Sáng 23/10/2025, tiếp tục chương trình kỳ họp thứ mười, Quốc hội khóa XV, các đại biểu Quốc hội thảo luận ở Tổ về dự án Luật Phá sản (sửa đổi) và dự án Luật Bảo hiểm tiền gửi (sửa đổi), dự án Luật Dân số, dự án Luật Phòng bệnh, dự án Luật Báo chí (sửa đổi).

Chủ trì phiên thảo luận tổ tại Đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Hà Nội có đồng chí Bùi Thị Minh Hoài, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy, Trưởng đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Hà Nội; đồng chí Nguyễn Ngọc Tuấn, Chủ tịch HĐND thành phố, Phó Trưởng đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Hà Nội; đồng chí Phạm Thị Thanh Mai, Phó Chủ tịch HĐND thành phố, Phó Trưởng đoàn Đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Hà Nội.

Lãnh đạo Đoàn ĐBQH thành phố Hà Nội chủ trì thảo luận tổ

Thảo luận về dự án Luật Báo chí (sửa đổi), đại biểu Bùi Hoài Sơn - Ủy viên Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội cho rằng đây là một dự án luật có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, không chỉ đối với sự phát triển của nền báo chí cách mạng Việt Nam, mà còn đối với công cuộc xây dựng Nhà nước pháp quyền, phát triển kinh tế - xã hội, bảo vệ chủ quyền và nâng cao vị thế quốc gia trong bối cảnh mới. Đại biểu Bùi Hoài Sơn nhấn mạnh, dự thảo Luật báo chí (sửa đổi) không chỉ tạo khung pháp lý cho hoạt động báo chí, mà còn mở đường cho báo chí phát triển như một ngành công nghiệp văn hóa hiện đại.

Theo đại biểu, báo chí ngày nay không chỉ là công cụ tư tưởng, diễn đàn của nhân dân, mà còn là sản phẩm sáng tạo mang giá trị văn hóa và kinh tế, gắn kết chặt chẽ với các ngành công nghiệp văn hóa khác như âm nhạc, điện ảnh, quảng cáo, xuất bản, phát thanh-truyền hình. Đại biểu cho rằng, khi báo chí được đặt trong hệ sinh thái công nghiệp văn hóa thì có thể tạo ra một chuỗi giá trị gia tăng lớn, vừa phục vụ nhiệm vụ chính trị, vừa đóng góp vào tăng trưởng kinh tế và quảng bá hình ảnh quốc gia. Thực tiễn cho thấy, báo chí hoàn toàn có thể trở thành hạt nhân của những sự kiện văn hóa-sáng tạo quy mô lớn. 

Đại biểu kiến nghị dự thảo Luật Báo chí (sửa đổi) cần bổ sung những cơ chế, chính sách rõ ràng hơn để báo chí được vận hành như một ngành công nghiệp văn hóa: từ cơ chế tài chính dựa trên đặt hàng, đấu thầu nhiệm vụ công, đến việc cho phép liên kết hợp tác với các tổ chức, doanh nghiệp trong và ngoài nước; từ chính sách thúc đẩy đổi mới sáng tạo theo tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW, ứng dụng công nghệ số, trí tuệ nhân tạo và dữ liệu lớn, đến mở rộng báo chí đối ngoại, phát triển đa ngôn ngữ theo tinh thần Nghị quyết số 59-NQ/TW, giúp báo chí Việt Nam vươn ra thế giới...

Về chính sách đối với tạp chí khoa học, đại biểu Bùi Hoài Sơn đề nghị cơ quan soạn thảo cần cân nhắc việc giới hạn tạp chí chỉ đưa tin “về hoạt động, lĩnh vực hoạt động của cơ quan chủ quản”. Bởi hiện nay, các tạp chí vẫn đăng tải các thông tin chính trị, kinh tế, xã hội, những sự kiện lớn của đất nước theo định hướng của các cơ quan chỉ đạo về báo chí và quản lý nhà nước về báo chí để lan tỏa, tạo sức mạnh đồng thuận trong xã hội về những thông điệp, chủ trương, quyết sách lớn, quan trọng của Đảng, Nhà nước.

Về báo chí đối ngoại, truyền thông đa ngôn ngữ và hội nhập quốc tế, dự thảo Luật đã có những quy định về hợp tác quốc tế. Tuy nhiên, đại biểu cho rằng, cần nhấn mạnh hơn vai trò của báo chí đối ngoại trong việc quảng bá hình ảnh quốc gia. Trong đó, nên khuyến khích phát triển các kênh báo chí, truyền hình, phát thanh đa ngôn ngữ - đặc biệt là tiếng Anh và ngôn ngữ của các nước láng giềng.

