Hoạt động giám sát có vai trò đặc biệt quan trọng trong việc bảo đảm thực hiện các chức năng, nhiệm vụ và quyền lực nhà nước của HĐND ở địa phương. Điều 5 Luật Hoạt động giám sát của Quốc hội và HĐND nêu rõ thẩm quyền giám sát của HĐND là “giám sát việc tuân theo Hiến pháp, pháp luật ở địa phương và việc thực hiện nghị quyết của HĐND cùng cấp; giám sát hoạt động của Thường trực HĐND, UBND, TAND, Viện KSND, cơ quan thi hành án dân sự cùng cấp và Ban của HĐND cấp mình; giám sát quyết định của UBND cùng cấp và nghị quyết của HĐND cấp dưới trực tiếp”… Các quy định của pháp luật cũng chỉ rõ, HĐND có nhiệm vụ quyết định những chủ trương, biện pháp quan trọng để phát huy tiềm năng của địa phương, xây dựng và phát triển địa phương về kinh tế - xã hội, củng cố an ninh quốc phòng, quyết định ngân sách địa phương; đồng thời thực hiện quyền giám sát đối với hoạt động của các cơ quan nhà nước ở địa phương, giám sát việc tuân thủ luật pháp nhà nước, trong đó lĩnh vực kinh tế, ngân sách luôn chiếm vị trí quan trọng, có tính quyết định.

Căn cứ quy định về nhiệm vụ, quyền hạn của HĐND tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương nêu tại Điều 19 và 40 Luật Tổ chức chính quyền địa phương, có thể xác định gồm: Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội dài hạn, trung hạn và hằng năm của địa phương; quy hoạch, kế hoạch phát triển các ngành, lĩnh vực; quản lý đô thị, nông thôn, sử dụng đất đai, phát triển các thành phần kinh tế, đầu tư, thu, chi ngân sách, phát triển, ứng dụng tiến bộ khoa học công nghệ, quản lý và sử dụng tài nguyên, bảo vệ môi trường… Những vấn đề kinh tế - ngân sách được HĐND quyết định và giám sát sẽ góp phần nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động của HĐND, đóng góp tích cực vào tăng trưởng kinh tế và an sinh xã hội.

Trên thực tế, lĩnh vực kinh tế - ngân sách có phạm vi rất rộng, đa dạng, phức tạp. Việc thực hiện các quy định của pháp luật đòi hỏi trách nhiệm ngày càng cao khi thực hiện nhiệm vụ, thẩm quyền của HĐND, Thường trực HĐND trong quy hoạch, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội; kế hoạch đầu tư công; quyết định chủ trương đầu tư; thỏa thuận nguồn vốn và khả năng cân đối vốn các dự án; quyết định phân bổ thu chi ngân sách; quản lý nợ công… Vì vậy, để có được những quyết sách chính xác, chất lượng, đúng thẩm quyền quy định càng cần phải chú trọng nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động giám sát, khảo sát trên lĩnh vực kinh tế, ngân sách.

Kết quả hoạt động giám sát của HĐND thành phố Hà Nội từ đầu nhiệm kỳ đến nay: Giám sát sâu, thẩm tra kỹ, chất vấn dân chủ, giải trình chất lượng, theo đến cùng quá trình giải quyết.

Hà Nội là Thủ đô, là trung tâm chính trị, văn hóa, kinh tế lớn của cả nước. Tốc độ phát triển kinh tế của Thành phố luôn đạt 7 - 8% năm (theo phương pháp tính mới). Năm 2017, tốc độ tăng trưởng đạt 7,31%, giá trị GRDP/người là 94,4 triệu đồng; thu ngân sách đạt 207.628 tỷ đồng, chi ngân sách thực hiện 75.205 tỷ đồng, trong đó chi đầu tư phát triển là 33.106 tỷ đồng. 6 tháng đầu năm 2018, thành phố Hà Nội đạt tốc độ tăng trưởng 7,07% (cùng kỳ năm 2017 là 6,64%), thu ngân sách đạt 120.000 tỷ đồng, đạt 50,4% dự toán, tăng 19% so với cùng kỳ, chi ngân sách 31.100 tỷ đồng, đạt 32,7% dự toán, tăng 18,7% so với cùng kỳ năm 2017…Thành phố Hà Nội tiếp tục khẳng định vị trí đầu tầu, là động lực phát triển vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ và ngày càng đóng vai trò quan trọng đối với kinh tế cả nước. Điều đó đặt ra cho HĐND thành phố Hà Nội nhiệm vụ quan trọng là phải giám sát và đảm bảo việc thực hiện nghiêm các quy định của pháp luật trong lĩnh vực kinh tế, ngân sách.

