Kinh nghiệm và giải pháp nâng cao chất lượng hoạt động giám sát của HĐND thành phố Hà Nội

Kinh nghiệm của HĐND thành phố Hà Nội là việc kết hợp tốt giữa các hình thức và phương thức giám sát, giữa giám sát với khảo sát… giúp cho hoạt động giám sát của HĐND vừa bao quát, vừa chuyên sâu, nâng cao hiệu lực và hiệu quả hoạt động giám sát. Những vấn đề quan trọng được phát hiện qua hoạt động giám sát giữa hai kỳ họp nếu được đưa ra thảo luận, chất vấn, cần thiết thì ra nghị quyết tại kỳ họp làm cho kỳ họp sát thực tiễn hơn, hoạt động của HĐND hiệu quả hơn...

Với vai trò là cơ quan quyền lực nhà nước ở địa phương, đại diện cho ý chí và nguyện vọng, quyền làm chủ của nhân dân địa phương, HĐND các cấp ở địa phương có hai chức năng theo Luật định: Quyết định và giám sát. Trong đó hoạt động giám sát là cơ sở để thực hiện công tác thẩm tra và quyết định vấn đề một cách chính xác, đảm bảo các nghị quyết ban hành có chiều sâu và đi vào cuộc sống. Qua hoạt động giám sát, HĐND các cấp có thể kiểm chứng tính đúng đắn, phù hợp với thực tiễn của các quyết nghị được thông qua, kiểm tra việc thực hiện của các cơ quan chấp hành, kịp thời phát hiện những vướng mắc, khó khăn, những tồn tại, hạn chế để kiến nghị, đề xuất các giải pháp sửa đổi, bổ sung chính sách hiện hành hoặc ban hành chính sách, chủ trương mới phù hợp với thực tiễn, đáp ứng nhu cầu, nguyện vọng của cử tri, nhân dân.

Hoạt động giám sát quan trọng là vậy, song nhiều lúc nhiều nơi hoạt động giám sát của HĐND vẫn chưa được thực hiện thường xuyên, hiệu quả giám sát còn hạn chế, một số kiến nghị của HĐND chưa được các cơ quan hữu quan thực hiện nghiêm túc và kịp thời. Để khắc phục những hạn chế đó và nâng cao hiệu quả hoạt động giám sát của HĐND, nhiệm kỳ qua, HĐND Thành phố Hà Nội đã có nhiều cách làm sáng tạo, đạt được hiệu quả cao. Từ đầu nhiệm kỳ đến nay, Thường trực HĐND TP đã tổ chức 19 đợt giám sát chuyên đề về những vấn đề lớn, liên quan đến một số lĩnh vực quan trọng, các chủ trương, chính sách ảnh hưởng lớn đến đời sống dân sinh, kinh tế - xã hội của Thành phố. Đơn cử như: Tình hình, kết quả giải quyết kiến nghị cử tri và kết quả giải quyết khiếu nại tố cáo của công dân; việc thực hiện chính sách về xã hội hóa y tế, giáo dục đào tạo; việc chấp hành pháp luật trong đầu tư thực hiện các dự án nhà ở thương mại trên địa bàn; thực hiện tổ chức bộ máy và quản lý, sử dụng biên chế hành chính, sự nghiệp; tình hình quản lý và thực hiện quy hoạch xây dựng; tình hình quản lý, sử dụng đất đai, tài sản công…

