Ngày Giải phóng Thủ đô 10/10/1954 – Mốc son lịch sử hào hùng

Hà Nội được giải phóng không chỉ là niềm vui mừng của người dân Thủ đô mà còn là một sự kiện lịch sử, một ngày hội lớn của nhân dân cả nước và kiều bào ta ở nước ngoài. Nhân dân các tỉnh, thành phố trong cả nước đều họp mít tinh, liên hoan chào mừng Thủ đô giải phóng. Bạn bè quốc tế, nhân dân yêu chuộng hòa bình trên toàn thế giới cùng chia vui, đưa tin và giới thiệu về chiến thắng vang dội của chúng ta.

 

Kể từ “Chiếu dời đô” của Vua Lý Thái Tổ năm 1010 đến nay, Thăng Long – Hà Nội đã trải qua và chứng kiến nhiều thăng trầm lịch sử. Quân, dân Hà Nội, thế hệ sau tiếp bước thế hệ trước kiên cường tranh đấu, bền bỉ lao động, sáng tạo nền văn hiến rực rỡ, lập nhiều chiến công hiển hách lưu danh muôn đời. Trong tiến trình lịch sử phát triển Thủ đô Hà Nội, ngày 10-10-1954 là một mốc son lịch sử, đánh dấu thất bại hoàn toàn của thực dân Pháp ở Việt Nam, mở ra thời kỳ phát triển mới của Thủ đô và đất nước. 

Bộ đội tiến về Giải phóng Thủ đô (ảnh tư liệu)

 Cách mạng Tháng Tám năm 1945 thành công, nhân dân Thủ đô Hà Nội và cả nước không có ước nguyện nào hơn là được sống trong không khí hòa bình để xây dựng, phát triển. Nhưng thực dân Pháp dưới sự ủng hộ của đế quốc Mỹ, đã dã tâm cướp nước ta một lần nữa, gây hấn ở Nam Bộ (23-9-1945) và phát động chiến tranh ra cả nước. Ngày 19-12-1946, hưởng ứng Lời kêu gọi của Chủ tịch Hồ Chí Minh “Thà hy sinh tất cả, chứ nhất định không chịu mất nước, nhất định không chịu làm nô lệ”, với tinh thần “Quyết tử để Tổ quốc quyết sinh”, quân, dân Hà Nội đã cùng với nhân dân cả nước nhất tề đứng lên đánh giặc cứu nước.

Với cuộc chiến đấu 60 ngày đêm vô cùng oanh liệt, Hà Nội đã mở đầu cuộc kháng chiến toàn quốc, kìm chân và tiêu hao sinh lực địch, tạo điều kiện để cơ quan đầu não và các lực lượng kháng chiến của ta tạm rút khỏi Hà Nội an toàn, hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ do Trung ương giao. Sau 9 năm chiến đấu ngoan cường, thông minh, gan dạ, đầy sáng tạo của quân và dân ta, đặc biệt là sau thất bại trong trận quyết chiến chiến lược tại Điện Biên Phủ năm 1954, thực dân Pháp buộc phải ký Hiệp định Giơnevơ (20-7-1954) công nhận độc lập, chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của ba nước Việt Nam, Lào, Campuchia; chấp nhận rút quân khỏi miền Bắc Việt Nam.

Theo Hiệp định Giơnevơ, Hà Nội nằm trong khu vực tập kết 80 ngày của địch. Biết trước âm mưu của Pháp lợi dụng thời gian này để phá hoại các cơ sở kinh tế, văn hóa của ta, lôi kéo người di cư vào Nam, làm cho Hà Nội trở thành trống rỗng, mọi công việc bị đình trệ. Chúng ta đã chủ động có kế hoạch đề phòng, đấu tranh, đồng thời chuẩn bị lực lượng về mọi mặt để tiếp quản Thủ đô một cách trọn vẹn.

