Sáng 06/11/2025, tiếp tục chương trình kỳ họp thứ mười, các đại biểu Quốc hội thảo luận tại tổ về dự thảo dự án Luật Xây dựng (sửa đổi).

Đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Hà Nội thảo luận tổ, sáng 6-11. Ảnh: Hồ Như Ý

Nhiều bài học từ vụ cầu Sông Lô

Tại phiên thảo luận, đại biểu Thích Bảo Nghiêm (Đoàn Hà Nội) nhấn mạnh, những ngày gần đây, dư luận đang rất quan tâm đến vụ việc cầu Sông Lô, thuộc địa phận xã Đoan Hùng, tỉnh Phú Thọ - một công trình lớn mới đưa vào sử dụng được hơn 10 năm đã xuất hiện hư hỏng nặng. Thực tiễn này đặt ra câu hỏi về chất lượng thi công, giám sát và nghiệm thu.

Từ vụ việc này cho thấy sự cần thiết của việc nâng cao chất lượng chuẩn mực pháp lý, trách nhiệm quản lý và giám sát công trình xây dựng do Luật hiện hành có thể chưa đủ mạnh về chế tài xử lý, trách nhiệm hình sự đối với tổ chức, cá nhân để xảy ra các công trình kém chất lượng hoặc chưa rõ về vai trò, trách nhiệm của các bên liên quan (chủ đầu tư, đơn vị thi công, tổ chức giám sát...).

Đại biểu Hòa thượng Thích Bảo Nghiêm phát biểu. Ảnh: Hồ Như Ý

Cũng đề cập đến sự mất an toàn công trình cầu Sông Lô, đại biểu Nguyễn Anh Trí (Đoàn Hà Nội) góp ý về Điều 59, Khoản 1, Điểm a. Điều này quy định, chủ đầu tư có quyền giám sát thi công xây dựng khi có đủ điều kiện năng lực và tự chịu trách nhiệm về việc giám sát của mình.

Đại biểu đề nghị bỏ quy định này, vì đây là tình trạng “vừa đá bóng, vừa thổi còi”. Theo đại biểu, việc giám sát là của đơn vị tư vấn giám sát riêng, được quy định ở Điều 62 và cần có quy định chế tài thật nghiêm khắc đối với tư vấn giám sát khi để xảy ra sai sót.

“Bài học gần đây nhất là cầu Sông Lô. Đơn vị xây dựng và tư vấn giám sát không thể là một, cần phải tách ra rất rõ. Tư vấn giám sát phải là một nghề, phải hết sức độc lập, có trình độ, có kiến thức, có trách nhiệm mới làm được”, đại biểu Nguyễn Anh Trí nhấn mạnh.

Hài hòa giữa phát triển đô thị và bảo tồn di sản văn hóa

Đề cập đến việc quy hoạch xây dựng cần hài hòa giữa phát triển đô thị và bảo tồn di sản văn hóa, tạo không gian sống lành mạnh, cân bằng, đại biểu Thích Bảo Nghiêm cho rằng, cần quan tâm đặc biệt đến bảo vệ cảnh quan các di tích lịch sử, các di tích tôn giáo, bảo đảm không gian văn hóa tín ngưỡng không bị xâm lấn bởi các dự án xây dựng hiện đại.

Cũng về vấn đề này, đại biểu Trần Việt Anh (Đoàn Hà Nội) nêu những trăn trở thực tiễn ở làng cổ Đường Lâm (phường Sơn Tây). Theo đại biểu, cần bàn đến việc cấp phép xây dựng trong khu vực di sản, đặc biệt là các khu vực như đô thị di sản..., những nơi có người dân sinh sống. Người dân sinh sống trong khu vực này hưởng lợi của di sản không nhiều nhưng khi cần cấp phép xây dựng, cần cải tạo, sửa chữa rất khó; thậm chí họ kiến nghị xin trả lại di sản cho Nhà nước.

Đại biểu Trần Việt Anh phát biểu thảo luận

Vì vậy, khu vực bảo tồn di sản nhưng có người dân sinh sống cần phải được quan tâm. “Làm sao tìm được điểm cân bằng giữa quản lý để bảo vệ di sản cho các thế hệ tương lai, nhưng đồng thời, cần phải có vấn đề phát triển, cần phải cải tạo, sửa chữa, cần phải thuận tiện cho người dân”, đại biểu Trần Việt Anh nêu vấn đề.

Theo đại biểu, để có được điểm cân bằng đó, trong khu vực xếp hạng phải có quy hoạch, nhưng đối với Luật Xây dựng thì chỉ cần có quy hoạch chung là có thể miễn giấy phép xây dựng - ở đây là phải có quy hoạch chi tiết và chi tiết ở tỷ lệ có thể cấp phép được xây dựng.

Đại biểu phân tích, hiện nay, trong Luật Xây dựng chưa quy định rõ hay gọi tên rõ khu vực có người dân sinh sống trong khu di sản. Vì vậy, cần có quy định hoặc định nghĩa rõ nội hàm này, tức là quần thể cư trú hay di sản đô thị trong khu vực di sản văn hóa? Sau đó, có thể quy định ở mức nghị định các chi tiết cụ thể để thuận lợi cho người dân. Mục tiêu lớn nhất là tạo sự công bằng cho người dân có tài sản hay có nhà trong khu vực di sản.

Đại biểu lấy ví dụ, ở làng cổ Đường Lâm hay khu vực Cổ Loa, hàng nghìn hộ dân sinh sống trong phạm vi di sản cần phải cải tạo, sửa chữa. Hay ở vịnh Hạ Long, Cát Bà, nay được mở rộng thì cũng phải tạo điều kiện cho người dân cải tạo, sửa chữa nhà cửa nhưng vẫn phải bảo đảm được giá trị toàn cầu nổi bật của di sản và không làm ảnh hưởng di sản khi đã được công nhận là di sản thế giới...

Tựu chung lại, làm thế nào để bảo vệ di sản đồng thời tạo điều kiện cho việc xây dựng, cải tạo một cách thuận lợi. Cần phải xác định việc mở rộng miễn giấy phép xây dựng phải có những điều kiện đi kèm. Khi miễn giấy phép xây dựng, chúng ta phải có những quy chuẩn, tiêu chuẩn kỹ thuật để có thể giám sát được và phải có lực lượng, con người đi theo.

“Hiện nay, Luật Xây dựng rất mở và tạo điều kiện rất nhiều cho quá trình đầu tư xây dựng, nhưng đồng thời cũng phải tính đến những khu vực đặc biệt này”, đại biểu Trần Việt Anh nhấn mạnh.

Lượt xem: 55