Đại biểu Bùi Hoài Sơn phát biểu thảo luận

Ngoài ra, đại biểu Bùi Hoài Sơn cho rằng, cần có cơ chế, chính sách để các cơ quan báo chí Việt Nam hợp tác sản xuất nội dung với các đối tác quốc tế. Điều này vừa nâng cao chất lượng báo chí trong nước, vừa giúp hình ảnh Việt Nam được phản ánh trung thực, khách quan trên trường quốc tế.

Về phân cấp quản lý báo chí, dự thảo Luật đã quy định Ủy ban nhân dân cấp tỉnh chịu trách nhiệm quản lý nhà nước đối với báo chí địa phương. Tuy nhiên, đại biểu Bùi Hoài Sơn cho rằng cần làm rõ hơn thẩm quyền và trách nhiệm phối hợp của Ủy ban nhân dân tỉnh trong việc quản lý văn phòng đại diện, phóng viên thường trú của báo chí trung ương.

Ngoài ra, cần nghiên cứu mở rộng quyền cho địa phương trong việc cấp phép một số ấn phẩm, phụ trương, chuyên mục; đồng thời tăng cường trách nhiệm kiểm tra, giám sát hoạt động báo chí tại địa phương. Việc này sẽ giúp báo chí gắn với đời sống dân sinh, phản ánh đúng thực tiễn, đồng thời giảm tải cho cơ quan quản lý trung ương.

Về mô hình kinh tế báo chí, theo đại biểu Bùi Hoài Sơn, trong bối cảnh nước ta không có báo chí tư nhân, cần nhấn mạnh cơ chế đặt hàng, đấu thầu nhiệm vụ công và đầu tư công có trọng điểm gắn liền với định mức kinh tế kỹ thuật báo chí “3 dễ”: dễ hiểu, dễ áp dụng, dễ thực hiện. Đây sẽ là nguồn lực quan trọng giúp báo chí thực hiện tốt nhiệm vụ chính trị, nhất là ở vùng sâu, vùng xa, hải đảo và đối ngoại.

Đồng thời, đại biểu cũng cho rằng Luật cũng nên mở rộng khung pháp lý cho các hình thức liên kết, xã hội hóa, hợp tác công-tư trong báo chí, có chính sách ưu đãi đột phá về thuế, đất đai, tiếp cận tín dụng… cho các cơ quan báo chí, kể cả với các đối tác liên kết khi tổ chức các sự kiện văn hóa, các hoạt động vì cộng đồng… Đi kèm với đó là cơ chế kiểm soát chặt chẽ để tránh thương mại hóa, xa rời tôn chỉ, mục đích.

Quang cảnh phiên thảo luận tổ của Đoàn ĐBQH thành phố Hà Nội 

Đại biểu Lê Nhật Thành phát biểu thảo luận
 

Tham gia ý kiến vào dự thảo Luật Báo chí (sửa đổi), đại biểu Lê Nhật Thành - Ủy viên Hội đồng Dân tộc của Quốc hội quan tâm đến nội dung thu hồi giấy phép hoạt động báo chí quy định tại khoản 1 Điều 20. Theo dự thảo, cơ quan báo chí có giấy phép hoạt động báo chí nhưng không hoạt động thì giấy phép hết hiệu lực. Về nội dung này, để bảo đảm tính minh bạch, đại biểu đề nghị nêu rõ cơ quan báo chí có giấy phép hoạt động báo chí nhưng không hoạt động trong thời gian bao lâu thì giấy phép hết hiệu lực.

Bên cạnh đó, để tiết kiệm thời gian, nguồn lực, giảm bớt các thủ tục hành chính không thật cần thiết, đại biểu đề nghị cần nghiên cứu bổ sung quy định mang tính nguyên tắc về trường hợp mặc dù cơ quan báo chí có giấy phép hoạt động báo chí nhưng không hoạt động do các nguyên nhân khách quan (cơ quan báo chí phải tạm dừng hoạt động trong thời gian ngắn do sắp xếp bộ máy…), do các nguyên nhân bất khả kháng (dịch bệnh…), thì thời gian tạm dừng không hoạt động đó không được coi là căn cứ để xác định giấy phép hoạt động báo chí hết hiệu lực.
Về cấp, đổi, thu hồi thẻ nhà báo, dự thảo Luật quy định các đối tượng được xét cấp thẻ nhà báo, trong đó không bao gồm những người làm việc tại cơ quan tạp chí khoa học (điểm e khoản 1 Điều 29). Đây là quy định có sự thay đổi so với Luật Báo chí 2016 hiện hành.