Trong thời điểm lịch sử bước ngoặt quan trọng này, Bác Hồ đã có nhiều cuộc họp với Trung ương và Hội đồng Chính phủ để giải quyết nhiều nhiệm vụ chính trị, quân sự, ngoại giao, an ninh, kinh tế, văn hoá, xã hội, nội vụ và tổ chức cán bộ…, đồng thời, tổ chức tiếp quản, giải phóng Thủ đô Hà Nội theo đúng Hiệp định Giơnevơ, nhanh chóng và có hiệu lực. Công tác tổ chức, bố trí cán bộ cách mạng trên cả nước được đặt ra và phải giải quyết kịp thời. Theo quyết định của Trung ương, đồng chí Trần Quốc Hoàn được điều về làm Bí thư Thành uỷ Hà Nội. Thường trực Trung ương Đảng và Hội đồng Chính phủ đã quyết định: Bộ máy, chính quyền những ngày đầu tiếp quản, giải phóng Thủ đô Hà Nội là Uỷ ban Quân chính Hà Nội. Trong phiên họp ngày 11, 12 tháng 9 năm 1954, Hội đồng Chính phủ đã quyết định Thiếu tướng Vương Thừa Vũ, Đại đoàn trưởng Đại đoàn 308 là Chủ tịch Uỷ ban Quân chính Hà Nội. Hội đồng Chính phủ cũng đã quyết định thành lập Uỷ ban Hành chính Hà Nội, để triển khai mọi công việc hành chính ngay sau ngày Thủ đô được giải phóng. Uỷ ban Hành chính Hà Nội gồm: Chủ tịch Trần Duy Hưng, Phó Chủ tịch Trần Danh Tuyên, các uỷ viên: Khuất Duy Tiến, Trần Văn Lai, Lê Quốc Thân, Hà Kế Tấn. Hội đồng Chính phủ cũng ban hành quy chế phối hợp hoạt động giữa Uỷ ban Quân chính Hà Nội với Uỷ ban Hành chính Hà Nội: Mọi hoạt động của Uỷ ban Hành chính Hà Nội phải chịu sự quyết định điều hành của Uỷ ban Quân chính Hà Nội.

Chủ tịch Hồ Chí Minh đã giao nhiệm vụ cho các thành viên Chính phủ khẩn trương chuẩn bị các cơ quan Trung ương từ Việt Bắc chuyển về làm việc ở Thủ đô khi công tác tiếp quản Thủ đô đã hoàn tất. Người cũng yêu cầu ngành truyền thông, báo chí, xuất bản, giới văn nghệ sĩ đẩy mạnh công tác tuyên truyền, giáo dục, động viên các đoàn thể, các ngành, các giới thi đua gấp rút hoàn thành nhiệm vụ tiếp quản, giải phóng Thủ đô và chuyển các cơ quan, nhà máy, trường học, kho tàng... về Thủ đô Hà Nội.

Đầu tháng 10-1954, từ Việt Bắc về Thủ đô Hà Nội, vượt sông Hồng, Chủ tịch Hồ Chí Minh và Văn phòng Chính phủ đã sang thị xã Sơn Tây. Người ở và làm việc tại thôn Phù Sa, xã Viên Sơn, để kịp thời theo dõi tình hình và chỉ đạo mọi hoạt động cho ngày Thủ đô được giải phóng, để trong thời gian ít nhất, có thể xuôi theo đường quốc lộ 32, về Phúc Thọ, Đan Phượng, Hoài Đức, Từ Liêm, Cầu Giấy vào nội thành Hà Nội nhanh nhất. Người đã viết và chuẩn bị nhiều bài viết cho ngày Thủ đô giải phóng. Như các bài "Lời kêu gọi nhân ngày Thủ đô giải phóng", "Giữ gìn trật tự an ninh", "Ổn định sinh hoạt"... với bút danh CB, đăng báo Nhân Dân số 237, ngày 10-10-1954, số 238, ngày 13-10-1954... và những ý tưởng để động viên tới từng giới, từng ngành, từng lứa tuổi, công chức, giáo viên, học sinh, thanh niên, công nhân, bác sĩ, bộ đội, công an, giới tu hành của các tôn giáo... đoàn kết mọi nguồn lực để tái thiết, xây dựng, bảo vệ Thủ đô sau ngày giải phóng.

