Hoạt động của các quỹ tài chính nhà nước TP Hà Nội: Nhiều bất cập, yếu kém
Đoàn giám sát của Ban Kinh tế và Ngân sách HĐND TP nhận định còn nhiều hạn chế, yếu kém trong hoạt động của các quỹ như: Vốn hoạt động của các quỹ tuyệt đại đa số do ngân sách cấp vốn điều lệ hoặc ủy thác cấp phát, đa số các quỹ chưa có nguồn huy động hoặc huy động chiếm tỷ lệ rất thấp; Hầu hết các quỹ chưa đáp ứng nhu cầu vốn vay của các đối tượng vay theo quy định của quỹ, song một số quỹ còn tồn quỹ vốn điều lệ lớn; “doanh thu” của một số quỹ lại chủ yếu từ lãi tài khoản tiền gửi ngân hàng; chi hoạt động phần lớn dành cho chi quản lý điều hành quỹ, chi cho nghiệp vụ cho vay chiếm tỷ lệ thấp...
Thực hiện chương trình công tác năm 2013, Ban Kinh tế và Ngân sách HĐND Thành phố đã tiến hành giám sát tình hình quản lý, sử dụng các quỹ tài chính nhà nước thuộc thành phố Hà Nội. Không kể quỹ dự trữ tài chính Thành phố, hiện nay Thành phố có 09 quỹ đang hoạt động. Theo quyết định thành lập và quy chế hoạt động hiện hành, có 3 quỹ không có hoạt động cho vay hoặc cho vay không lãi suất gồm: Quỹ Xúc tiến thương mại thực hiện các nhiệm vụ hỗ trợ xúc tiến thương mại không thu hồi vốn; Quỹ Ưu đãi, khuyến khích, đào tạo tài năng Thành phố thực hiện hỗ trợ và cho vay không lãi; Quỹ Phát triển đất thực hiện nhận vốn và ứng vốn cho các dự án giải phóng mặt bằng, hỗ trợ tái định cư, phát triển quỹ đất và dịch vụ GPMB. Có 6 quỹ có hoạt động cho vay thu phí hoặc lãi tiền vay gồm: Quỹ Đầu tư phát triển Thành phố, Quỹ Bảo vệ Môi trường Hà Nội, Quỹ Khuyến nông, Quỹ Hỗ trợ phát triển hợp tác xã, Quỹ Quốc gia giải quyết việc làm, Quỹ Hỗ trợ nông dân.
Ban Kinh tế và Ngân sách HĐND giám sát tại Quỹ Phát triển đất TP
Ngoài Quỹ Quốc gia giải quyết việc làm ủy thác quản lý, cho vay qua Chi nhánh Ngân hàng chính sách xã hội Thành phố và Quỹ Xúc tiến thương mại; Quỹ Ưu đãi, khuyến khích, đào tạo tài năng Thành phố có bộ máy quản lý chủ yếu hoạt động kiêm nhiệm. Bộ máy quản lý các quỹ còn lại đều hoạt động chuyên trách. Trong đó, Quỹ Bảo vệ môi trường đang sử dụng 83 người/50 biên chế được giao, Quỹ Đầu tư phát triển đang sử dụng 80 người/100 biên chế được giao, Quỹ Phát triển đất sử dụng 27 người/40 biên chế được giao.
Tính đến thời điểm giám sát, vốn điều lệ được ngân sách Thành phố bố trí cho các quỹ là 5.312 tỷ đồng, không bao gồm 911 tỷ đồng của Quỹ Quốc gia giải quyết việc làm Thành phố ủy thác qua Chi nhánh Ngân hàng CSXH.
Nhìn chung, các quỹ đều thực hiện cấp vốn, ứng vốn và cho vay vốn đúng đối tượng, thực hiện tốt nguyên tắc bảo toàn vốn, chưa có nợ xấu, ít nợ quá hạn. Hoạt động của các quỹ bước đầu góp phần thực hiện các chính sách ưu đãi, khuyến khích, hỗ trợ của Trung ương và Thành phố, góp phần thúc đẩy phát triển các lĩnh vực ưu tiên của Thành phố trong từng thời kỳ.
