Phiên thảo luận của Đoàn ĐBQH thành phố Hà Nội đã có nhiều ý kiến đóng góp chất lượng với đa số các ý kiến khẳng định dự luật đã được chuẩn bị khá công phu, trên cơ sở tổng kết thực tiễn và tham khảo kinh nghiệm nước ngoài. Dự thảo Bộ luật tố tụng hình sự cũng đã đảm bảo hơn nữa quyền con người, tăng cường kiểm soát quyền lực trong quá trình thi hành tố tụng, khắc phục những bất cập hiện hành. Luật lần này có nhiều thay đổi, sửa toàn diện, có thể coi là luật mới và nên gọi tên là Bộ luật Tố tụng hình sự 2015.

Chiều ngày 27/5, Quốc hội thảo luận tại tổ về dự thảo Bộ luật tố tụng hình sự sửa đổi. Phiên thảo luận của Đoàn ĐBQH thành phố Hà Nội đã có nhiều ý kiến đóng góp chất lượng với đa số các ý kiến khẳng định dự luật đã được chuẩn bị khá công phu, trên cơ sở tổng kết thực tiễn và tham khảo kinh nghiệm nước ngoài. Dự thảo Bộ luật tố tụng hình sự cũng đã đảm bảo hơn nữa quyền con người, tăng cường kiểm soát quyền lực trong quá trình thi hành tố tụng, khắc phục những bất cập hiện hành. Luật lần này có nhiều thay đổi, sửa toàn diện, có thể coi là luật mới và nên gọi tên là Bộ luật Tố tụng hình sự 2015.

Luật sư cần được tạo điều kiện thuận lợi trong quá trình tranh tụng

Là người phát biểu đầu tiên, đại biểu Phạm Huy Hùng quan tâm đến chế định bào chữa - là thành tố quan trọng đảm bảo tiến trình tố tụng minh bạch. Theo đại biểu thì: “Dự thảo có nhiều điểm mới, bảo đảm quyền con người, tranh tụng trong xét xử, đề cao vai trò của người bào chữa với nhiều quy định mới cho phép người bào chữa tham gia sớm hơn vào quá trình tố tụng”. Đại biểu đồng tình cần tạo cơ chế và môi trường thuận lợi cho luật sư hoạt động.

Đại biểu Nguyễn Đức Chung phát biểu thảo luận tổ về dự án Bộ luật Tố tụng hình sự

Đại biểu Đinh Xuân Thảo, Viện trưởng Viện nghiên cứu lập pháp đề nghị cân nhắc việc đăng ký bào chữa của luật sư, vì ở các nước, chỉ những luật sư của tòa án tối cao, được qua kiểm nghiệm kỹ, được học và cấp chứng chỉ, qua thử thách mới được phép đăng ký, còn luật sư không đảm bảo chuyên môn, đạo đức mà dễ cho vào bào chữa thì sẽ nguy hiểm.

Đại biểu Thảo cũng ủng hộ quy định người bào chữa có quyền thu thập chứng cứ, chứ không tham gia điều tra. Các nước quy định, luật sư có khả năng điều tra nhưng không có thẩm quyền điều tra vì đây là hoạt động khó, đòi hỏi có trình độ, nghiệp vụ sâu, chỉ nên giao cho cơ quan điều tra chuyên trách. Đại biểu đề xuất: “nếu luật sư tham gia điều tra thì chỉ được ra làm chứng chứ ko được làm luật sư bào chữa nữa”.

Theo đại biểu Nguyễn Đình Quyền, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Tư pháp của Quốc hội thì luật sư có quyền bào chữa, nhưng quyền đó phụ thuộc vào sự chấp thuận của bị can, bị cáo và phải đăng ký để được phát sinh quyền, nghĩa  vụ theo quy định của pháp luật. Đại biểu đồng ý tăng cường vai trò luật sư trong tố tụng hình sự, bỏ cấp giấy chứng nhận…

Nhiều ý kiến khác nhau về quyền im lặng

Đại biểu Quốc hội, Thiếu tướng, Giám đốc Công an TP Hà Nội Nguyễn Đức Chung trong bài phát biểu của mình khẳng định rõ, quy định quyền im lặng là không phù hợp thực tiễn, gây khó khăn quá trình điều tra. Thực tế ở Việt Nam và riêng Hà Nội thì chủ yếu là án truy xét mở rộng, thực tế việc ghi lời khai chỉ là một chứng cứ để buộc tội, các lời khai đều được bị cáo đọc lại và ký xác nhận. Do đó, nên quy định theo hướng người bị bắt có quyền tự do trình bày lời khai, không bị ép nhận tội, ép cung.