Để hoạt động giám sát có hiệu quả, việc tổ chức đoàn giám sát được Thường trực HĐND Thành phố Hà Nội rất quan tâm chỉ đạo, từ việc xây dựng kế hoạch giám sát, đề cương, lựa chọn đơn vị giám sát, tổng hợp báo cáo... Phương thức giám sát được đổi mới theo hướng đi sâu vào những nội dung cụ thể, đi sát đến tận cơ sở trực tiếp thực thi. Đơn vị giám sát được lựa chọn phải đảm bảo vừa mang tính đại diện, vừa mang tính đặc thù. Các cuộc giám sát  không chỉ dừng ở việc làm việc với sở, ngành, quận, huyện mà còn làm việc trực tiếp tới các đơn vị cấp 2, các phòng trực thuộc sở và các xã, phường, thị trấn. Do vậy những nhận định, đánh giá của đoàn giám sát mang tính toàn diện, sâu sát, thực tiễn hơn. Bên cạnh việc họp Đoàn giám sát trước và sau khi giám sát tại cơ sở, sau mỗi đợt giám sát Thường trực HĐND Thành phố làm việc với UBND Thành phố nhằm thống nhất đánh giá những kết quả đạt được, quan điểm chỉ đạo, tháo gỡ khó khăn và có giải pháp khắc phục những thiếu sót, khuyết điểm, thúc đẩy công việc tốt hơn.

Trong nhiệm kỳ qua, HĐND Thành phố Hà Nội đã thực hiện được việc “giám sát đến cùng” và đeo bám đến cùng vấn đề mà mình giám sát. Không chỉ bằng các cuộc giám sát thực tế, hoạt động tái giám sát còn được thực hiện qua văn bản trên cơ sở nguồn thông tin dư luận, báo chí, đơn thư của nhân dân. Thường trực HĐND Thành phố đề nghị làm rõ sai phạm trong quản lý đất đai tại xã An Phú (Mỹ Đức); trong quản lý tài chính tại HTX NN Trần Đăng (Ứng Hòa); trong công tác dồn điển đổi thửa ở Quốc Oai... Qua đó các cơ quan, đơn vị chịu giám sát  đã chấp hành, gửi báo cáo về vụ việc và đề ra các giải pháp, lộ trình cụ thể để giải quyết, khắc phục, thiếu sót, hạn chế.

Từ thực tiễn hoạt động giám sát của HĐND thành phố Hà Nội, để nâng cao chất lượng hoạt động giám sát của HĐND cần quan tâm một số nội dung chủ yếu sau đây :

1. Nhận thức đúng về giám sát và quán triệt đầy đủ vai trò của giám sát trong hoạt động của HĐND các cấp.

Giám sát của HĐND là việc xem xét tình hình chấp hành pháp luật, tổ chức thực hiện các nghị quyết của HĐND của đối tượng giám sát, nhằm đánh giá tình hình chấp hành pháp luật và kết quả tổ chức thực hiện nghị quyết của HĐND, phát hiện những kinh nghiệm hay, cách làm tốt, những hạn chế, vướng mắc hay các vi phạm trong quá trình thực thi các quy định của pháp luật để quyết định những chủ trương và biện pháp đúng, bổ sung, hoàn thiện các nghị quyết, các quy định pháp luật. Thiếu sót phổ biến, hay gặp hiện nay là nhận thức chưa đầy đủ, thiếu toàn diện về hoạt động giám sát; còn lẫn lộn giữa hoạt động giám sát với công tác thanh tra, kiểm tra, làm cho giám sát nặng về phát hiện những hạn chế, yếu kém, vi phạm pháp luật, nhẹ phần phát hiện, tổng kết những kinh nghiệm hay, cách làm tốt, các điển hình tiên tiến và kiến nghị hoàn thiện pháp luật, cơ chế, chính sách…

Giám sát của HĐND là loại hoạt động có kế hoạch, được báo trước và đảm bảo tính công khai minh bạch. Việc chuẩn bị chu đáo để HĐND các cấp ban hành nghị quyết về Chương trình giám sát hàng năm theo quy định pháp luật, làm căn cứ để Thường trực, các Ban, các tổ đại biểu và cả các đại biểu HĐND (các chủ thể giám sát) chủ động xây dựng và công khai chương trình, kế hoạch giám sát hàng năm có ý nghĩa rất quan trọng. Việc công khai các kết luận giám sát cũng là một yêu cầu và là một biện pháp hữu hiệu để nâng cao hiệu lực và hiệu quả của giám sát, buộc cả chủ thể giám sát lẫn đối tượng giám sát đều phải có trách nhiệm với những kết luận giám sát đã đưa ra.