Thực hiện các quy định của pháp luật, từ đầu nhiệm kỳ 2016 - 2021 đến nay, HĐND Thành phố Hà Nội đã triển khai các hoạt động giám sát bao gồm: xem xét báo cáo và chất vấn tại kỳ họp, giám sát chuyên đề, giải trình; trong đó có nhiều nội dung liên quan đến lĩnh vực kinh tế, ngân sách.

Tại các kỳ họp, HĐND Thành phố đều dành 01 ngày làm việc cho hoạt động chất vấn và trả lời chất vấn với nhiều nội dung trọng tâm liên quan đến phát triển kinh tế - xã hội, các vấn đề dân sinh bức xúc trên địa bàn, các vấn đề liên quan đến kinh tế, ngân sách như: quản lý chợ gắn với hoạt động đảm bảo an toàn thực phẩm; vấn đề nợ đọng thuế, phí và các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp... Thường trực HĐND Thành phố cũng đã tổ chức thành công 03 phiên giải trình, trong đó có 2 phiên về lĩnh vực kinh tế, ngân sách. Hoạt động chất vấn, giải trình đều được tổ chức theo đúng quy định, khoa học, hiệu quả, có phát video phóng sự trực quan về nội dung; có báo cáo tóm tắt của các cơ quan; đại biểu HĐND hỏi, lãnh đạo UBND Thành phố và các cơ quan có liên quan trả lời, giải trình sâu từng nhóm vấn đề; “hỏi nhanh, đáp rõ”, khuyến khích tranh luận dân chủ, thẳng thắn... Thông báo kết luận phiên chất vấn, giải trình với các nội dung rõ ràng, cụ thể, ghi rõ các cam kết trả lời, các mốc thời gian thực hiện để yêu cầu các cơ quan, đơn vị triển khai thực hiện và thuận tiện cho cử tri theo dõi, giám sát.

Đối với hoạt động giám sát chuyên đề, Thường trực, các Ban, Tổ đại biểu HĐND cũng đã tiến hành nhiều cuộc giám sát, khảo sát các nội dung liên quan đến kinh tế - ngân sách (chiếm tỷ trọng trên 60%). Trong đó, HĐND Thành phố tổ chức 6/9 cuộc giám sát chuyên đề về kinh tế - ngân sách; Ban Kinh tế - Ngân sách, Ban Đô thị tổ chức được 41 cuộc giám sát, khảo sát; các Tổ đại biểu HĐND Thành phố đã tổ chức được 15 cuộc giám sát có nội dung liên quan. Nổi bật trong số đó là giám sát của HĐND Thành phố về tình hình quản lý các dự án sử dụng đất chậm triển khai, vi phạm Luật Đất đai trên địa bàn Thành phố...

Ban Kinh tế - Ngân sách, Ban Đô thị trên cơ sở chỉ đạo, điều hòa của Thường trực HĐND Thành phố đã lựa chọn, xây dựng chương trình giám sát đảm bảo trọng tâm, trọng điểm, có sự phối kết hợp chặt chẽ với các cơ quan, đơn vị, kết hợp giữa giám sát qua báo cáo, thu thập tài liệu, tiếp thu thông tin từ báo chí, ý kiến cử tri với giám sát trực tiếp, chú trọng hướng tới cơ sở. Nhiều chương trình giám sát về kết quả thực hiện các chỉ tiêu, nhiệm vụ kinh tế - xã hội; công tác triển khai, thực hiện dự án, công trình trọng điểm; tình hình giao kế hoạch và phân bổ dự toán ngân sách; tình hình mua sắm, quản lý, sử dụng tài sản công; việc thực hiện kiến nghị kiểm toán Nhà nước; công tác quản lý chung cư cũ, biệt thự cổ; kết quả triển khai thực hiện quy hoạch mạng lưới điểm đỗ xe; tình hình xử lý vi phạm trật tự xây dựng; kết quả triển khai các dự án nước sạch... đã đạt hiệu quả cao, là tiền đề quan trọng để Thành ủy, HĐND, UBND bàn thảo, xây dựng các chủ trương, chính sách, giải pháp thúc đẩy thực hiện theo đúng yêu cầu, quy định.