Quy định không cấp thẻ nhà báo cho những người làm việc tại tạp chí khoa học, đồng nghĩa với việc những người này không phải là nhà báo và không có quyền, nghĩa vụ của nhà báo (khoản 1 Điều 28 dự thảo Luật có quy định: “Nhà báo là người hoạt động báo chí được cấp thẻ nhà báo”). Đại biểu Lê Nhật Thành cho rằng quy định nêu trên của dự thảo Luật cần được xem xét thêm ở một số khía cạnh.

Thứ nhất, thực tiễn cho thấy các nhà báo làm việc tại tạp chí khoa học vẫn tham gia vào quá trình thu thập, xử lý, phân tích thông tin và có nhiệm vụ truyền tải tri thức đến công chúng. Việc không được cấp thẻ nhà báo dễ tạo ra yếu tố bất bình đẳng giữa những người làm việc tại các tạp chí khoa học và các tạp chí thuộc các lĩnh vực khác (kinh tế, văn hóa, du lịch,...) và gây khó khăn cho những người làm việc tại tạp chí khoa học trong việc tiếp cận và khai thác thông tin.

Hiện nay có nhiều tạp chí khoa học không chỉ công bố kết quả nghiên cứu khoa học mà còn thông tin về các hoạt động khoa học, công nghệ, phản biện các chính sách và kết nối tri thức khoa học, công nghệ với công chúng, doanh nghiệp và các nhà quản lý.

Bên cạnh đó, tại khoản 2 Điều 3 dự thảo Luật quy định: "Hoạt động báo chí là hoạt động sáng tạo tác phẩm báo chí, sản phẩm báo chí, sản phẩm thông tin có tính chất báo chí…"; khoản 16 Điều 3 quy định: "Tạp chí khoa học là sản phẩm báo chí xuất bản định kỳ để công bố kết quả nghiên cứu khoa học, thông tin về hoạt động khoa học chuyên ngành".

Đại biểu cho rằng như vậy ngay tại nội dung của dự thảo Luật đã thể hiện Tạp chí khoa học là sản phẩm báo chí và do đó hoạt động của những người làm việc tại Tạp chí khoa học-sáng tạo nên nội dung của Tạp chí khoa học phải được xem là hoạt động báo chí.

Từ những lý do trên, đại biểu Lê Nhật Thành đề nghị cơ quan soạn thảo nghiên cứu, đánh giá thêm về phương án sửa đổi; cân nhắc việc tiếp tục giữ nguyên quy định về cấp thẻ nhà báo cho người làm việc tại Tạp chí khoa học như Luật Báo chí hiện hành.

Đại biểu Trần Thị Nhị Hà phát biểu thảo luận

Thảo luận về dự án Luật Dân số, đại biểu Trần Thị Nhị Hà - Phó Chủ nhiệm Ủy ban Dân nguyện và Giám sát của Quốc hội quan tâm đến quy mô, cơ cấu, phân bổ dân số. Theo đại biểu, quy định về duy trì mức sinh thay thế tại Điều 13 là những chính sách mới, rất có ý nghĩa trên thực tế. Từ thực tiễn hiện nay, đại biểu kiến nghị tăng thời gian nghỉ thai sản khi sinh con thứ hai. Bởi hiện nay một số địa bàn có mức sinh thấp, tập trung tại các khu vực đô thị, nguyên nhân chính được xác định là do chi phí nuôi con và các dịch vụ trông trẻ còn hạn chế. Để khuyến khích các cặp vợ chồng tại địa bàn có mức sinh thấp còn cần có những chính sách để giải quyết 2 vấn đề nêu trên.

Cũng theo đại biểu Trần Thị Nhị Hà, về mất cân bằng giới tính khi sinh, trọng nam khinh nữ là quan điểm lạc hậu nhưng vẫn tồn tại trong xã hội Việt Nam. Thực tế trong hoạt động sàng lọc, chẩn đoán trước sinh, nhiều bác sĩ thực hiện hành vi tiết lộ thông tin về giới tính thai nhi cho cha mẹ, không ít trường hợp sau khi biết giới tính thai nhi không như mong muốn người mẹ đã thực hiện phá thai. Đại biểu cho rằng, hành vi tiết lộ giới tính thai nhi rất khó bị phát hiện, do bác sĩ có thể có những ký hiệu cho cha mẹ biết giới tính thai nhi mà cơ quan chức năng không thể xử lý, xử phạt. Đây là hành vi vô cùng nguy hiểm, cần phải có quy định để xử lý nghiêm. Vì thế, đại biểu kiến nghị thay việc xử lý đình chỉ bằng việc thu hồi chứng chỉ hành nghề y, không cấp lại trong thời gian ít nhất 5 năm để đảm bảo tính răn đe đối với hành vi bác sĩ tiết lộ giới tính thai nhi./.

Lượt xem: 98