Việc bổ sung tội danh mới không ngoài mục đích bảo đảm thực hiện tốt hơn kỷ cương phép nước về bảo vệ chế độ, bảo vệ quyền con người, quyền công dân, lợi ích của Nhà nước và tổ chức; đáp ứng yêu cầu đấu tranh phòng chống tội phạm trong tình hình mới; thúc đẩy sự phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, bảo đảm mọi người được sống trong một môi trường xã hội yên lành, đồng thời thực hiện đúng và đủ các cam kết quốc tế mà Việt Nam tham gia...

Dự thảo Bộ luật Hình sự (BLHS) vừa được công khai xin ý kiến nhân dân hiện có 37 tội danh mới được bổ sung. Cơ quan chủ trì soạn thảo – Bộ Tư pháp cho rằng những tội danh mới này được đề xuất bổ sung phù hợp với Hiến pháp, đồng bộ với các đạo luật, pháp lệnh đã được ban hành cũng như các luật, dự luật, pháp lệnh đang được sửa đổi, bổ sung; phù hợp yêu cầu thực tế về công tác phòng chống tội phạm hiện nay; phù hợp các luật về quyền con người, quyền công dân, doanh nghiệp trong nước và các quyền khác được ghi nhận trong các cam kết quốc tế mà Việt Nam tham gia ký kết…

Việc bổ sung tội danh mới không ngoài mục đích bảo đảm thực hiện tốt hơn kỷ cương phép nước về bảo vệ chế độ, bảo vệ quyền con người, quyền công dân, lợi ích của Nhà nước và tổ chức; đáp ứng yêu cầu đấu tranh phòng chống tội phạm trong tình hình mới; thúc đẩy sự phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, bảo đảm mọi người được sống trong một môi trường xã hội yên lành, đồng thời thực hiện đúng và đủ các cam kết quốc tế mà Việt Nam tham gia.

Các tội danh mới trong Dự thảo BLHS (sửa đổi) gồm:

- Tội khiêu dâm trẻ em (Điều 146); tội mua bán, chiếm đoạt mô, tạng, các bộ phận cơ thể người (Điều 153); Tội đăng ký con nuôi, nhận cha, mẹ, con trái pháp luật (Điều 184); tội đăng ký hộ tịch trái pháp luật (Điều 185); tội tổ chức mang thai hộ vì mục đích thương mại (Điều 189);

- Tội vi phạm quy định về sử dụng điện (Điều 201); tội làm giả tài liệu trong hồ sơ chào bán, niêm yết chứng khoán (Điều 216);

- Tội trục lợi trong kinh doanh bảo hiểm (Điều 217); tội gian lận bảo hiểm xã hội, bảo hiểm thất nghiệp (Điều 218); Tội gian lận bảo hiểm y tế (Điều 219); tội trốn đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp cho người lao động (Điều 220); tội vi phạm quy định về cạnh tranh (Điều 221); tội vi phạm quy định về hoạt động bán đấu giá tài sản (Điều 222);

- Tội vi phạm quy định về an toàn vận hành công trình thủy lợi, hồ chứa, liên hồ chứa, đê điều và công trình phòng, chống thiên tai (Điều 234); tội vi phạm quy định về bảo vệ bờ, bãi sông, các công trình về tài nguyên nước (Điều 235);

- Tội tàng trữ trái phép cây giống cây thuốc phiện, cây côca, cây cần sa hoặc cây giống các loại cây khác có chứa chất ma túy (Điều 245); tội vận chuyển trái phép cây giống cây thuốc phiện, cây côca, cây cần sa hoặc cây giống các loại cây khác có chứa chất ma túy (Điều 246); tội mua bán trái phép cây giống cây thuốc phiện, cây côca, cây cần sa hoặc cây giống các loại cây khác có chứa chất ma túy (Điều 247); tội chiếm đoạt cây giống cây thuốc phiện, cây côca, cây cần sa hoặc cây giống các loại cây khác có chứa chất ma túy (Điều 248);

