tâm hơn trong công tác lãnh đạo HĐND các cấp nhưng hiện tại vẫn còn một số hạn chế sau:

Việc phân công cấp ủy và bố trí cán bộ có trình độ, năng lực đảm nhiệm các chức danh của HĐND cùng cấp vẫn chưa thực sự được chú trọng. Có nơi Phó chủ tịch HĐND không phải Ủy viên Ban Thường vụ cấp ủy; Ủy viên Thường trực HĐND không là cấp ủy viên. Hiện tại, HĐND cấp quận, huyện, thị xã đại biểu chuyên trách vẫn còn ít. Hầu hết Trưởng, Phó các Ban HĐND là đại biểu kiêm nhiệm; Việc bố trí bộ phận cán bộ văn phòng giúp việc riêng cho HĐND còn bất cập nên hoạt động gặp rất nhiều khó khăn…

Cơ cấu đại biểu HĐND các cấp chưa phù hợp, hiện nay đa số đại biểu là đại diện UBND và các cơ quan chuyên môn thuộc UBND. Các đại biểu kiêm nhiệm phải thực hiện công việc chuyên môn của cơ quan; chính họ chịu trách nhiệm trong thực tế chỉ đạo, điều hành nên chưa toàn tâm dành thời gian, trí tuệ cho hoạt động của HĐND. Đáng chú ý là tại kỳ họp, phần lớn số đại biểu này chuẩn bị nội dung để thảo luận chưa sâu và không rõ chính kiến, ít chất vấn tại kỳ họp và tham gia hoạt động giám sát khác.

Qua thực tiễn hoạt động của HĐND các cấp thành phố Hà Nội nói riêng và ở các tỉnh, thành trên phạm vi cả nước cho thấy: Ở đâu cấp uỷ Đảng quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo sâu sát, tạo các điều kiện, nhất là về cơ cấu đại biểu, cấp ủy tham gia đại là đại biểu chuyên trách các chức danh chủ chốt của HĐND thì ở nơi đó HĐND hoạt động có hiệu quả, đúng định hướng, đáp ứng tốt với yêu cầu, nhiệm vụ chính trị của địa phương; và ngược lại nếu không được quan tâm lãnh đạo của cấp ủy, HĐND hoạt động rất khó khăn, mang tính hình thức. Trong tiến trình xây dựng nhà nước pháp quyền, để hoàn thiện bộ máy chính quyền địa phương, bảo đảm cho HĐND xứng đáng là cơ quan quyền lực nhà nước ở địa phương, thiết nghĩ cần kiến nghị với Đảng và các cấp ủy đảng địa phương một số giải pháp sau:

Một là, để tăng cường công tác lãnh đạo, chỉ đạo của các cấp uỷ Đảng thiết thực và đồng bộ đối với hoạt động của HĐND trên phạm vi cả nước, Bộ Chính trị hoặc Ban Bí thư Trung ương cần xem xét ban hành Chỉ thị hoặc Nghị quyết chuyên đề về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với HĐND các cấp trong tình hình mới. Trên cơ sở đó, cấp ủy địa phương có Chỉ thị hoặc Nghị quyết lãnh đạo các hoạt động của HĐND, công tác quy hoạch cán bộ, tăng cường số lượng đại biểu chuyên trách của HĐND; cơ cấu rõ các chức danh như: Chủ tịch, Phó Chủ tịch, Ủy viên Thường trực, đại diện cho các Ban HĐND tham gia cấp ủy đảng cùng cấp.      

Hai là, Đổi mới phương thức, nâng cao hiệu quả lãnh đạo của cấp uỷ Đảng đối với HĐND các cấp. Đặc biệt chú trọng củng cố và phát huy vai trò của Đảng đoàn HĐND cấp tỉnh, Thành phố; có biện pháp chỉ đạo cụ thể để nâng cao trách nhiệm Đảng viên đang là đại biểu ở HĐND các cấp. Chú trọng công tác phối hợp giữa các cơ quan đảng với HĐND, đảm bảo hoạt động của HĐND gần dân, sát cơ sở, đúng định hướng của Đảng, các Nghị quyết của HĐND thực sự là quyết sách phù hợp pháp luật, khả thi để phát triển kinh tế - xã hội và giải quyết những yêu cầu bức xúc ở địa phương.

Ba là, thống nhất quan điểm, nhận thức của cấp uỷ Đảng và toàn bộ các cơ quan trong hệ thống chính trị về vị trí, vai trò của HĐND, yêu cầu tiếp tục đổi mới về tổ chức và hoạt động của HĐND trong điều kiện chúng ta đang xây dựng nhà nước pháp quyền, phù hợp với xu thế dân chủ hoá. Việc sửa đổi Hiến pháp năm 1992 lần này phải khẳng định rõ thể chế: HĐND và UBND là hai cơ quan không thể thiếu được trong mỗi cấp chính quyền địa phương. Quy định rõ mối quan hệ giữa HĐND các cấp theo hệ thống dọc. Thường trực HĐND cấp tỉnh, cấp huyện phải là một cơ quan với tư cách pháp nhân đầy đủ, có các Ban, Văn phòng giúp việc ngang tầm nhiệm vụ được giao./.


Đánh giá:

lượt đánh giá: , trung bình:



 Bình luận


Mã xác thực không đúng.
     Liên kết website
    Bình chọn
    Đánh giá của bạn về trang thông tin điện tử đoàn ĐBQH và HĐND thành phố Hà Nội
    116 người đã bình chọn
    Thống kê: 591.593
    Online: 32