Dự thảo Luật Phòng, chống tham nhũng (sửa đổi) là dự án Luật nhận được rất nhiều sự quan tâm, đóng góp ý kiến từ các chuyên gia, các vị đại biểu Quốc hội, các nhà khoa học và nhân dân. Có nhiều đại biểu được nêu ý kiến tại Hội trường, bên cạnh đó cũng có nhiều đại biểu chưa được nêu ý kiến. Các ý kiến đóng góp của các đại biểu chưa được phát biểu tại hội trường cũng sẽ được gửi đến cơ quan soạn thảo. Đại biểu Nguyễn Văn Được đã trao đổi một số ý kiến đóng góp vào dự thảo Luật này.

Để dự thảo Luật Phòng, chống tham nhũng (sửa đổi) thực sự tạo cơ sở pháp lý đấu tranh phòng, chống tham nhũng hiệu quả, sát với thực tế, đảm bảo tính khả thi, Đại biểu Nguyễn Văn Được đã có nhiều nội dung góp ý tâm huyết, xác đáng như:

Thứ nhất, việc áp dụng Luật Phòng, chống tham nhũng đối với tổ chức, doanh nghiệp ngoài nhà nước

Việc mở rộng phạm vi áp dụng của dự thảo Luật ra khu vực ngoài Nhà nước theo đại biểu Được đây là vấn đề hợp lý. Theo đó, đối với các công ty đại chúng, tổ chức tín dụng, tổ chức xã hội cần quy định áp dụng một số chế định như: thực hiện công khai, minh bạch trong tổ chức và hoạt động, kiểm soát xung đột lợi ích, trách nhiệm của người đứng đầu, minh bạch và kiểm soát tài sản, thu nhập đối với những người thuộc đối tượng phải kê khai. Tuy nhiên, đại biểu cũng đề nghị dự thảo cần làm rõ các nội dung kiểm soát tài sản, thu nhập khu vực ngoài nhà nước để đảm bảo tính khả thi, cơ quan nhà nước có thẩm quyền có điều kiện thanh tra, kiểm soát được việc phòng, chống tham nhũng trong khu vực này. Vì theo dự thảo (tại khoản 2 Điều 99 và khoản 2 Điều 102) thì công ty đại chúng, tổ chức tín dụng, tổ chức xã hội căn cứ vào quy định của Luật này để tự ban hành quy định việc kê khai tài sản, thu nhập và kiểm sát tài sản, thu nhập của những người đứng đầu (chủ tịch, giám đốc, trưởng ban kiểm tra, Kế toán trưởng…). Nếu họ tự ban hành thì sẽ mang tính hình thức, không làm triệt để thì không có tác dụng. Vì vậy, đề nghị không giao cho các doanh nghiệp, tổ chức xã hội khu vực ngoài nhà nước căn cứ vào Luật này để tự quy định và thực hiện các biện pháp phòng ngừa tham nhũng mà giao cho Chính phủ quy định để áp dụng thống nhất.

Đại biểu Quốc hội Nguyễn Văn Được (Ảnh Ngọc Ánh)

Thứ hai, về thẩm quyền kiểm soát tài sản, thu nhập

Đại biểu Được nhất trí với Phương án 2 vì phương án này quy định cụ thể, chi tiết hơn, đảm bảo tính khả thi của điều luật. Nếu theo Phương án 1 sẽ gây áp lực lớn lên cơ quan có trách nhiệm kiểm soát tài sản, thu nhập (cơ quan thanh tra các cấp) vì theo dự thảo Luật phòng, chống tham nhũng (Điều 37) đối tượng phải kê khai tài sản, thu nhập tăng lên nhiều. Việc bổ sung biên chế, bộ máy cho cơ quan thanh tra không được vì đi ngược lại với Nghị quyết của Đảng về thu gọn bộ máy, tinh giảm biên chế. Mặt khác, việc giao cơ quan thanh tra kiểm soát tài sản, thu nhập của người có nghĩa vụ kê khai công tác tại các tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội, Tòa án, Viện kiểm sát cũng không phù hợp với cách thức tổ chức bộ máy nhà nước, tổ chức hệ thống chính trị ở nước ta hiện nay.

Thứ Ba, Về đối tượng kê khai tài sản

Đại biểu còn băn khoăn vì thực tế thời gian qua với diện kê khai như hiện nay, việc tổ chức kê khai, xác minh, kiểm soát tài sản, thu nhập còn nhiều bất cập, hình thức, hiệu quả chưa cao, kê khai nhiều nhưng phát hiện vi phạm ít, làm mất niềm tin của Nhân dân. Tới đây, diện kê khai tài sản, thu nhập gồm tất cả cán bộ, công chức thì liệu có kiểm soát được không? Đề nghị Chính phủ giải trình thêm, nhất là trong bối cảnh cả nước đang triển khai thực hiện Nghị quyết Trung ương VI của Đảng về thu gọn bộ máy, tinh giản biên chế.