2. Kết hợp tốt giữa các hình thức giám sát, phương thức giám sát; giữa giám sát với khảo sát.

Hoạt động giám sát của HĐND có giám sát tại kỳ họp (xem xét các báo cáo, chất vấn, lấy phiếu tín nhiệm …) và giám sát giữa hai kỳ họp thông qua hoạt động giám sát của các chủ thể cụ thể. Căn cứ vào đặc điểm, nội dung giám sát có giám sát chung và giám sát chuyên đề. Căn cứ vào cách thức giám sát có giám sát qua văn bản, giám sát thông qua làm việc trực tiếp với đối tượng giám sát. Trong quá trình giám sát, để có cái nhìn khách quan, sâu sắc và toàn diện, chủ thể giám sát có thể tiến hành các hoạt động khảo sát tại hiện trường nhằm có thêm thông tin.

Kinh nghiệm của HĐND thành phố Hà Nội là việc kết hợp tốt giữa các hình thức và phương thức giám sát, giữa giám sát với khảo sát… giúp cho hoạt động giám sát của HĐND vừa bao quát, vừa chuyên sâu, nâng cao hiệu lực và hiệu quả hoạt động giám sát. Những vấn đề quan trọng được phát hiện qua hoạt động giám sát giữa hai kỳ họp nếu được đưa ra thảo luận, chất vấn, cần thiết thì ra nghị quyết tại kỳ họp làm cho kỳ họp sát thực tiễn hơn, hoạt động của HĐND hiệu quả hơn.

3. Tổ chức tốt các cuộc giám sát cụ thể của các chủ thể giám sát.

Giám sát là một chuỗi các hoạt động liên tục, từ khâu xác định nội dung, tổ chức đoàn giám sát, thu thập thông tin, chuẩn bị tài liệu, nghiên cứu báo cáo và tổ chức làm việc với các đối tượng, ra kết luận giám sát, gửi kết luận giám sát đến đối tượng giám sát và các cơ quan có liên quan, theo dõi thực hiện các kết luận giám sát, quan tâm tái giám sát những vấn đề chậm chuyển biến và thực hiện giám sát đến cùng; tất cả các khâu trên cần được chuẩn bị chu đáo và thực hiện theo đúng các quy định pháp luật. Hạn chế thường gặp hiện nay là mới dừng lại ở việc ra kết luận giám sát mà chưa chú ý nhiều đến việc theo dõi các kết luận giám sát đó được thực hiện như thế nào.

Công tác thu thập thông tin, tập hợp tài liệu là điều kiện tiền đề cho việc thực hiện các nội dung giám sát, cần được quan tâm đặc biệt. Kinh nghiệm của HĐND thành phố Hà Nội là trên cơ sở các thông tin và tài liệu được tập hợp, đoàn giám sát cần họp để thống nhất định hướng và những trọng tâm của nội dung giám sát trước khi triển khai các hoạt động giám sát cụ thể.

4. Phát huy vai trò của Thường trực HĐND trong việc chỉ đạo, tổ chức và điều hành thực hiện chức năng giám sát của HĐND.

Thường trực HĐND có vai trò rất quan trọng trong việc nâng cao chất lượng và hiệu quả hoạt động giám sát của HĐND. Thường trực HĐND cần chủ động làm tốt việc chỉ đạo dự kiến Chương trình giám sát hàng năm trình HĐND; trong xây dựng chương trình giám sát cần quan tâm đưa vào những nội dung được nhiều cử tri phản ánh qua tiếp xúc cử tri, gắn với chương trình xây dựng nghị quyết hàng năm. Trên cơ sở Chương trình giám sát hàng năm, Thường trực HĐND phải quyết định sớm Chương trình và kế hoạch giám sát hàng quý và cả năm của mình (chậm nhất là 15 ngày sau khi bế mạc kỳ họp HĐND cuối năm  trước ), làm căn cứ để các ban, các tổ đại biểu xây dựng chương trình, kế hoạch giám sát cụ thể trong từng tháng, quý.

