Ban Kinh tế và Ngân sách khẳng định phương thức đặt hàng, nghiệm thu, thanh toán như hiện nay đã không còn phù hợp với yêu cầu quản lý và tính chất hoạt động là các doanh nghiệp, HTX trong cung ứng các dịch vụ đô thị. Nó vừa làm mất tính chủ động, tích cực của doanh nghiệp trong đổi mới công nghệ, hiện đại hóa phương tiện, hợp lý hóa quy trình để nâng cao năng suất, chất lượng, hạ giá thành; vừa đòi hỏi sự giám sát, kiểm tra của các cơ quan nhà nước với khối lượng công việc cực lớn, song nhiều khi không hiệu quả...

Thực hiện chương trình công tác năm 2014, Ban Kinh tế và Ngân sách HĐND Thành phố tổ chức giám sát công tác duy trì vệ sinh môi trường và hệ thống hạ tầng kỹ thuật trên địa bàn Thành phố giai đoạn từ 2011 đến nay. Nội dung giám sát không xem xét tổng thể về công tác duy trì vệ sinh môi trường và hệ thống hạ tầng kỹ thuật mà chỉ tập trung đi sâu vào việc lựa chọn đơn vị thực hiện cung ứng dịch vụ, phương thức tổ chức thực hiện, việc kiểm tra, nghiệm thu kết quả và thanh quyết toán ở các lĩnh vực: Thu gom, vận chuyển rác thải sinh hoạt; quét, rửa hè, đường phố; duy trì vườn hoa, công viên, cây xanh; xử lý nước thải và duy trì hệ thống thoát nước đô thị.

Trang hoàn hệ thống dải phân cách giao thông, tạo cảnh quan xanh, sạch, đẹp cho đô thị Hà Nội

Qua giám sát cho thấy, các lĩnh vực thu gom, vận chuyển rác thải; quét, hút, rửa hè, đường; duy trì hệ thống cây xanh, vườn hoa, công viên; xử lý và duy trì thoát nước đô thị đều trực tiếp ảnh hưởng đến môi trường đô thị. Cùng với quá trình đô thị hóa, kinh phí chi cho công tác này không ngừng tăng lên hàng năm và chiếm một lượng lớn trong chi ngân sách hàng năm của Thành phố. Hiện tại hàng năm Thành phố chi khoảng 4.000 tỷ đồng để duy trì những lĩnh vực trên, trong đó có khoảng 2.000 tỷ đồng thuộc ngân sách Thành phố, phần còn lại do ngân sách quận huyện chi theo phân cấp.

Do địa bàn rộng, công việc phải thực hiện liên tục hàng ngày và chịu sự ảnh hưởng lớn của thời tiết nên công tác kiểm tra, giám sát, nghiệm thu, thanh quyết toán có nhiều khó khăn, phức tạp. Để tổ chức thực hiện và phục vụ việc quản lý, Thành phố đã ban hành quy định và phân cấp quản lý kinh tế xã hội, trong đó có phân cấp công tác duy trì vệ sinh môi trường và hệ thống hạ tầng kỹ thuật đô thị; ban hành quy chế đấu thầu, đặt hàng các sản phẩm dịch vụ đô thị; ban hành một hệ thống quy trình, định mức, đơn giá cho từng loại sản phẩm công việc; hướng dẫn quy trình giám sát, nghiệm thu, thanh toán.

Phương thức thực hiện công tác duy trì đã ngày càng đa dạng, hoạt động của các đơn vị cung ứng dịch vụ đã hoàn toàn chuyển sang hoạt động theo Luật Doanh nghiệp hoặc Luật Hợp tác xã. Phương thức đấu thầu, đặt hàng cung ứng các dịch vụ đô thị ngày càng mở rộng. Đã xuất hiện một số mô hình, cách làm mới như: Xã hội hóa duy trì vườn hoa, công viên tại quận Long Biên; rà soát quy trình, khối lượng đặt hàng phù hợp với yêu cầu thực tế từng khu vực để tiết kiệm chi phí… Trong đó, theo báo cáo của UBND quận Long Biên, so với áp dụng quy trình, định mức, đơn giá của Thành phố, việc đặt hàng vệ sinh môi trường trên địa bàn trong 3 năm 2011 - 2013 đã tiết giảm được 86 tỷ đồng, năm 2014 dự kiến tiết giảm trên 80 tỷ đồng; UBND quận Cầu Giấy trong 3 năm 2011 - 2013 đã tiết giảm được 7,4 tỷ đồng....

