Kinh nghiệm và giải pháp nâng cao chất lượng hoạt động giám sát của HĐND thành phố Hà Nội
Kinh nghiệm của HĐND thành phố Hà Nội là việc kết hợp tốt giữa các hình thức và phương thức giám sát, giữa giám sát với khảo sát… giúp cho hoạt động giám sát của HĐND vừa bao quát, vừa chuyên sâu, nâng cao hiệu lực và hiệu quả hoạt động giám sát. Những vấn đề quan trọng được phát hiện qua hoạt động giám sát giữa hai kỳ họp nếu được đưa ra thảo luận, chất vấn, cần thiết thì ra nghị quyết tại kỳ họp làm cho kỳ họp sát thực tiễn hơn, hoạt động của HĐND hiệu quả hơn...
Với vai trò là cơ quan quyền lực nhà nước ở địa phương, đại diện cho ý chí và nguyện vọng, quyền làm chủ của nhân dân địa phương, HĐND các cấp ở địa phương có hai chức năng theo Luật định: Quyết định và giám sát. Trong đó hoạt động giám sát là cơ sở để thực hiện công tác thẩm tra và quyết định vấn đề một cách chính xác, đảm bảo các nghị quyết ban hành có chiều sâu và đi vào cuộc sống. Qua hoạt động giám sát, HĐND các cấp có thể kiểm chứng tính đúng đắn, phù hợp với thực tiễn của các quyết nghị được thông qua, kiểm tra việc thực hiện của các cơ quan chấp hành, kịp thời phát hiện những vướng mắc, khó khăn, những tồn tại, hạn chế để kiến nghị, đề xuất các giải pháp sửa đổi, bổ sung chính sách hiện hành hoặc ban hành chính sách, chủ trương mới phù hợp với thực tiễn, đáp ứng nhu cầu, nguyện vọng của cử tri, nhân dân. Hoạt động giám sát quan trọng là vậy, song nhiều lúc nhiều nơi hoạt động giám sát của HĐND vẫn chưa được thực hiện thường xuyên, hiệu quả giám sát còn hạn chế, một số kiến nghị của HĐND chưa được các cơ quan hữu quan thực hiện nghiêm túc và kịp thời. Để khắc phục những hạn chế đó và nâng cao hiệu quả hoạt động giám sát của HĐND, nhiệm kỳ qua, HĐND Thành phố Hà Nội đã có nhiều cách làm sáng tạo, đạt được hiệu quả cao. Từ đầu nhiệm kỳ đến nay, Thường trực HĐND TP đã tổ chức 19 đợt giám sát chuyên đề về những vấn đề lớn, liên quan đến một số lĩnh vực quan trọng, các chủ trương, chính sách ảnh hưởng lớn đến đời sống dân sinh, kinh tế - xã hội của Thành phố. Đơn cử như: Tình hình, kết quả giải quyết kiến nghị cử tri và kết quả giải quyết khiếu nại tố cáo của công dân; việc thực hiện chính sách về xã hội hóa y tế, giáo dục đào tạo; việc chấp hành pháp luật trong đầu tư thực hiện các dự án nhà ở thương mại trên địa bàn; thực hiện tổ chức bộ máy và quản lý, sử dụng biên chế hành chính, sự nghiệp; tình hình quản lý và thực hiện quy hoạch xây dựng; tình hình quản lý, sử dụng đất đai, tài sản công… Để hoạt động giám sát có hiệu quả, việc tổ chức đoàn giám sát được Thường trực HĐND Thành phố Hà Nội rất quan tâm chỉ đạo, từ việc xây dựng kế hoạch giám sát, đề cương, lựa chọn đơn vị giám sát, tổng hợp báo cáo... Phương thức giám sát được đổi mới theo hướng đi sâu vào những nội dung cụ thể, đi sát đến tận cơ sở trực tiếp thực thi. Đơn vị giám sát được lựa chọn phải đảm bảo vừa mang tính đại diện, vừa mang tính đặc thù. Các cuộc giám sát không chỉ dừng ở việc làm việc với sở, ngành, quận, huyện mà còn làm việc trực tiếp tới các đơn vị cấp 2, các phòng trực thuộc sở và các xã, phường, thị trấn. Do vậy những nhận định, đánh giá của đoàn giám sát mang tính toàn diện, sâu sát, thực tiễn