Sáng 22/12/2025, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đã họp thảo luận về Dự thảo Nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định và hướng dẫn thi hành Luật Hoạt động giám sát của Quốc hội và Hội đồng nhân dân về giám sát văn bản quy phạm pháp luật.

Quang cảnh phiên họp

Thảo luận tại phiên họp, các đại biểu thống nhất cho rằng đây là nghị quyết có ý nghĩa then chốt trong việc cụ thể hóa Luật mới được thông qua. Tuy nhiên, từ thực tiễn giám sát thời gian qua, nhiều ý kiến nhấn mạnh yêu cầu hoàn thiện dự thảo theo hướng thực chất, khả thi, tránh cứng nhắc, bảo đảm giám sát không chỉ dừng ở hình thức, đối chiếu kỹ thuật mà thực sự góp phần nâng cao chất lượng chính sách, pháp luật.

Góp ý về kỹ thuật xây dựng văn bản, các đại biểu cho rằng dự thảo còn một số điểm chưa thống nhất giữa lập luận về sự cần thiết ban hành theo trình tự, thủ tục rút gọn với phạm vi và mức độ nội dung điều chỉnh. Bên cạnh đó, đại biểu chỉ ra một số sai sót trong việc viện dẫn điều, khoản của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật, đề nghị cơ quan soạn thảo rà soát kỹ để bảo đảm tính chặt chẽ, chính xác về mặt pháp lý.

Cùng quan tâm đến phạm vi điều chỉnh, đại biểu Lê Thanh Hoàn cho rằng giám sát văn bản quy phạm pháp luật cần tập trung vào các văn bản dưới luật, không đặt vấn đề giám sát luật, nghị quyết của Quốc hội, tránh làm mờ ranh giới thẩm quyền và phạm vi giám sát.

Một trong những nội dung được nhiều đại biểu phân tích sâu là bản chất của hoạt động giám sát văn bản quy phạm pháp luật. Phó Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Ngô Trung Thành nhấn mạnh giám sát không nên chỉ dừng lại ở việc đối chiếu tính hợp hiến, hợp pháp giữa văn bản với văn bản, mà cần đánh giá mức độ phù hợp với thực tiễn, khả năng gây cản trở, phát sinh chi phí cho xã hội. Theo đại biểu, nhiều quy định “đúng luật” nhưng không khả thi, gây ách tắc trong thực hiện, vẫn cần được đưa vào diện giám sát để hoàn thiện chính sách pháp luật.

Đại biểu Phạm Thị Thanh Mai, Phó Chủ tịch HĐND Thành phố, Phó Trưởng đoàn ĐBQH thành phố Hà Nội phát biểu

Cùng góc nhìn này, đại biểu Phạm Thị Thanh Mai, Phó Chủ tịch HĐND Thành phố, Phó Trưởng đoàn ĐBQH thành phố Hà Nội cho rằng mục tiêu giám sát nhằm phát hiện văn bản “có thể bị lợi dụng để tham nhũng, tiêu cực” là đúng về định hướng, nhưng rất khó nhận diện ngay tại thời điểm ban hành. Do đó, dự thảo cần quy định theo hướng khái quát, tập trung vào các tiêu chí cốt lõi như tính hợp hiến, hợp pháp, trình tự, thủ tục ban hành và trách nhiệm của cơ quan ban hành văn bản.

Liên quan đến xử lý văn bản vi phạm, các đại biểu cũng bày tỏ băn khoăn về quy định đính chính đối với các vi phạm về trình tự, thủ tục, cho rằng có trường hợp cần phải hủy bỏ văn bản chứ không chỉ dừng ở đính chính. Do đó các đại biểu cũng đề nghị làm rõ hệ quả pháp lý sau khi có kiến nghị giám sát, tránh tình trạng kiến nghị lặp lại nhưng không xác định rõ cơ quan, cấp có thẩm quyền quyết định cuối cùng. Đồng thời, ở góc độ hậu quả pháp lý, đa số các đại biểu cùng bày tỏ lo ngại về quy định buộc khôi phục quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân bị ảnh hưởng bởi văn bản trái pháp luật. Các đại biểu cho rằng đối với văn bản mang tính chính sách, áp dụng chung, việc khôi phục trên thực tế là rất khó, thậm chí không khả thi, dễ phát sinh khiếu kiện, yêu cầu bồi thường vượt khuôn khổ Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước. Do đó, cần quy định ở mức độ phù hợp, mang tính nguyên tắc.

Về giám sát nghị quyết của Hội đồng nhân dân cấp tỉnh, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Nguyễn Trường Giang cho rằng dự thảo hiện còn lúng túng khi tách bạch giữa nghị quyết có chứa và không chứa quy phạm pháp luật. Theo đại biểu, bản chất đều là nghị quyết của cơ quan quyền lực nhà nước ở địa phương, do đó cần xây dựng một quy trình giám sát thống nhất, đồng thời phân công rõ trách nhiệm tham mưu của Hội đồng Dân tộc và các Ủy ban của Quốc hội.

Bên cạnh các nội dung về quy trình và xử lý, một số đại biểu cùng đề nghị giảm số lượng báo cáo định kỳ, tránh trùng lặp, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong tổng hợp, theo dõi kết quả giám sát văn bản quy phạm pháp luật.

Giải trình, làm rõ một số vấn đề được các đại biểu nêu, đại diện cơ quan soạn thảo Phó Chủ nhiệm Uỷ ban công tác đại biểu Hoàng Anh Công khẳng định trọng tâm của Nghị quyết Dự thảo Nghị quyết về giám sát văn bản quy phạm pháp luật là làm rõ cơ chế giám sát tính hợp hiến, hợp pháp và tính thống nhất của văn bản trong hệ thống pháp luật, trong khi việc đánh giá sâu hiệu quả chính sách, mức độ phù hợp thực tiễn sẽ tiếp tục được thực hiện thông qua các hình thức giám sát khác theo Luật.

Đồng thời nhấn mạnh quy trình giám sát được thiết kế theo hướng linh hoạt, tránh máy móc, tạo điều kiện để cơ quan phát hiện vấn đề chủ động xử lý theo thẩm quyền. Việc xử lý văn bản vi phạm và khôi phục quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân được quy định ở mức độ nguyên tắc, bảo đảm phù hợp pháp luật hiện hành và tính khả thi. Cơ quan soạn thảo đồng thời tiếp thu ý kiến về việc ban hành mẫu biểu kèm theo Nghị quyết và đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, giảm báo cáo giấy, nâng cao hiệu quả giám sát./.

Lượt xem: 49