Tuy nhiên, thực tế thực hiện cũng đã tồn tại nhiều hạn chế, bật cập. Nội bật là mặc dù theo quy định việc lựa chọn các đơn vị cung ứng các dịch vụ đô thị trên phải ưu tiên thực hiện theo phương thức đấu thầu, trường hợp không thể đấu thầu được thì mới thực hiện theo phương thức đặt hàng. Song trên địa bàn Thành phố hiện vẫn chủ yếu thực hiện theo phương thức đặt hàng, toàn bộ phần việc sử dụng kinh phí ngân sách cấp Thành phố đều đang thực hiện theo phương thức đặt hàng. Trên thực tế qua tổ chức đấu thầu duy trì vệ sinh môi trường tuyến đường vành đai 3 trên cao (gồm 2 đoạn) đã giảm giá được 31,8% so với dự toán tính theo quy trình, định mức, đơn giá của Thành phố ban hành để áp dụng cho đặt hàng. Đã có doanh nghiệp đề nghị giảm giá 25% so với giá Thành phố đang đặt hàng để được duy trì vệ sinh môi trường tại khu đô thị hoặc đề nghị được đầu thầu. Đơn cử, Công ty Môi trường đô thị Hà Đông đề nghị giảm giá 25% hoặc tổ chức đầu thầu duy trì vệ sinh môi trường tại Khu đô thị Văn Quán; liên danh Công ty CPĐTXD và TM Phú Điền và SFC nhận vận hành nhà máy xử lý nước thải Yên Sở với kinh phí tiết kiệm khoảng 60 tỷ đồng/năm so với phương án do Gamuda đề nghị (86 tỷ đồng so với 146 tỷ đồng/năm) với chất lượng đầu ra cao hơn.

Phương thức cung ứng các dịch vụ trên đã thay đổi căn bản, chuyển từ do đơn vị sự nghiệp cung ứng sang các doanh nghiệp thuộc mọi thành phần kinh tế và các HTX cung ứng thông qua đấu thầu, đặt hàng, song phương thức quản lý của cơ quan nhà nước vẫn chậm đổi mới, chưa theo kịp, thể hiện: Kế hoạch đặt hàng được xây dựng hàng năm, giao kế hoạch chính thức hàng quý, kiểm tra, nghiệm thu thanh toán theo quy trình do Thành phố ban hành, các đơn vị cung ứng phải thực hiện đúng quy trình đã xác định, nếu thay đổi sẽ không được nghiệm thu, thanh toán cho dù thay đổi có làm cho chất lượng tốt hơn, chi phí rẻ hơn.

Phương thức đặt hàng, kiểm soát thanh toán trên đã bộc lộ nhiều hạn chế trong thực tiễn như: Việc đặt hàng, ký hợp đồng, kiểm soát, nghiệm thu, thanh toán theo quy trình, định mức, đơn giá của Thành phố thực chất mới chỉ kiểm soát được khối lượng, chất lượng các sản phẩm trung gian, chưa quan tâm đến khối lượng, chất lượng sản phẩm cuối cùng. Ví dụ như quét, rửa đường thì chỉ kiểm soát số lượt quét, rửa theo nhân công, ca, máy mà chưa quan tâm đến việc quét, rửa có đảm bảo sạch không; nạo vét bùn cống thoát nước kiểm soát được khối lượng bùn rác được nạo vét mà chưa quan tâm đến hiệu quả nạo vét cống… Vì vậy vừa không gắn trách nhiệm của doanh nghiệp với chất lượng sản phẩm cuối cùng do doanh nghiệp cung ứng, vừa không khuyến khích doanh nghiệp tăng cường công tác quản lý địa bàn, tích cực vận động người dân tham gia bảo vệ giữ gìn vệ sinh môi trường và hạ tầng kỹ thuật, vừa làm phát sinh nhiều công việc ngoài hợp đồng đặt hàng, vừa chưa huy động được sự vào cuộc của chính quyền địa phương và cộng đồng dân cư trong giám sát kết quả thực hiện của các đơn vị cung ứng dịch vụ.

Giám sát, nghiệm thu của các cơ quan nhà nước đối với doanh nghiệp trong việc thực hiện quy trình, định mức của Thành phố vừa thiếu khả thi, vừa thiếu chặt chẽ do khối lượng công việc quá lớn, dễ phát sinh tiêu cực. Mặt khác còn can thiệp quá sâu vào hoạt động của doanh nghiệp.