- Tội rải đinh hoặc vật sắc, nhọn trên đường bộ (Điều 270); tội sản xuất, mua bán, trao đổi hoặc tặng cho công cụ, thiết bị, phần mềm dùng để tấn công mạng máy tính, mạng viễn thông, phương tiện điện tử (Điều 294); tội truy cập trái phép tài khoản ngân hàng của tổ chức, cá nhân chiếm đoạt tài sản (Điều 300); tội cố ý xâm phạm, tấn công vào trạm trung chuyển Internet quốc gia, hệ thống cơ sở dữ liệu tên miền và hệ thống máy chủ tên miền quốc gia (Điều 301);

- Tội sử dụng trái phép tần số vô tuyến điện dành riêng cho mục đích cấp cứu, an toàn, tìm kiếm, cứu hộ, cứu nạn, quốc phòng, an ninh (Điều 302); tội cố ý gây nhiễu có hại (Điều 303);

- Tội thu thập, tàng trữ, trao đổi, mua bán, công khai hóa về tài khoản ngân hàng (Điều 304); tội sản xuất mua bán, tàng trữ, lưu hành thẻ ngân hàng giả để thực hiện hành vi chiếm đoạt tài sản (Điều 305); tội thiết lập, quản trị, điều hành website để kinh doanh trái phép tiền điện tử, dịch vụ, hàng hóa trên mạng máy tính (Điều 306);

 - Tội cưỡng bức lao động (Điều 309); tội bắt cóc con tin (Điều 314); tội cướp biển (Điều 315); Tội vi phạm quy định về giam giữ (Điều 401); tội không tôn trọng tòa án (Điều 404); tội ra mệnh lệnh trái pháp luật (Điều 406); Tội thiếu trách nhiệm trong thực hiện nhiệm vụ công tác quân sự gây hậu quả nghiêm trọng (Điều 409); tội vắng mặt trái phép (Điều 416); tội chiếm đoạt hoặc hủy hoại di vật của tử sỹ (Điều 433).

Mặc dù Ban soạn thảo có rất nhiều cố gắng để hoàn chỉnh Dự thảo BLHS khi công khai xin ý kiến. Song với các tội danh mới vẫn còn rất nhiều ý kiến luận bàn. Làm thế nào để bảo đảm bổ sung đúng và không bỏ lọt tội. Qua các ý kiến thảo luận góp ý của nhiều chuyên gia và các tầng lớp nhân dân Thủ đô, có thể tổng hợp lại 3 loại ý kiến như sau:

Loại ý kiến thứ nhất: Đồng tình với việc bổ sung 37 tội danh trên và cho rằng, việc bổ sung có cơ sở thực tế về tình hình tội phạm đã và đang diễn ra gây hậu quả xấu, nghiêm trọng đối với xã hội nói chung và với công tác an toàn trật tự, quản lý nhà nước trên các lĩnh vực làm cho việc xử lý của các cơ quan công an, tư pháp rất lúng túng và khó khăn. Việc bổ sung này còn nhằm thực hiện chủ trương cải cách tư pháp của Đảng, Nhà nước góp phần bảo vệ quyền con người, quyền công dân, nhất là quyền về an sinh xã hội, quyền sống trong môi trường an toàn, lành mạnh và giữ gìn trật tự an toàn xã hội.