hơn. Bên cạnh việc họp Đoàn giám sát trước và sau khi giám sát tại cơ sở, sau mỗi đợt giám sát Thường trực HĐND Thành phố làm việc với UBND Thành phố nhằm thống nhất đánh giá những kết quả đạt được, quan điểm chỉ đạo, tháo gỡ khó khăn và có giải pháp khắc phục những thiếu sót, khuyết điểm, thúc đẩy công việc tốt hơn. Trong nhiệm kỳ qua, HĐND Thành phố Hà Nội đã thực hiện được việc “giám sát đến cùng” và đeo bám đến cùng vấn đề mà mình giám sát. Không chỉ bằng các cuộc giám sát thực tế, hoạt động tái giám sát còn được thực hiện qua văn bản trên cơ sở nguồn thông tin dư luận, báo chí, đơn thư của nhân dân. Thường trực HĐND Thành phố đề nghị làm rõ sai phạm trong quản lý đất đai tại xã An Phú (Mỹ Đức); trong quản lý tài chính tại HTX NN Trần Đăng (Ứng Hòa); trong công tác dồn điển đổi thửa ở Quốc Oai... Qua đó các cơ quan, đơn vị chịu giám sát đã chấp hành, gửi báo cáo về vụ việc và đề ra các giải pháp, lộ trình cụ thể để giải quyết, khắc phục, thiếu sót, hạn chế. Từ thực tiễn hoạt động giám sát của HĐND thành phố Hà Nội, để nâng cao chất lượng hoạt động giám sát của HĐND cần quan tâm một số nội dung chủ yếu sau đây : 1. Nhận thức đúng về giám sát và quán triệt đầy đủ vai trò của giám sát trong hoạt động của HĐND các cấp. Giám sát của HĐND là việc xem xét tình hình chấp hành pháp luật, tổ chức thực hiện các nghị quyết của HĐND của đối tượng giám sát, nhằm đánh giá tình hình chấp hành pháp luật và kết quả tổ chức thực hiện nghị quyết của HĐND, phát hiện những kinh nghiệm hay, cách làm tốt, những hạn chế, vướng mắc hay các vi phạm trong quá trình thực thi các quy định của pháp luật để quyết định những chủ trương và biện pháp đúng, bổ sung, hoàn thiện các nghị quyết, các quy định pháp luật. Thiếu sót phổ biến, hay gặp hiện nay là nhận thức chưa đầy đủ, thiếu toàn diện về hoạt động giám sát; còn lẫn lộn giữa hoạt động giám sát với công tác thanh tra, kiểm tra, làm cho giám sát nặng về phát hiện những hạn chế, yếu kém, vi phạm pháp luật, nhẹ phần phát hiện, tổng kết những kinh nghiệm hay, cách làm tốt, các điển hình tiên tiến và kiến nghị hoàn thiện pháp luật, cơ chế, chính sách… Giám sát của HĐND là loại hoạt động có kế hoạch, được báo trước và đảm bảo tính công khai minh bạch. Việc chuẩn bị chu đáo để HĐND các cấp ban hành nghị quyết về Chương trình giám sát hàng năm theo quy định pháp luật, làm căn cứ để Thường trực, các Ban, các tổ đại biểu và cả các đại biểu HĐND (các chủ thể giám sát) chủ động xây dựng và công khai chương trình, kế hoạch giám sát hàng năm có ý nghĩa rất quan trọng. Việc công khai các kết luận giám sát cũng là một yêu cầu và là một biện pháp hữu hiệu để nâng cao hiệu lực và hiệu quả của giám sát, buộc cả chủ thể giám sát lẫn đối tượng giám sát đều phải có trách nhiệm với những kết luận giám sát đã đưa ra. 2. Kết hợp tốt giữa các hình thức giám sát, phương thức giám sát; giữa giám sát với khảo sát. Hoạt động giám sát của HĐND có giám sát tại kỳ họp (xem xét các báo cáo, chất vấn, lấy phiếu tín nhiệm …) và giám sát giữa hai kỳ họp thông qua hoạt động giám sát của các chủ thể cụ thể. Căn cứ vào đặc điểm, nội dung giám sát có giám sát chung và giám sát chuyên đề. Căn cứ vào cách thức giám sát có giám sát qua văn