Tuy nhiên, Đoàn giám sát của Ban Kinh tế và Ngân sách HĐND TP nhận định còn nhiều hạn chế, yếu kém trong hoạt động của các quỹ như: Vốn hoạt động của các quỹ tuyệt đại đa số do ngân sách cấp vốn điều lệ hoặc ủy thác cấp phát, đa số các quỹ chưa có nguồn huy động hoặc huy động chiếm tỷ lệ rất thấp, có 3 quỹ có huy động, với tỷ lệ vốn huy động/vốn hoạt động thấp: Quỹ Bảo vệ môi trường 0,5%; Quỹ Hỗ trợ nông dân 0,14%; Quỹ Đầu tư phát triển 10%.
Hầu hết các quỹ chưa đáp ứng nhu cầu vốn vay của các đối tượng vay theo quy định của quỹ, song một số quỹ còn tồn quỹ vốn điều lệ lớn. Tại thời điểm giám sát, tồn quỹ vốn điều lệ của Quỹ Đầu tư phát triển là 716 tỷ đồng (bằng 35,6% vốn điều lệ đang có), Quỹ Bảo vệ môi trường tồn quỹ 128,6 tỷ (bằng 54% vốn điều lệ), Quỹ Hỗ trợ nông dân tồn quỹ 75,3 tỷ đồng (bằng 22,7% vốn điều lệ), Quỹ Hỗ trợ phát triển HTX tồn quỹ 31,7 tỷ (chiếm 25% vốn điều lệ)… Tình trạng tồn quỹ vốn điều lệ hàng năm của một số quỹ đã kéo dài nhiều năm, làm hạn chế hiệu quả hoạt động và ý nghĩa thành lập quỹ. Mặc dù các quỹ có số tồn quỹ vốn điều lệ cao, song Thành phố vẫn chuyển ngân sách để bổ sung vốn điều lệ cho các quỹ năm 2013 là: Quỹ Bảo vệ môi trường (60 tỷ đồng), Quỹ Hỗ trợ nông dân (20 tỷ đồng)… làm giảm hiệu sử dụng ngân sách Thành phố.
“Doanh thu” của một số quỹ lại chủ yếu từ lãi tài khoản tiền gửi ngân hàng vốn điều lệ có nguồn gốc ngân sách (Quỹ Bảo vệ môi trường chiếm 86% doanh thu, Quỹ Đầu tư phát triển chiếm 79% doanh thu. Chi hoạt động của một số quỹ phần lớn dành cho chi quản lý điều hành quỹ, chi cho nghiệp vụ cho vay chiếm tỷ lệ thấp trong tổng chi hàng năm của quỹ.
Việc phân phối, trích lập các quỹ từ chênh lệch thu - chi tài chính hàng năm của một số quỹ chưa thực hiện đúng quy định, hoặc thực hiện chưa hợp lý. Ví dụ: Quỹ Bảo vệ môi trường chưa trích lập quỹ bổ sung vốn điều lệ theo quy định tại Điều lệ tổ chức, hoạt động của Quỹ ban hành kèm theo Quyết định số 38/2010/QĐ-UBND của UBND Thành phố, trong khi chi tiền công, tiền bổ sung thu nhập tăng thêm ngoài lương cho cán bộ viên chức, hợp đồng lao động lên đến 10 tỷ đồng (giai đoạn 2011-8/2013), gấp 2,17 lần quỹ tiền lương, tiền công, phụ cấp. Việc các quỹ hạch toán toàn bộ lãi tiền gửi ngân hàng vào doanh thu hoạt động của quỹ rồi trích lập các quỹ phúc lợi, khen thưởng, tăng thu nhập chiếm tỷ trọng lớn là chưa hợp lý nhất là khi các quỹ luôn có số tồn quỹ vốn điều lệ do ngân sách cấp lớn. Chính cơ chế này đã không thúc đẩy các quỹ đẩy mạnh hoạt động cho vay vì lãi suất cho vay thấp hơn lãi gửi ngân hàng.