Loại ý kiến thứ hai : Đề nghị cần xem xét, tính chất, hành vi và hậu quả một số tội danh như: Tội rải đinh hoặc vật sắc, nhọn trên đường bộ (Điều 270); Tội không tôn trọng tòa án (Điều 404);... Nên có đối chiếu các quy định của pháp luật hiện hành về xử phạt đối với các hành vi vi phạm này phạm, hậu quả, mức răn đe, ...có còn phù hợp không để có cơ sở nâng thành tội danh. Không nên quy định tội chiếm đoạt cây giống cây thuốc phiện, cây côca, cây cần sa hoặc cây giống các loại cây khác có chứa chất ma túy (Điều 248), vì hành vi chiếm đoạt là nhằm mục đích kiếm lợi từ việc lưu thông, mua bán…vậy thì đã có tội danh đó rồi. Dự thảo chỉ quy định Tội chiếm đoạt hoặc hủy hoại di vật của tử sỹ (Điều 433), còn di vật của liệt sĩ…thì sao? Vì lẽ gì lại bổ sung tội không tôn trọng Tòa án (Điều 404)? Hệ thống các cơ quan Nhà nước ta gồm: Quốc hội, Chủ tịch nước, Chính phủ, Tòa án nhân dân, Viện kiểm sát nhân dân. Tòa án chỉ là một đơn nguyên trong đó. Nếu quy định hành vi không tôn trọng Tòa án là tội phạm thì hành vi không tôn trọng các cơ quan khác của Nhà nước có phải là tội phạm không? Về tội vắng mặt trái phép (Điều 416), có thể suy luận rằng: Vắng mặt trái phép nội hàm rất rộng. Vậy giới hạn để định tội danh này thế nào cho phù hợp? Và tên tội danh cũng không thể viết gọn lỏn là: "Tội vắng mặt trái phép". Ban soạn thảo cũng nên suy xét có nên đưa vào BLHS tội này không?!

Loại ý kiến thứ ba: Ngoài việc đồng tình đưa vào Dự thảo BLHS 37 tội danh trên, còn đề nghị: Nước ta đã và đang trong quá trình phát triển kinh tế thị trường, mở rộng các quan hệ hợp tác đầu tư, sản xuất kinh doanh có đối tác nước ngoài…trên thực tế có vụ việc xảy ra hậu quả rất xấu, rất nghiêm trọng, ảnh hưởng rất lớn đến các quan hệ xã hội khác trên đất nước Việt Nam… Các hành vi của các tác nhân nước ngoài có đủ các dấu hiệu về hình sự. Vì vậy Dự thảo BLHS cũng cần có thêm tội danh để xử lý đối với các tác nhân này. Đặc biệt có ý kiến cho rằng mặc dù đã có Luật phòng, chống tham nhũng, lãng phí nhưng tình hình lãng phí trong thời gian qua đã và đang diễn ra rất nghiêm trọng, đó là: Lãng phí về sử dụng tiền, tài sản công khi đầu tư vào những công trình không hiệu quả; lãng phí về nguồn nhân lực; lãng phí về đất đai; lãng phí về thời gian... gây thiệt hại cho đất nước còn lớn hơn cả tham nhũng nhưng chưa được xử lý nghiêm, chưa thấy có cá nhân nào bị xử lý hình sự về hành vi lãng phí, trách nhiệm ban hành các quyết định gây lãng phí với hậu quả nghiêm trọng. Chính sự không nghiêm minh này đã làm giảm lòng tin của các tầng lớp nhân dân với sự lãnh đạo của Đảng và công tác quản lý của Nhà nước. Nhiều ý kiến nêu câu hỏi rất bức xúc, đòi hỏi cần phải có sự phúc đáp rằng: Vì sao chúng ta lại né tránh đưa các hành vi lãng phí trở thành tội danh? Có lẽ đã đến lúc Ban soạn thảo cần xem xét, thấu đáo bổ sung vào dự thảo BLHS những tội danh về lãng phí gây hậu quả nghiêm trong.

Có thể nói ngoài việc công khai xin ý kiến đối với Hiến pháp năm 2013 thì việc công khai xin ý kiến vào Dự thảo BLHS lần này đã và đang được các tầng lớp nhân dân, các cấp, các ngành, các tổ chức rất quan tâm. Vì sao vậy? Đó là sự thể hiện rõ nhất về mong ước một đất bước bình yên để phát triển!

Nguyễn Xuân Diên

Lượt xem: 746