Trong khi đó, tại Thủ đô Hà Nội, mọi lực lượng chính trị, quân sự, an ninh, các giới khẩn trương theo dõi tình hình rút lui, chuyển quân của giặc Pháp và quân đội, chính quyền nguỵ, không cho chúng phá hoại các công sở, nhà máy, di tích lịch sử văn hoá... Thành uỷ phân công cán bộ cùng toàn thể nhân dân chuẩn bị cờ, ảnh Bác Hồ, hoa, đón chào Đoàn quân của Bộ đội Cụ Hồ về tiếp quản, giải phóng Thủ đô, lễ mít tinh chào mừng ngày Thủ đô giải phóng.

 Người dân Thủ đô vui mừng chào đoàn Đoàn quân tiến về Giải phóng (ảnh tư liệu)

Sáng 8-10-1954, các đơn vị quân đội chia làm nhiều hướng tiến vào ngoại thành Hà Nội, bao bọc nội thành các hướng Đông, Tây, Nam, Bắc, theo đường đê La Thành và ven sông Hồng, Hồ Tây.

6 giờ sáng 9-10-1954, quân đội ta tiến vào các cửa ô rồi toả đi tiếp quản nhà ga, Phủ Toàn quyền, khu Đồn Thuỷ, khu Bờ Hồ, Phủ Thống sứ.

16 giờ, quân đội Liên hiệp Pháp rời khỏi thành phố, qua cầu Long Biên sang Gia Lâm, để rời Hà Nội từ sân bay Gia Lâm, hay theo đường bộ ra cảng Hải Phòng, di chuyển theo đường biển vào phía Nam vĩ tuyến 17.

8 giờ sáng ngày 10-10-1954 bắt đầu một cuộc diễu binh lực lượng của cán bộ, chiến sĩ Trung đoàn Thủ đô thuộc Đại đoàn 308 đi trên các đường trung tâm của nội thành, rồi tiến vào cửa Đông Thành Hà Nội, thuộc quận Hoàn Kiếm và Ba Đình.

8 giờ 45 phút, cánh quân phía Nam diễu binh ở khu vực quận Hai Bà Trưng rồi chiếm lĩnh toàn bộ khu vực Đồn Thuỷ và nhà Đấu Xảo.

Trên các ngả đường đoàn quân diễu binh đi qua, nhân dân Hà Nội dâng hoa, cờ, ảnh Bác Hồ, hát ca và hô khẩu hiệu mừng Đoàn quân giải phóng, mừng Bác Hồ, Trung ương, Chính phủ... trở về Thủ đô, mừng Thủ đô sạch bóng quân thù.

Đúng 15 giờ ngày 10-10-1954, còi Nhà hát Lớn nổi một hồi dài. Hàng chục vạn nhân dân Thủ đô và các đơn vị quân đội trang nghiêm dự lễ chào cờ Tổ quốc bay trên cột Cờ Hà Nội, tại sân vận động Cột Cờ (chỗ đường Điện Biên Phủ, Trần Phú, Chu Văn An, Lê Hồng Phong ngày nay). Trong buổi lễ chào cờ, Chủ tịch Uỷ ban Quân chính Hà Nội - Thiếu tướng Vương Thừa Vũ trân trọng đọc lời kêu gọi của Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi đồng bào Thủ đô nhân ngày giải phóng. Cả Hà Nội rạo rực niềm vui giải phóng, tự hào về sức mạnh hùng hậu kháng chiến, vô cùng biết ơn Đảng và Bác Hồ kính yêu. 