Một số nhiệm vụ của các quỹ chưa triển khai hoặc không triển khai được. Ví dụ: Hoạt động bảo lãnh tín dụng cho doanh nghiệp nhỏ và vừa của quỹ Đầu tư phát triển không triển khai được. Quỹ Phát triển đất chưa triển khai nhiệm vụ cho hỗ trợ ổn định đời sống, học tập, đào tạo nghề và việc làm cho lao động bị thu hồi đất sản xuất nông nghiệp. Tại một số quỹ, các dự án vay vốn dù đúng đối tượng cho vay của quỹ nhưng chưa thực sự là dự án trọng điểm, có tác dụng lan tỏa. Ví dụ: tại Quỹ Bảo vệ môi trường, nhiều dự án vay mua sắm thiết bị chuyên dùng, ít dự án đầu tư công nghệ cao; tại Quỹ Đầu tư phát triển, các dự án xã hội hóa thuộc danh mục ưu tiên vay vốn theo chỉ đạo của UBND Thành phố chiếm tỷ lệ rất thấp.
Nguyên nhân quan trọng của những tồn tại, yếu kém chính là công tác theo dõi, quản lý các quỹ chưa được các cơ quan chuyên môn quan tâm đúng mức, chưa kịp thời phát hiện bất cập về cơ chế, chính sách để tham mưu cho UBND Thành phố hoặc kiến nghị Trung ương điều chỉnh. Việc tham mưu của một số cơ quan chuyên môn của UBND Thành phố cho cấp có thẩm quyền trong việc quyết định tăng vốn điều lệ, cấp dự toán một số quỹ còn chưa hợp lý. Ví dụ: Quyết định tăng vốn điều lệ cho Quỹ Bảo vệ môi trường từ 50 tỷ đồng (năm 2009) lên 300 tỷ đồng (năm 2011), đã cấp đủ 100% dự toán năm 2013 cho Quỹ Bảo vệ môi trường (60 tỷ đồng) trong khi số giải ngân thấp, số dư tồn quỹ vốn điều lệ còn nhiều. Cấp đủ vốn điều lệ cho Quỹ Đầu tư phát triển trong khi số dư tồn quỹ hàng năm của Quỹ còn nhiều; cấp vốn điều lệ cho quỹ chủ yếu từ ngân sách mà không kịp thời tham mưu cho UBND cấp vốn điều lệ từ quỹ trích lập để đầu tư phát triển theo Điều lệ tổ chức, hoạt động của Quỹ.
Bên cạnh đó, cơ chế phối hợp giữa quỹ Đầu tư phát triển, quỹ Phát triển đất và một số cơ quan chuyên môn của UBND Thành phố trong khâu lập kế hoạch vốn, trình cấp có thẩm quyền quyết định ứng vốn cho các dự án còn bất cập.
Qua giám sát, Ban Kinh tế và Ngân sách HĐND TP Hà Nội đã kiến nghị với UBND Thành phố chỉ đạo tổ chức đánh giá hoạt động các quỹ từ khi thành lập tới nay để kịp thời điều chỉnh cho phù hợp với quy định của Trung ương, quan tâm đến tính đặc thù của từng quỹ và phù hợp thực tiễn địa phương. Chỉ đạo nghiên cứu, rà soát cụ thể để đề xuất cơ chế quản lý tài chính phù hợp với đặc thù của từng quỹ, nhất là Quỹ Đầu tư phát triển, Quỹ Bảo vệ môi trường. Trong đó quan tâm quy định cụ thể việc sử dụng lãi tài khoản tiền gửi ngân hàng đối với vốn điều lệ do ngân sách cấp, theo hướng: chỉ sử dụng để bổ sung vốn điều lệ, không phải nộp thuế đối với khoản tiền lãi này; trường hợp vốn điều lệ của quỹ đã được cấp đủ thì nộp khoản tiền lãi này cho ngân sách nhà nước, không coi đây là doanh thu để trích lập các quỹ. Trường hợp chi phí hoạt động của quỹ lớn hơn thu của quỹ thì ngân sách cấp hỗ trợ theo dự toán đối với nhiệm vụ do Thành phố giao.