Giám sát của các Tổ đại biểu HĐND Thành phố cũng được phát huy. Từ đầu năm 2018 đến nay, các Tổ đã tiến hành được 15 cuộc giám sát, như: giám sát công tác giảm nghèo trên địa bàn quận Ba Đình, về nâng cao chất lượng giáo dục đào tạo quận Hà Đông; việc triển khai tiến độ giải phóng mặt bằng một số dự án trọng điểm của Thành phố trên địa bàn quận Bắc Từ Liêm; về hiệu quả hoạt động công tác khuyến nông, thú y, bảo vệ thực vật trên địa bàn huyện Mê Linh…

Kết quả giám sát chuyên đề cùng nhiều nội dung giám sát, khảo sát đột xuất khác còn là nguồn dữ liệu để các Ban HĐND thực hiện thẩm tra các nội dung theo lĩnh vực được phân công, giám sát qua báo cáo các nội dung tại kỳ họp HĐND. Các Ban HĐND Thành phố phối hợp chặt chẽ với các cơ quan chuyên môn của UBND Thành phố; đảm bảo nội dung thẩm tra có tính phản biện cao, cung cấp nhiều thông tin để HĐND thảo luận, quyết nghị. Riêng đối với thẩm tra về kết quả thực hiện nhiệm vụ kinh tế - xã hội, dự thảo nghị quyết về nhiệm vụ trọng tâm trong thời gian tiếp theo luôn được chia 04 lĩnh vực để 04 Ban HĐND thẩm tra riêng và giao 01 Ban tổng hợp thành báo cáo thẩm tra chung. Thẩm tra của các Ban luôn được UBND và các ngành có liên quan tiếp thu, giải trình bổ sung nếu cần và tạo nên không khí thảo luận sôi nổi, quyết nghị chất lượng tại kỳ họp HĐND.

Kinh nghiệm từ thực tiễn đổi mới hoạt động giám sát của Hà Nội: Giám sát trọng tâm, trọng điểm, rõ mục tiêu, đối tượng; chuẩn bị kỹ càng; triển khai bài bản; thông báo kết luận cụ thể; chú trọng hậu giám sát.

Thực tế cho thấy, đạt được những hiệu quả toàn diện, chất lượng trong hoạt động giám sát nói chung và giám sát trên lĩnh vực kinh tế - ngân sách ở HĐND thành phố Hà Nội chính là có sự đồng bộ, tổng thể của tất cả các yếu tố.

Trước hết đó là sự quan tâm của Thành ủy, các đồng chí lãnh đạo Thành phố đối với hoạt động của HĐND. Các kết quả giám sát, hoạt động chất vấn, phiên giải trình, thẩm tra của HĐND luôn được Thành ủy chú trọng, sử dụng làm tài liệu nghiên cứu, xem xét trong các hội nghị quan trọng và có những ý kiến, kết luận cụ thể. Bên cạnh đó, việc bố trí cán bộ lãnh đạo, chuyên trách HĐND được quan tâm, hầu hết đều là những đồng chí có năng lực, trình độ, kinh nghiệm, có bản lĩnh, có quan điểm thẳng thắn và xây dựng, cùng sự vào cuộc có hệ thống của các đại biểu là thành viên không chuyên trách của 4 Ban và các đại biểu khác đã tạo nên những yếu tố rất quan trọng để hoạt động giám sát hiệu quả, chất lượng.