bản, giám sát thông qua làm việc trực tiếp với đối tượng giám sát. Trong quá trình giám sát, để có cái nhìn khách quan, sâu sắc và toàn diện, chủ thể giám sát có thể tiến hành các hoạt động khảo sát tại hiện trường nhằm có thêm thông tin. Kinh nghiệm của HĐND thành phố Hà Nội là việc kết hợp tốt giữa các hình thức và phương thức giám sát, giữa giám sát với khảo sát… giúp cho hoạt động giám sát của HĐND vừa bao quát, vừa chuyên sâu, nâng cao hiệu lực và hiệu quả hoạt động giám sát. Những vấn đề quan trọng được phát hiện qua hoạt động giám sát giữa hai kỳ họp nếu được đưa ra thảo luận, chất vấn, cần thiết thì ra nghị quyết tại kỳ họp làm cho kỳ họp sát thực tiễn hơn, hoạt động của HĐND hiệu quả hơn. 3. Tổ chức tốt các cuộc giám sát cụ thể của các chủ thể giám sát. Giám sát là một chuỗi các hoạt động liên tục, từ khâu xác định nội dung, tổ chức đoàn giám sát, thu thập thông tin, chuẩn bị tài liệu, nghiên cứu báo cáo và tổ chức làm việc với các đối tượng, ra kết luận giám sát, gửi kết luận giám sát đến đối tượng giám sát và các cơ quan có liên quan, theo dõi thực hiện các kết luận giám sát, quan tâm tái giám sát những vấn đề chậm chuyển biến và thực hiện giám sát đến cùng; tất cả các khâu trên cần được chuẩn bị chu đáo và thực hiện theo đúng các quy định pháp luật. Hạn chế thường gặp hiện nay là mới dừng lại ở việc ra kết luận giám sát mà chưa chú ý nhiều đến việc theo dõi các kết luận giám sát đó được thực hiện như thế nào. Công tác thu thập thông tin, tập hợp tài liệu là điều kiện tiền đề cho việc thực hiện các nội dung giám sát, cần được quan tâm đặc biệt. Kinh nghiệm của HĐND thành phố Hà Nội là trên cơ sở các thông tin và tài liệu được tập hợp, đoàn giám sát cần họp để thống nhất định hướng và những trọng tâm của nội dung giám sát trước khi triển khai các hoạt động giám sát cụ thể. 4. Phát huy vai trò của Thường trực HĐND trong việc chỉ đạo, tổ chức và điều hành thực hiện chức năng giám sát của HĐND. Thường trực HĐND có vai trò rất quan trọng trong việc nâng cao chất lượng và hiệu quả hoạt động giám sát của HĐND. Thường trực HĐND cần chủ động làm tốt việc chỉ đạo dự kiến Chương trình giám sát hàng năm trình HĐND; trong xây dựng chương trình giám sát cần quan tâm đưa vào những nội dung được nhiều cử tri phản ánh qua tiếp xúc cử tri, gắn với chương trình xây dựng nghị quyết hàng năm. Trên cơ sở Chương trình giám sát hàng năm, Thường trực HĐND phải quyết định sớm Chương trình và kế hoạch giám sát hàng quý và cả năm của mình (chậm nhất là 15 ngày sau khi bế mạc kỳ họp HĐND cuối năm trước ), làm căn cứ để các ban, các tổ đại biểu xây dựng chương trình, kế hoạch giám sát cụ thể trong từng tháng, quý. Thường trực HĐND có trách nhiệm tổng hợp chung chương trình và kế hoạch giám sát của Thường trực, các ban, các tổ đại biểu, thông báo đến các cơ quan và chỉ đạo, điều hòa hoạt động giám sát của các ban, các tổ đại biểu, theo dõi, tổng hợp tình hình và kết quả thực hiện các hoạt động giám sát trong năm để báo cáo HĐND tại kỳ họp theo quy định. Bên cạnh đó, tổ chức tốt kỳ họp HĐND, đặc biệt là các hoạt động giám sát tại kỳ họp nhằm đảm bảo tính hiệu lực và hiệu quả của HĐND. QUỲNH DAOLượt xem: 549
Bình luận bài viết
Chưa có bình luận nào.