Đối với các quỹ tài chính cần chú trọng sử dụng hiệu quả nguồn vốn hoạt động của quỹ, nhất là vốn điều lệ hình thành từ ngân sách, vốn được ngân sách Thành phố ủy thác, không để tồn quỹ lớn. Tăng cường thực hiện nhiệm vụ huy động vốn ngoài ngân sách. Xây dựng kế hoạch hoạt động, lĩnh vực ưu tiên cho vay vốn của quỹ bám sát vào nhiệm vụ trọng tâm, chỉ đạo của Thành phố. Chủ động tháo gỡ những khó khăn đối với các đối tượng cho vay ưu đãi, những trường hợp thẩm định không đủ điều kiện kịp thời báo cáo Hội đồng quản lý quỹ để có phương án xử lý. Thực hiện đầy đủ và nghiêm túc các quy trình, thủ tục cho vay, giải ngân vốn cho các dự án đúng đối tượng theo quy định. Trích lập, phân phối các quỹ nội bộ từ chênh lệch thu-chi tài chính hàng năm đảm bảo đúng tỷ lệ, công khai và sử dụng đúng mục đích theo quy định. Tuân thủ nguyên tắc tiết kiệm chi phí quản lý, tổ chức bộ máy của quỹ đảm bảo gọn nhẹ đáp ứng nhiệm vụ trọng tâm của quỹ, nhất là đối với các quỹ không tự đảm bảo kinh phí hoạt động.
Ngoài ra, Ban Kinh tế và Ngân sách cũng đã có những đề nghị cụ thể đối với các quỹ: Quỹ Đầu tư phát triển, Quỹ Bảo vệ môi trường: cần tập trung đẩy mạnh cho vay vốn. Hiện nay lãi suất cho vay từ vốn điều lệ của quỹ Đầu tư phát triển phổ biến là 9%/năm, của quỹ Bảo vệ môi trường là 6%/năm, trong khi vốn điều lệ của 2 quỹ này do ngân sách cấp không phải trả lãi là một lợi thế lớn trong hoạt động của các quỹ so với ngân hàng thương mại. Hội đồng quản lý quỹ Đầu tư phát triển, quỹ Phát triển đất: Tăng cường chỉ đạo, phân công nhiệm vụ cụ thể cho các thành viên hoạt động kiêm nhiệm, quy định quy chế hoạt động của Hội đồng quản lý quỹ đảm bảo rõ trách nhiệm. Thông qua và trình UBND Thành phố quyết định ứng vốn ngay từ đầu năm cho các dự án; chỉ đạo bố trí kế hoạch vốn ứng cho các dự án tập trung, tránh dàn trải.
Quỹ Đầu tư phát triển: chủ động rà soát chức năng, nhiệm vụ theo quy định tại Nghị định số 37/2013/NĐ-CP ngày 22/4/2013 của Chính phủ; chủ động phối hợp với các cơ quan liên quan xây dựng và trình cấp có thẩm quyền xem xét quyết định danh mục các lĩnh vực đầu tư kết cấu hạ tầng kinh tế-xã hội ưu tiên phát triển của Thành phố trong từng giai đoạn theo quy định.
Quỹ Phát triển đất: Tập trung tháo gỡ vướng mắc cho các chủ đầu tư nhằm thực hiện giải ngân cao nhất vốn ngân sách ủy thác. Chủ động phối hợp với UBND các quận, huyện, thị xã triển khai có hiệu quả nhiệm vụ hỗ trợ thực hiện các đề án đào tạo nghề, chuyển đổi nghề nghiệp cho các đối tượng bị nhà nước thu hồi đất. Kiện toàn bộ máy, nâng cao chuyên môn, nghiệp vụ cho cán bộ quỹ đáp ứng nhiệm vụ.
Quỹ Bảo vệ môi trường: Rà soát bộ máy, nhân sự đảm bảo phù hợp với quy mô, nhiệm vụ được giao. Chủ động tìm kiếm, cho vay các dự án bảo vệ môi trường có tác dụng lan tỏa trên diện rộng, tạo tiền đề kêu gọi, thu hút nguồn viện trợ, tài trợ của các tổ chức quốc tế, tổ chức phi chính phủ./.
VŨ THẢO
Lượt xem: 541
%20112-17339123214251829029906_RGY59GUhSU6WGYfU_png.jpg)
Bình luận bài viết
Chưa có bình luận nào.