Theo đại biểu Nguyễn Đình Quyền, mô hình các nước rất khác nhau, quyền im lặng nội hàm cùng khác nhau, phụ thuộc mô hình tố tụng, xét hỏi của từng nước. Hiện ở Việt Nam 80-90% là mô hình xét hỏi, trong khi quyền im lặng chủ yếu là phù hợp với mô hình tranh tụng. Vì vậy quy định về việc này nên theo hướng vừa bảo đảm yêu cầu đấu tranh phòng chống tội phạm, quyền của bị can, bị cáo, luật sư. “Nếu ta dân chủ quá, mở quá thì sẽ chệch hướng yêu cầu đấu tranh phòng chống tội phạm, còn nếu đề cao yêu cầu phòng chống tội phạm thì lại dễ mất dân chủ” đại biểu Quyền nói.

Còn theo đại biểu Đinh Xuân Thảo: Quyền im lặng của người bị bắt, bị tạm giam, cả hai phương án trong luật chưa rõ. Cá nhân đại biểu nghiêng về phương án 2 nhưng cần phải làm rõ hơn, nên sửa theo hướng người bị bắt có quyền trình bày hoặc từ chối trình bày ý kiến hoặc đưa ra những chứng cứ bất lợi cho mình.

Đại biểu Phạm Huy Hùng cũng ủng hộ việc cụ thể hóa quyền im lặng. Đại biểu cho rằng cần bổ sung vào Bộ luật quy định người bị bắt được quyền không khai báo cho đến khi người bào chữa có mặt, trừ phi tự nguyện khai báo.

Đại biểu Nguyễn Sơn, Phó Chánh án Tòa án nhân dân tối cao nhìn nhận, theo quy định hiện hành, bị can, bị cáo không có nghĩa vụ nhận tội nhưng nếu nhận tội thì được giảm án, còn trách nhiệm kết án là thuộc các cơ quan điều tra, tố tụng. Do vậy nên quy định như luật cũng ko có gì bất hợp lý, đảm bảo hơn quyền dân chủ.

Chỉ quy định ghi âm, ghi hình quá trình lấy lời khai đối với một số vụ án

Từ thực tế công tác, đại biểu Nguyễn Đức Chung cho biết, yêu cầu ghi âm, ghi hình quá trình lấy lời khai, thực tế hiện nay không yêu cầu nhưng trong một số vụ án nếu thấy bị cáo hay thay đổi lời khai và cần thì tổ chức ghi hình, ghi âm. Cơ quan điều tra đều ghi rõ trong biên bản lời khai, ghi âm xong bật lại cho bị can, bị cáo nghe và lập biên bản niêm phong có chữ ký thì sau này bằng chứng này mới có giá trị pháp lý.

Tuy nhiên, nếu quy định áp dụng với tất cả các vụ án thì sẽ không khả thi. Hiện cả nước mỗi năm bắt hơn 100.000 bị can, bị cáo thì trang bị bao nhiêu thiết bị cho đủ, lưu trữ như thế nào cho vừa, khi 1 vụ án có ít nhất 8 bản khai, có vụ án 60-70 bản khai… Việc này không nên thực hiện, chỉ nên thực hiện với những vụ án phức tạp theo đúng quy định pháp luật.

Đồng tình ý kiến này, đại biểu Nguyễn Đình Quyền ủng hộ bắt buộc ghi âm, ghi hình đối với tội đặc biệt nghiêm trọng với mức án chung thân, tử hình, các tội phạm khác ko nhất thiết. “chống bức cung, nhục hình thì ghi âm chỉ là một biện pháp, không phải là cứu cánh” .

Đại biểu Nguyễn Sơn cho rằng một số trường hợp đặc biệt cần quy định vào luật với tính chất bắt buộc phải ghi âm, ghi hình.

MINH TÚ

Lượt xem: 418