Thứ hai là, các chương trình công tác của HĐND Thành phố đều được xây dựng ngay từ đầu năm theo từng danh mục cụ thể, trong đó phân công các cơ quan chủ trì, phối hợp, tham mưu và “rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm và rõ hiệu quả”, theo đúng tiến độ cụ thể chia theo từng tháng, từng quý, đảm bảo không bị trùng lặp, chồng chéo về nội dung, đối tượng, địa điểm, thời gian giám sát; không ảnh hưởng đến hoạt động của chủ thể chịu sự giám sát. Riêng đối lĩnh vực kinh tế - ngân sách, Thường trực HĐND Thành phố luôn dành sự quan tâm, có chỉ đạo thường xuyên và yêu cầu các bộ phận liên quan nghiên cứu kỹ, tích lũy kiến thức, tài liệu, thông tin đầy đủ, nắm chắc các nội dung.

Thứ ba là, tính chủ động của Thường trực, các Ban và Tổ đại biểu HĐND Thành phố được nâng cao, không ngừng đổi mới, nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động giám sát. Công tác phối hợp giữa các Ban, Tổ đại biểu HĐND luôn rất chặt chẽ, nhiều lĩnh vực kinh tế có phạm vi rộng đều có sự vào cuộc của nhiều Ban HĐND để tận dụng trí tuệ, kinh nghiệm, khả năng bao quát của từng bộ phận.

Thứ tư, quy trình tổ chức hoạt động giám sát, thẩm tra, tổ chức chất vấn, phiên giải trình đều được thực hiện quy củ theo đúng các bước.

(1) Chuẩn bị kỹ càng, chu đáo: Nội dung giám sát được lựa chọn dựa trên các chỉ đạo của Trung ương và Thành ủy, ưu tiên những vấn đề dân sinh, bức xúc, các bất cập vướng mắc trong hoạt động    quản lý nhà nước của các cơ quan, đơn vị. Kế hoạch giám sát xác định rõ mục đích, yêu cầu, nội dung và hình thức giám sát, đối tượng giám sát, thời gian thực hiện, đề cương báo cáo giám sát kỹ càng, có thể phân loại đối với từng đơn vị, kèm các biểu bảng cụ thể... Các thông tin, tài liệu, văn bản phục vụ giám sát được chuẩn bị đầy đủ, cung cấp trước tới các thành viên để nghiên cứu. Đối với một số nội dung giám sát có tính chuyên đề liên quan đến lĩnh vực ngân sách, đầu tư, tài nguyên môi trường, khoa học công nghệ… có thể mời thêm các chuyên gia, nhà khoa học tham gia.

(2) Triển khai hoạt động giám sát bài bản, khoa học, công khai: có thể kết hợp nhiều phương pháp như giám sát qua báo cáo, giám sát trực tiếp tại cơ sở, làm việc với nhiều cơ quan, đơn vị cùng một lúc; giám sát tại đơn vị kết hợp nghe báo cáo với khảo sát thực tế tại thực địa hoặc có thể phân nhỏ đoàn đi kiểm tra, cử bộ phận chuyên viên giúp việc làm thêm sau đó… Sau mỗi buổi làm việc đều có kết luận, một số nội dung liên quan đến cơ chế, chính sách về kinh tế, ngân sách, dân sinh bức xúc cần được kiến nghị tháo gỡ, giải quyết thì ban hành ngay văn bản kiến nghị thực hiện mà không cần đợi kết thúc cả đợt giám sát.

(3) Thông báo kết luận giám sát cụ thể: Báo cáo kết quả, kết luận giám sát của HĐND Thành phố không những đánh giá đúng thực trạng, những kết quả đạt được, chỉ ra những khó khăn cần tháo gỡ, những mặt hạn chế, yếu kém cần khắc phục mà còn đề xuất được giải pháp khắc phục; các kiến nghị rõ nội dung, trách nhiệm tổ chức thực hiện, thời hạn, lộ trình giải quyết và được công khai trên Trang TTĐT của HĐND Thành phố và để cung cấp tới các cơ quan, đơn vị, cử tri và nhân dân theo dõi, giám sát.