Hà Nội được giải phóng không chỉ là niềm vui mừng của người dân Thủ đô mà còn là một sự kiện lịch sử, một ngày hội lớn của nhân dân cả nước và kiều bào ta ở nước ngoài. Nhân dân các tỉnh, thành phố trong cả nước đều họp mít tinh, liên hoan chào mừng Thủ đô giải phóng. Bạn bè quốc tế, nhân dân yêu chuộng hòa bình trên toàn thế giới cùng chia vui, đưa tin và giới thiệu về chiến thắng vang dội của chúng ta.  

QUỐC THỊNH 

Lượt xem: 8473

Bình luận bài viết

Chưa có bình luận nào.

Xem nhiều nhất

Triển khai ngay nhiệm vụ sau nghỉ Tết, không để gián đoạn, chậm trễ

Tin tức thành phố Hà Nội 1 ngày trước

Chủ trì cuộc họp có các đồng chí: Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy Hà Nội Nguyễn Duy Ngọc; Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Vũ Đại Thắng; Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thường trực Thành ủy Hà Nội Nguyễn Trọng Đông; Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch HĐND thành phố Hà Nội Phùng Thị Hồng Hà; Phó Bí thư Thành ủy Hà Nội Nguyễn Văn Phong.Cùng dự cuộc họp có các đồng chí trong Ban Thường vụ Thành ủy Hà Nội; đại diện lãnh đạo Văn phòng Thành uỷ, Văn phòng Đoàn ĐBQH và HĐND Thành phố, Văn phòng UBND Thành phố; đại diện lãnh đạo một số sở, ban, ngành.Quang cảnh cuộc họpBáo cáo về công tác chuẩn bị và tổ chức Tết Nguyên đán Bính Ngọ năm 2026 trên địa bàn Thành phố, đồng chí Dương Đức Tuấn, Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy, Phó Chủ tịch Thường trực UBND Thành phố cho biết: Đảng bộ, Chính quyền và Nhân dân Thủ đô đón Xuân Bính Ngọ 2026 trong không khí vui tươi, phấn khởi, an toàn và tiết kiệm. Thành phố Hà Nội đã vinh dự được đón tiếp và phối hợp tổ chức, phục vụ chu đáo hoạt động của lãnh đạo Đảng và Nhà nước thăm, chúc Tết Đảng bộ, Chính quyền và Nhân dân Thủ đô vào đêm giao thừa; tổ chức bắn pháo hoa đêm giao thừa tại các điểm trung tâm và một số xã, phường trên địa bàn thành phố thành công, an toàn, tạo không khí hân hoan, phấn khởi trong các tầng lớp Nhân dân Thủ đô.Tình hình an ninh chính trị, trật tự, an toàn xã hội trên địa bàn Thủ đô được duy trì ổn định. Tình hình giao thông trên địa bàn thành phố cơ bản ổn định, không xảy ra ùn tắc giao thông kéo dài. Các tuyến phố, công viên, vườn hoa được chỉnh trang, thực hiện vệ sinh môi trường sáng, xanh, sạch, đẹp, trang hoàng rực rỡ, tạo không khí Xuân trên từng con phố, ngõ nhỏ, thôn, làng của Thủ đô.Toàn thành phố đã chi trả tiền quà tặng đối với 105.812 người có công với cách mạng và thân nhân liệt sĩ, đại diện thờ cúng liệt sĩ với tổng kinh phí hơn 42,3 tỷ đồng. Thành phố cũng trao tặng 2.734.304 suất quà tới các đối tượng hưởng chính sách, người có công; người đang hưởng lương hưu, trợ cấp mất sức lao động hằng tháng, trợ cấp hưu trí xã hội; hộ cận nghèo; đối tượng bảo trợ xã hội; người cao tuổi; công nhân, viên chức, lao động có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn; nữ cựu thanh niên xung phong có hoàn cảnh khó khăn; thăm hