Bàn về hoạt động và thành quả của QH, Ủy viên Trung ương Đảng, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa, Giáo dục, Thanh niên, Thiếu niên và Nhi đồng, đại biểu Đoàn ĐBQH TP Hà Nội Đào Trọng Thi cho rằng, điểm nổi bật nhất trong những đổi mới, cải tiến của cơ quan dân cử thời gian qua là QH đã chuyển biến mạnh mẽ theo hướng hoạt động thực chất. Nhiều quyết sách của quốc gia được quyết định trên diễn đàn của QH, không còn mang tính hình thức để “hợp thức hóa” đề xuất của cơ quan chuẩn bị. Nhưng sự chuyển biến này của QH không phải là thành quả riêng của cơ quan dân cử, mà là kết quả của đổi mới trong toàn hệ thống chính trị, trước hết là chủ trương, quan điểm và phương thức lãnh đạo của Đảng.

Đại biểu Đào Trọng Thi trả lời phỏng vấn bên hành lang Quốc hội

Hiến pháp 1946, Hiến pháp 2013 thể hiện sâu sắc nhất tư tưởng nhân văn, dân chủ của Chủ tịch Hồ Chí Minh

- Trong thời gian qua, QH đã tiến hành nhiều đổi mới, cải tiến nhằm nâng cao chất lượng hoạt động. Là người trong cuộc, ông ấn tượng nhất với đổi mới nào của QH?

- Trong các nhiệm kỳ Khóa XII, Khóa XIII, dấu ấn lớn nhất với cử tri, nhân dân cả nước, cũng như với chính các ĐBQH là QH đã chuyển biến mạnh mẽ theo hướng hoạt động thực chất. Nhiều quyết sách của quốc gia được quyết định trên diễn đàn của QH, không chỉ mang tính hình thức để hợp thức hóa đề xuất của cơ quan chuẩn bị. Dấu ấn thứ hai là việc QH thảo luận và thông qua Hiến pháp năm 2013 - là bản Hiến pháp đầu tiên đã chính thức công nhận quyền con người. Thay vì chỉ đề cập quyền công dân như các bản Hiến pháp trước, Hiến pháp năm 2013 đã nhấn mạnh quyền con người; khẳng định quyền con người và quyền công dân chỉ bị hạn chế theo quy định của luật, trong những trường hợp rất cần thiết vì lý do quốc phòng an ninh, trật tự - an toàn xã hội, sức khỏe cộng đồng và đạo đức xã hội. Đây là bước tiến rất quan trọng, rất căn bản trong nhận thức của Đảng, Nhà nước ta về quyền con người, quyền công dân. Trước đây, chúng ta quy định quyền công dân được tôn trọng và chỉ bị giới hạn bởi pháp luật, mà pháp luật thì lại do nhiều chủ thể ở các cấp khác nhau ban hành! Quy định của Hiến pháp năm 2013 đã thể hiện sự tôn trọng quyền con người và quyền của công dân và chứng tỏ cam kết này ở nước ta trở nên minh bạch, không chỉ đối với nhân dân trong nước, mà cả trên trường quốc tế. Những đặc điểm nêu trên làm cho Hiến pháp năm 2013 cùng với Hiến pháp năm 1946 trở thành những bản Hiến pháp thể hiện sâu sắc nhất tư tưởng nhân văn, dân chủ của Chủ tịch Hồ Chí Minh.

- Sự chuyển biến của QH theo hướng hoạt động thực chất hơn thể hiện cụ thể như thế nào trong thời gian qua, thưa ông?

- Chuyển biến của QH theo hướng hoạt động thực chất có thể nhận thấy rõ nét trong 10 - 15 năm gần đây. Điều này thể hiện qua việc nhiều vấn đề quan trọng đã được thảo luận và quyết định ngay trên diễn đàn của QH. Để QH chuyển biến theo hướng hoạt động thực chất, thì ĐBQH phải hoạt động thực chất, cách thức tiến hành các hoạt động chuẩn bị và thảo luận trên hội trường phải thực chất, có cơ chế bảo đảm tôn trọng ĐBQH. Ngay cả việc chuẩn bị dự án luật, pháp lệnh, dự thảo nghị quyết cũng phải thực chất. Trước đây, ban soạn thảo dự án luật, pháp lệnh, dự thảo nghị quyết về vấn đề quan trọng của quốc gia và cơ quan thẩm tra ít có ý kiến khác nhau. Hiện nay, dự án luật, pháp lệnh, dự thảo nghị quyết được chuẩn bị chu đáo, theo quy trình chặt chẽ hơn. Báo cáo thẩm tra sắc bén, mang tính phản biện cao hơn, làm căn cứ để ĐBQH thảo luận và lựa chọn những phương án phù hợp, làm tăng chất lượng các dự thảo, góp phần làm cho các quyết sách của QH đúng đắn, khả thi và hiệu quả hơn. Như vậy, quá trình thảo luận của ĐBQH mới quyết định nội dung chính thức của dự thảo luật, pháp lệnh, nghị quyết, không còn phụ thuộc vào chủ ý của những người chuẩn bị như trước đây.

Tôi xin nêu một ví dụ đáng nhớ. Tại Kỳ họp thứ 3, nhiệm kỳ Khóa XIII này, QH đã biểu quyết chọn một trong hai phương án cho Điều 8, Dự thảo Luật Quảng cáo (sửa đổi) trước khi biểu quyết thông qua toàn văn Dự thảo Luật - một cách làm chưa từng có tiền lệ. Trước đó, UBTVQH đã chốt phương án cuối cùng trình QH biểu quyết thông qua là cấm quảng cáo đối với sản phẩm sữa thay cho sữa mẹ dành cho trẻ em dưới 12 tháng tuổi. Nhưng chiều tối hôm trước ngày thông qua Dự thảo Luật, Chủ tịch QH và các cơ quan có liên quan đã nhận được thư của Trưởng đại diện Tổ chức UNICEF tại Việt Nam. Bức thư này nêu rõ việc cấm quảng cáo sản phẩm sữa thay thế sữa mẹ dành cho trẻ em dưới 24 tháng tuổi là cần thiết, giúp bảo vệ trẻ em. Chủ tịch QH Nguyễn Sinh Hùng đã chỉ đạo Ủy ban Văn hóa, Giáo dục, TN, TN và NĐ nghiên cứu đề xuất nêu trên của UNICEF tại Việt Nam. Lãnh đạo Ủy ban cùng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã họp ngay tối hôm đó và nhất trí với đề nghị của UNICEF. Nhưng trình bày ý kiến này ra QH như thế nào lại là một câu chuyện không đơn giản, vì phương án về vấn đề này đã được UBTVQH chốt trong báo cáo giải trình được gửi đến các ĐBQH. Vì vậy, chúng tôi đã kiến nghị Chủ tịch QH đề xuất thêm một phương án mới để ĐBQH trực tiếp lựa chọn cùng phương án do UBTVQH trình. Do đó, sau khi trình bày Báo cáo của UBTVQH giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự án Luật Quảng cáo, tôi đã trình bày thêm phương án do Chủ tịch QH đề xuất và đề nghị ĐBQH biểu quyết chọn phương án cuối cùng. Đây là lần duy nhất biểu quyết chọn một trong hai phương án ngay trước khi biểu quyết thông qua toàn văn Dự thảo Luật, và cũng là quyết sách dân chủ nhất, thể hiện sự tôn trọng ý chí của các ĐBQH.

Rất vui là các ĐBQH đã lựa chọn phương án mới do Chủ tịch QH đề xuất với tỷ lệ đồng ý rất cao, dù trước đó chúng tôi rất lo là khả năng rủi ro cao. Các ĐBQH lựa chọn phương án này vì có lợi hơn cho trẻ em, dù bị các doanh nghiệp phản đối. Sự kiện này về nội dung không có gì quá đặc biệt, nhưng về hình thức thực hiện lại là một điều đáng ghi nhớ, chứng tỏ QH làm việc thực chất, phút chót vẫn cân nhắc và thông qua phương án cuối cùng của những quyết sách quan trọng, thay vì chỉ bấm nút đồng ý hay không đồng ý với một phương án đã được chuẩn bị từ trước do UBTVQH trình. Khó có thể tìm thấy một hiện tượng tương tự trong hoạt động của QH từ 10 - 15 năm trước đó.

Đổi mới của QH tác động đến sự chuyển biến của cả hệ thống chính trị

- Vậy đâu là động lực để QH chuyển biến theo hướng hoạt động thực chất, thưa ông?

- Mong muốn QH hoạt động thực chất, có hiệu quả và quyết định đúng đắn các vấn đề quan trọng của đất nước đã được đặt ra từ lâu, nhưng thực hiện mục tiêu này là cả một quá trình phấn đấu bền bỉ và đầy khó khăn, thử thách. Tuy nhiên, trong những năm gần đây, nhờ việc hoàn thiện nền dân chủ xã hội chủ nghĩa và hệ thống chính trị; đổi mới hoạt động, tổ chức và cơ chế quản lý;  nâng cao năng lực, chất lượng ĐBQH... thì QH đã từng bước chuyển biến theo hướng hoạt động thực chất. Song chúng ta phải thấy, đây không phải là kết quả riêng của QH, mà là kết quả đổi mới của toàn bộ hệ thống chính trị, đặc biệt là đổi mới đường lối, quan điểm và phương thức lãnh đạo của Đảng. Những nội dung đổi mới sâu sắc của Hiến pháp năm 2013 bắt nguồn từ Cương lĩnh xây dựng và phát triển đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội (bổ sung, phát triển năm 2011) thông qua tại Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XI. Việc chất vấn và trả lời chất vấn trên các diễn đàn của QH cùng các phiên giải trình của Chính phủ tại các cơ quan của QH ngày càng thẳng thắn, quyết liệt và hiệu quả được tiếp thêm sức mạnh bởi không khí phê bình và tự phê bình theo Nghị quyết của Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương Đảng lần thứ 4 (Khóa XI) về xây dựng Đảng. Và việc lấy phiếu tín nhiệm đối với những cán bộ giữ chức vụ do QH, HĐND bầu hoặc phê chuẩn cũng là thực hiện chủ trương lấy phiếu tín nhiệm của Đảng. Đây là nội dung hoàn toàn mới, giúp khơi thông về cơ chế để thực hiện điều đã được quy định trong Hiến pháp và pháp luật hơn 10 năm nay mà chưa thực hiện trên thực tế là bỏ phiếu tín nhiệm. Lấy phiếu tín nhiệm là sự chuẩn bị, tiền đề quan trọng nhất để đi đến bỏ phiếu tín nhiệm. Nội dung này là kết quả trực tiếp của việc thể chế hóa Nghị quyết Trung ương 4 (Khóa XI) về xây dựng Đảng, Nghị quyết Đại hội XI của Đảng. Đây là một thành công, nhưng thành công không phải là của một Kỳ họp QH, một khóa QH mà chính là thành công của một chủ trương lớn của Đảng.

- Kết quả đổi mới của QH là kết quả đổi mới của toàn bộ hệ thống chính trị. Và ngược lại, hoạt động theo hướng thực chất của QH cũng tác động tích cực và lan tỏa trở lại với toàn hệ thống chính trị, thưa ông?

- Thực tế, những đổi mới mang tính chất bước ngoặt sâu sắc của Nhà nước ta đều bắt nguồn từ đổi mới chủ trương, quan điểm và phương thức lãnh đạo của Đảng và đồng bộ với đổi mới của toàn hệ thống chính trị. Nếu chỉ khuôn trong các sinh hoạt của QH sẽ không nhìn thấy trào lưu đổi mới chung của toàn hệ thống chính trị. Tất nhiên, sự đổi mới này của QH về phần mình sẽ tạo động lực cho sự chuyển biến về nhận thức của Đảng và tác động đến sự chuyển biến của cả hệ thống chính trị.

- Xin cảm ơn ông!

Phương Thủy/daibieunhandan.vn


Đánh giá:

lượt đánh giá: , trung bình:



 Bình luận


Mã xác thực không đúng.
     Liên kết website
    Bình chọn
    Đánh giá của bạn về trang thông tin điện tử đoàn ĐBQH và HĐND thành phố Hà Nội
    142 người đã bình chọn
    Thống kê: 799.067
    Online: 17