(4) Chú trọng hậu giám sát, tăng cường tái giám sát: Mỗi chương trình giám sát, kết luận phiên chất vấn, phiên giải trình đều được phân giao theo từng lĩnh vực tới lãnh đạo các Ban và chuyên viên Văn phòng HĐND chịu trách nhiệm theo dõi, tổng hợp kết quả thực hiện các kiến nghị sau giám sát. Thường xuyên tổ chức khảo sát, tái giám sát việc thực hiện các kết luận giám sát. Tại kỳ họp thường kỳ cuối năm 2017, HĐND Thành phố đã tiến hành chất vấn toàn bộ việc thực hiện của UBND đối với kết luận chất vấn tại các kỳ họp, các kết luận giám sát, kết luận tại phiên giải trình và các kiến nghị cử tri qua các cuộc tiếp xúc cử tri. Phiên chất vấn được đánh giá rất thành công với nhiều nội dung được tranh luận, làm rõ trách nhiệm cụ thể của cá nhân, của đơn vị và có các giải pháp, phương hướng, lộ trình thực hiện cụ thể…

Giải pháp nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động giám sát trong lĩnh vực kinh tế - ngân sách

Một là: Xác định và nâng cao nhận thức về vị trí, vai trò, trách nhiệm và đề cao tính chủ động của Thường trực HĐND, lãnh đạo các Ban, đại biểu HĐND trong hoạt động giám sát, đặc biệt là giám sát trong lĩnh vực kinh tế ngân sách

Hai là: Tranh thủ sự lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy, nhất là đối với những nội dung giám sát có tính nhạy cảm, phức tạp; tăng cường sự phối hợp chặt chẽ với các cơ quan, đơn vị như: Đoàn ĐBQH, Ủy ban MTTQ, Kiểm toán Nhà nước, các bộ, ngành Trung ương, các cơ quan liên quan, đơn vị có liên quan, các chuyên gia, nhà khoa học...

Ba , Các hoạt động giám sát của Thường trực, các Ban, Tổ đại biểu HĐND Thành phố phải được thực hiện nghiêm túc theo kế hoạch. Tiếp tục nâng cao năng lực giám sát, chủ động linh hoạt đổi mới từ nội dung, phương thức tổ chức thực hiện giám sát theo hướng nhóm vấn đề đi vào trọng tâm, trọng điểm, công khai, dân chủ, hiệu quả, vì dân, sát dân và gắn với thực tiễn cơ sở. Các kết luận giám sát phải cụ thể, rõ trách nhiệm của các đơn vị, rõ lộ trình yêu cầu khắc phục để các đơn vị phải triển khai thực hiện tránh chung chung, hình thức. Tăng cường tái giám sát, theo đến cùng việc thực hiện kết luận giám sát; kiến nghị nghiêm túc xử lý theo quy định nếu chủ thể chịu sự giám sát chưa triển khai thực hiện hoặc chưa hoàn thành theo tiến độ đề ra.

Bốn là:  Nâng cao năng lực dự báo tình hình, tiếp nhận thông tin phản ánh qua báo chí, truyền thông; sâu sát cơ sở, thực tiễn, lắng nghe tâm tư nguyện vọng, ý kiến của cử tri để thu thập, xử lý thông tin và quyết định các vấn đề cần thiết tổ chức giám sát chuyên đề chuyên sâu. Tận dụng tối đa các kết quả thanh tra, kiểm tra, kiểm toán, giám sát của các ngành, các cấp đã có để tránh trùng lặp và bổ sung, xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu về lĩnh vực kinh tế - ngân sách làm cẩm nang giúp cho việc nắm bắt, so sánh, đánh giá tình hình, kết quả, mục tiêu thực hiện một cách chính xác, chất lượng.

Năm là, Tiếp tục nâng cao năng lực hiệu quả hoạt động của bộ máy tham mưu giúp việc cho Thường trực HĐND nói chung và các Ban HĐND, đại biểu HĐND Thành phố nói riêng. Trong đó, chú trọng bồi dưỡng, đảm bảo nhân sự phục vụ cho lĩnh vực kinh tế - ngân sách.

QUỐC THỊNH


Đánh giá:

lượt đánh giá: , trung bình:



 Bình luận


Mã xác thực không đúng.
     Liên kết website
    Bình chọn
    Đánh giá của bạn về trang thông tin điện tử đoàn ĐBQH và HĐND thành phố Hà Nội
    110 người đã bình chọn
    Thống kê: 542.498
    Online: 30