Theo Ban Kinh tế và Ngân sách khẳng định thì phương thức đặt hàng, nghiệm thu, thanh toán như hiện nay đã không còn phù hợp với yêu cầu quản lý và tính chất hoạt động là các doanh nghiệp, HTX trong cung ứng các dịch vụ đô thị trên. Nó vừa làm mất tính chủ động, tích cực của các doanh nghiệp trong đổi mới quy trình công nghệ, hiện đại hóa phương tiện, hợp lý hóa quy trình sản xuất để nâng cao năng suất, chất lượng, hạ giá thành sản phẩm để có lợi nhuận cao hơn; vừa đòi hỏi sự giám sát, kiểm tra của các cơ quan nhà nước với khối lượng công việc cực lớn, song nhiều khi không hiệu quả, không chặt chẽ và có việc không cần thiết, vừa làm thay doanh nghiệp, vừa làm khó cho doanh nghiệp.

Ban Kinh tế và Ngân sách kiến nghị UBND Thành phố chỉ đạo các cơ quan chuyên môn khẩn trương nghiên cứu, đổi mới phương thức quản lý theo hướng xây dựng quy chuẩn, tiêu chuẩn trong từng lĩnh vực để xác định yêu cầu quản lý, kiểm soát chất lượng công việc, sản phẩm cuối cùng (tức là thực hiện việc quản lý theo mục tiêu, theo sản phẩm cuối cùng). Quy trình, định mức, đơn giá do Thành phố xây dựng và ban hành chỉ sử dụng để xây dựng giá mời thầu hoặc giá dự toán phục vụ việc chào giá cạnh tranh để lựa chọn đơn vị đặt hàng. Các đơn vị tham gia đấu thầu hoặc nhận đặt hàng  trên cơ sở quy chuẩn, tiêu chuẩn chất lượng đầu ra và giá trúng thầu hoặc trúng chào giá cạnh tranh được chủ động tổ chức thực hiện nhiệm vụ theo khối lượng, chất lượng đã trúng thầu hoặc chào giá được Thành phố hoặc các quận, huyện, thị xã đặt hàng.

Chỉ đạo mở rộng hình thức đấu thầu đối với các lĩnh vực này theo đúng quy định của Nghị định số 130/NĐ-CP ngày 16/10/2013 của Chính phủ, trường hợp chưa đấu thầu được cần thực hiện chào giá cạnh tranh để xác định đơn vị được đặt hàng để đảm bảo công khai, minh bạch và bình đẳng giữa các doanh nghiệp, hạn chế tiêu cực phát sinh trong lĩnh vực này. Đổi mới phương thức quản lý, giám sát, nghiệm thu theo kết quả, chất lượng sản phẩm cuối cùng trên cơ sở quy chuẩn, tiêu chuẩn của Thành phố trong từng lĩnh vực.

Nghiên cứu đẩy mạnh phân cấp công tác duy trì vệ sinh môi trường và hệ thống hạ tầng kỹ thuật cho các quận, huyện, đặc biệt nên phân cấp toàn diện và đồng bộ công tác này cho những quận, huyện có hệ thống hạ tầng kỹ thuật tương đối độc lập như: Long Biên, Hà Đông, Sơn Tây gắn với đảm bảo phân cấp nguồn thu tương ứng phân cấp nhiệm vụ chi để quận, huyện chủ động trong thực hiện nhiệm vụ của mình.

Bên cạnh đó, tiếp tục tăng cường công tác tuyên truyền, vận động nhân dân tham gia tích cực công tác kiểm tra, giám sát việc duy trì vệ sinh môi trường và hệ thống hạ tầng kỹ thuật trên địa bàn.

Riêng Đối với các đơn vị tham gia thực hiện duy trì công tác vệ sinh môi trường, hệ thống hạ tầng kỹ thuật trên địa bàn cần thực hiện tốt nhiệm vụ được Thành phố giao trong công tác duy trì vệ sinh môi trường và hệ thống hạ tầng kỹ thuật trên địa bàn, đảm bảo chất lượng, tiết kiệm, đúng quy định và cam kết với Thành phố. Phản ánh kịp thời, phối hợp chặt chẽ để tháo gỡ  những vướng mắc phát sinh và đề xuất giải pháp với các cơ quan cơ thẩm quyền của Thành phố. Chủ động nghiên cứu, đổi mới, cải tiến quy trình, công nghệ để nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác duy trì vệ sinh môi trường và hệ thống hạ tầng kỹ thuật đô thị. Thông qua đó nâng cao năng lực hoạt động của doanh nghiệp.

Toàn văn báo cáo kết luận giám sát xem tại đây:

MINH TUÂN

Lượt xem: 1233