Thường trực HĐND có trách nhiệm tổng hợp chung chương trình và kế hoạch giám sát của Thường trực, các ban, các tổ đại biểu, thông báo đến các cơ quan và chỉ đạo, điều hòa hoạt động giám sát của các ban, các tổ đại biểu, theo dõi, tổng hợp tình hình và kết quả thực hiện các hoạt động giám sát trong năm để báo cáo HĐND tại kỳ họp theo quy định. Bên cạnh đó, tổ chức tốt kỳ họp HĐND, đặc biệt là các hoạt động giám sát tại kỳ họp nhằm đảm bảo tính hiệu lực và hiệu quả của HĐND.

QUỲNH DAO

Lượt xem: 549

Bình luận bài viết

Chưa có bình luận nào.

Xem nhiều nhất

Phó Chủ tịch Thường trực HĐND Thành phố Trần Thế Cương làm việc với 10 phường về công tác chuẩn bị bầu cử

Tin hoạt động - HĐND 1 ngày trước

Cùng dự có đồng chí Duy Hoàng Dương, Thành ủy viên, Trưởng Ban Pháp chế HĐND Thành phố; đại diện lãnh đạo các Ban HĐND Thành phố; đại diện Sở ngành và lãnh đạo 10 phường: Ba Đình, Ngọc Hà, Giảng Võ, Hoàng Mai, Lĩnh Nam, Vĩnh Hưng, Tương Mai, Định Công, Hoàng Liệt, Yên Sở.  Phó Chủ tịch Thường trực HĐND Thành phố Trần Thế Cương chủ trì buổi giám sátTheo đánh giá của đoàn giám sát, thực hiện các chỉ thị, nghị quyết của Trung ương và Thành phố về công tác bầu cử đại biểu Quốc hội XVI và bầu cử đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031, 10 phường đã và đang triển khai công tác chuẩn bị bầu cử nghiêm túc, bài bản, bảo đảm đúng tiến độ và quy định pháp luật.Các nội dung công việc được triển khai đúng quy trình, tiến độ như: việc thành lập Ban Chỉ đạo, Ủy ban bầu cử, các Tiểu ban phục vụ bầu cử. Các phường đã hoàn thành hội nghị hiệp thương lần thứ nhất, thống nhất cơ cấu, thành phần, số lượng người được giới thiệu ứng cử đại biểu HĐND bảo đảm tính đại diện, tính kế thừa và đổi mới.Điểm đáng chú ý trong công tác chuẩn bị bầu cử tại các phường là việc đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin. Các đơn vị khai thác hiệu quả Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, ứng dụng VNeID để lập, rà soát danh sách cử tri, góp phần hạn chế trùng lặp, sai sót. Các địa phương cũng đã hoàn thành việc xác định số đơn vị bầu cử, phân chia khu vực bỏ phiếu phù hợp với đặc điểm địa bàn, dân cư.Đại diện các phường báo cáo tại buổi làm việcBên cạnh kết quả đạt được, công tác chuẩn bị bầu cử tại các phường cũng gặp một số khó khăn trong rà soát, lập danh sách cử tri khi dân cư đông, biến động lớn, đặc biệt tại các địa bàn có nhiều nhà cho thuê, chung cư cao tầng, khu tái định cư hoặc đang giải phóng mặt bằng; phần mềm quản lý danh sách cử tri hiện chủ yếu trích xuất theo khu vực bỏ phiếu, chưa theo tổ dân phố; tốc độ xử lý dữ liệu còn chậm; đội ngũ cán bộ tham gia công tác bầu cử phần lớn là kiêm nhiệm, nhiều người lần đầu đảm nhận nhiệm vụ, trong khi khối lượng công việc lớn và yêu cầu tiến độ cao...Từ thực tế đó, các phường kiến nghị Công an Thành phố sớm tháo gỡ vướng mắc kỹ thuật, cho phép