Điểm mới từ Nghị quyết sửa đổi, bổ sung một số điều của Hiến pháp và Luật Tổ chức chính quyền địa phương: Nâng cao hiệu quả trong bối cảnh sắp xếp đơn vị hành chính và chính quyền đô thị hai cấp
Với hệ thống đơn vị hành chính được tinh gọn và cơ chế nhân sự linh hoạt, HĐND hai cấp thành phố Hà Nội sẽ có cơ hội tối ưu hóa nguồn lực, tập trung vào việc ban hành các nghị quyết, chính sách có tầm ảnh hưởng lớn, thúc đẩy quản lý đô thị hiện đại, hiệu quả hơn, phù hợp với tầm vóc của Thủ đô.
Ngày 16/6/2025, Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam khóa XV, Kỳ họp thứ 9 đã thông qua hai văn bản pháp luật vô cùng quan trọng: Nghị quyết số 203/2025/QH15 sửa đổi, bổ sung một số điều của Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam và Luật số 72/2025/QH15 về Tổ chức chính quyền địa phương. Hai văn bản này không chỉ là cột mốc pháp lý quan trọng mà còn mở ra những hướng đi mới, cụ thể hóa hơn nữa vai trò và phương thức hoạt động của HĐND các cấp, đặc biệt đối với HĐND thành phố Hà Nội trong bối cảnh Thành phố đang đẩy mạnh công cuộc sắp xếp đơn vị hành chính và thực hiện mô hình chính quyền đô thị hai cấp.
Luật Tổ chức chính quyền địa phương đã có sự thay đổi cơ bản trong việc quy định về đơn vị hành chính của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Cụ thể, nếu như quy định cũ xác định các đơn vị hành chính bao gồm tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương; huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh, thành phố thuộc thành phố trực thuộc Trung ương; xã, phường, thị trấn, tạo nên một hệ thống ba cấp hành chính cơ bản. Thì quy định mới tại Luật Tổ chức chính quyền địa phương đã rõ ràng quy định đơn vị hành chính của Việt Nam được tổ chức thành hai cấp, gồm có: cấp tỉnh (tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương) và cấp xã (xã, phường, đặc khu trực thuộc cấp tỉnh).
Sự thay đổi này cho thấy một sự tinh giản và tập trung hơn trong hệ thống hành chính, tác động đến cách thức tổ chức, điều hành và giám sát của HĐND cấp tỉnh đối với các đơn vị hành chính trực thuộc, đặc biệt là sự tương tác với các đơn vị hành chính cấp xã (xã, phường). Nó củng cố hơn nữa vai trò của HĐND Thành phố trong việc quyết định và giám sát các vấn đề mang tầm vĩ mô và xuyên suốt toàn Thành phố.
Đây là một trong những điểm mới quan trọng nhất, giải quyết những vướng mắc thực tiễn lớn trong quá trình sắp xếp đơn vị hành chính và thực hiện mô hình chính quyền đô thị. Nếu như quy định cũ thường chưa có cơ chế cụ thể, linh hoạt cho việc kiện toàn nhân sự các chức danh lãnh đạo HĐND trong giai đoạn chuyển tiếp sau khi sáp nhập, chia tách đơn vị hành chính, hoặc khi áp dụng mô hình chính quyền đô thị mới không tổ chức HĐND. Thì quy định mới tại Nghị quyết sửa đổi, bổ sung một số điều của Hiến pháp, tại điểm 2, Điều 1 đã có những điều chỉnh mang tính đột phá, cho phép chỉ định Chủ tịch, Phó Chủ tịch HĐND, Trưởng các Ban của HĐND hình thành sau sắp xếp (chứ không phải thông qua bầu cử ngay lập tức bởi đại biểu HĐND). Đặc biệt, Nghị quyết này có quy định mang tính đột phá: "Trường hợp đặc biệt, cho phép chỉ định nhân sự không phải là đại biểu Hội đồng nhân dân giữ các chức danh Chủ tịch, Phó Chủ tịch, Trưởng các Ban của Hội đồng nhân dân ở đơn vị hành chính hình thành sau sắp xếp hoặc làm đại biểu Hội đồng nhân dân để hình thành Hội đồng nhân dân lâm thời ở các phường đang thực hiện mô hình chính quyền đô thị không tổ chức Hội đồng nhân dân."
Quy định này cung cấp cơ chế pháp lý vô cùng quan trọng, giúp Hà Nội đảm bảo sự ổn định, liên tục và hiệu quả trong hoạt động của HĐND các cấp sau khi thực hiện các đợt sáp nhập, sắp xếp đơn vị hành chính. Việc chỉ định nhân sự sẽ giúp nhanh chóng kiện toàn bộ máy, tránh gián đoạn hoạt động, đặc biệt là trong giai đoạn chuyển tiếp nhiều thử thách. Với mô hình chính quyền đô thị hai cấp: Hà Nội hiện đang thí điểm mô hình chính quyền đô thị tại các quận, thị xã, trong đó có các phường không tổ chức HĐND. Quy định mới cho phép chỉ định đại biểu HĐND để hình thành HĐND lâm thời ở các phường đang thực hiện mô hình chính quyền đô thị không tổ chức HĐND là một cơ chế chưa từng có, thể hiện sự linh hoạt của pháp luật nhằm đảm bảo quyền đại diện của nhân dân và hoạt động giám sát được thực hiện ngay cả trong các địa bàn đặc thù này. Điều này mở ra khả năng thiết lập một "cầu nối" hiệu quả hơn giữa HĐND cấp trên và người dân tại các phường không có HĐND riêng, tăng cường tính dân chủ và trách nhiệm giải trình của chính quyền.
Những điểm mới trên tạo điều kiện thuận lợi, việc chỉ định nhân sự cho phép HĐND thành phố Hà Nội và các cấp ủy chủ động hơn trong việc lựa chọn những cán bộ có năng lực, kinh nghiệm để nhanh chóng ổn định bộ máy, đặc biệt sau các đợt sắp xếp.
Đảm bảo hoạt động giám sát liên tục, không gián đoạn: Cơ chế chỉ định đại biểu, hình thành HĐND lâm thời ở các phường không tổ chức HĐND sẽ giúp HĐND trên địa bàn đảm bảo công tác giám sát, quyết định các vấn đề quan trọng của địa phương được thực hiện liên tục, không bị ảnh hưởng bởi quá trình chuyển đổi mô hình quản lý. Mặc dù là chỉ định, nhưng việc hình thành HĐND lâm thời hoặc kiện toàn các chức danh HĐND trong bối cảnh đặc biệt vẫn hướng tới mục tiêu đảm bảo sự đại diện của nhân dân, phản ánh tâm tư, nguyện vọng của cử tri một cách kịp thời.
Đồng thời, với hệ thống đơn vị hành chính được tinh gọn và cơ chế nhân sự linh hoạt, HĐND hai cấp thành phố Hà Nội sẽ có cơ hội tối ưu hóa nguồn lực, tập trung vào việc ban hành các nghị quyết, chính sách có tầm ảnh hưởng lớn, thúc đẩy quản lý đô thị hiện đại, hiệu quả hơn, phù hợp với tầm vóc của Thủ đô...
Lượt xem: 120
Bình luận bài viết
Chưa có bình luận nào.