Thứ Tư, về xử lý tài sản, thu nhập tăng thêm mà người có nghĩa vụ kê khai không giải trình được một cách hợp lý

Đây là việc làm cần thiết phải xử lý tài sản, thu nhập không giải trình được một cách hợp lý về nguồn gốc. Tuy nhiên cách thức xử lý tài sản, thu nhập tăng thêm đại biểu tán thành phương án 1 vì quy định chặt chẽ căn cứ, nội dung, trình tự, thủ tục xác minh tài sản, thu nhập, thủ tục, việc thành lập, quyền hạn của Tổ xác minh tài sản, thu nhập, nghĩa vụ của người được xác minh. Như vậy, để có kết luận về việc giải trình tài sản, thu nhập tăng thêm không hợp lý về nguồn gốc cơ quan có trách nhiệm xác minh tài sản, thu nhập phải tiến hành nhiều công việc, làm hết khả năng có thể. Vì vậy, để xem xét, quyết định về tính hợp lý của việc giải trình nên giao cho Tòa án. Với chức năng, quyền hạn của mình, với thủ tục tố tụng chặt chẽ, Tòa án sẽ có quyết định chính xác, khách quan.

Đối với Phương án 2 không giải quyết được triệt để. Nếu cho nộp thuế có nghĩa là Nhà nước phải công nhận tài sản hợp pháp, vô hình dung pháp luật thừa nhận việc tương tự như rửa tiền. Mặt khác, hiện nay ta chứ có luật về đánh thuế tài sản nên khó áp dụng.

Đề nghị Ban soạn thảo cần quy định tiêu chí làm căn cứ để xác định trường hợp nào được coi là tài sản, thu nhập “không giải trình được một cách hợp lý về nguồn gốc” để tránh việc áp dụng tùy tiện, thiếu thống nhất.

Thứ Năm, việc xử lý hành vi tham nhũng được phát hiện qua hoạt động thanh tra, kiểm toán

Để không mâu thuẫn với quy định tại Điều 35 Bộ luật tố hình sự năm 2015 về “Cơ quan và người được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra” và Điều 39 BLTTHS quy định về nhiệm vụ, quyền hạn của cấp trưởng, cấp phó, cán bộ điều tra của các cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra, Đại biểu đề nghị nên phân định rõ các trường hợp người ra quyết định thanh tra từ cấp tỉnh trở lên, người ra quyết định kiểm toán được ra kết luận như sau:

- Trường hợp phát hiện hành vi có dấu hiệu tham nhũng và cơ quan thanh tra, kiểm toán nhà nước tiến hành xác minh, làm rõ không có dấu hiệu tội phạm thì người ra quyết định thanh tra từ cấp tỉnh trở lên, người ra quyết định kiểm toán ra kết luận vụ việc;

- Trường hợp phát hiện hành vi có dấu hiệu tham nhũng và cơ quan thanh tra, kiểm toán nhà nước tiến hành xác minh, nếu có dấu hiệu tội phạm thì người ra quyết định thanh tra, người ra quyết định kiểm toánchuyển ngay hồ sơ vụ việc cho cơ quan điều tra, đồng thời thông báo bằng văn bản cho Viện kiểm sát cùng cấp biết.

Thứ Sáu, trách nhiệm bảo vệ người cung cấp thông tin, phản ánh, tố cáo về tham nhũng

Việc bảo vệ người cung cấp thông tin, phản ánh, tố cáo về tham nhũng là rất cần thiết. Nội dung này được quy định chung chung tại khoản 2 Điều 5, chưa cụ thể. Cần quy định bảo vệ không chỉ người cung cấp thông tin, phản ánh, tố cáo về tham nhũng mà cần bảo vệ cả thân nhân của họ. Nếu không quy định thì không thể khuyến khích người dân tích cực phản ánh, tố cáo hành vi tham nhũng; hiệu quả phòng, chống tham nhũng sẽ không cao. Vì vậy, đề nghị Ban soạn thảo nghiên cứu bổ sung quy định cụ thể hơn về trách nhiệm bảo vệ người cung cấp thông tin, phản ánh, tố cáo về tham nhũng, trong đó quy định rõ các biện pháp bảo vệ người cung cấp thông tin, phản ánh tố cáo về tham nhũng và thân nhân của họ.

Trên đây là một số trao đổi, góp ý của đại biểu Nguyễn Văn Được về dự thảo Luật Phòng, chống tham nhũng (sửa đổi)./.

Lượt xem: 450