phần mềm trích xuất danh sách cử tri theo tổ dân phố; đồng thời nghiên cứu bổ sung tính năng thông báo thông tin bầu cử cho cử tri qua ứng dụng VNeID. Các đơn vị cũng đề xuất Thành phố sớm cấp phát đầy đủ kinh phí phục vụ bầu cử, trang bị thêm thiết bị công nghệ thông tin chuyên dụng và tổ chức các lớp tập huấn nghiệp vụ chuyên sâu về công tác bầu cử. Thành viên Đoàn giám sát phát biểu tại buổi làm việcTại buổi làm việc, thành viên đoàn giám sát đã trao đổi, làm rõ những nội dung liên quan đến công tác chuẩn bị bầu cử tại cơ sở. Đoàn đề nghị các phường tiếp tục rà soát chặt chẽ danh sách cử tri, bảo đảm không bỏ sót, không trùng lặp; chủ động cập nhật, phản ánh kịp thời những vướng mắc để các cơ quan chức năng xem xét, tháo gỡ...Phát biểu kết luận buổi giám sát, Phó Chủ tịch Thường trực HĐND Thành phố Trần Thế Cương cho biết, đoàn giám sát ghi nhận Ủy ban bầu cử các phường đã thực hiện đầy đủ, thực hiện tốt các quy định, hướng dẫn của Trung ương và Thành phố về công tác bầu cử. Với những khó khăn, vướng mắc và đề xuất của các đơn vị về việc rà soát dân cư, lập danh sách cử tri, sử dụng phần mềm quản lý thông tin bầu cử, cấp kinh phí, năng lực của cán bộ tham gia công tác bầu cử... Trưởng đoàn giám sát đề nghị các sở, ngành chức năng quan tâm tháo gỡ; quan tâm phối hợp rà soát danh sách cử tri trên VNeID kết hợp trực tiếp tại địa bàn dân cư. Đồng thời, cùng với việc đào tạo tập huấn, hướng dẫn cho cán bộ cơ sở, cần quan tâm tập huấn người ở tổ dân phố thực hiện nhiệm vụ bầu cử.Nhấn mạnh từ nay đến ngày bầu cử thời gian còn rất gấp, diễn ra ngay sau Tết nguyên đán với khối lượng công việc rất nhiều, có tính chất quyết định đến thành công của cuộc bầu cử,  Phó Chủ tịch Thường trực HĐND Thành phố Trần Thế Cương đề nghị Ủy ban bầu cử các phường tăng cường công tác thông tin, tuyên truyền kết hợp với tuyên truyền vui Xuân đón Tết. Chú ý tuyên truyền theo mẫu hướng dẫn để có sự thống nhất, đồng bộ.Đồng thời, các phường tổ chức tốt các hội nghị tiếp xúc cử tri, vận động bầu cử; nghiêm túc thực hiện công tác tiếp dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo, không để phát sinh nhất là những vụ việc đông người, phức tạp, nhạy cảm; bảo đảm an ninh, trật tự; chuẩn bị kinh phí bảo cho công tác bầu cử... Nêu một số mốc thời gian cụ thể hoàn thành các công việc như: tiếp nhận hồ sơ ứng cử đại biểu HĐND phường; hoàn thành việc thành lập các Tổ bầu cử tại các khu vực bỏ phiếu bầu cử; hội nghị hiệp thương lần thứ hai và niêm yết danh sách cử tri; lấy ý kiến cử tri nơi cư trú của đại biểu HĐND các cấp; hội nghị hiệp thương lần thứ 3..., Phó Chủ tịch Thường trực HĐND Thành phố đề nghị các đơn vị thực hiện đúng tiến độ các mốc thời gian; thực hiện đúng quy trình, quy định, đặc biệt cần nghiêm túc chế độ gửi báo cáo đến Ủy ban bầu cử Thành phố để kịp thời chỉ đạo giải quyết đối với những vấn đề  thẩm quyền./.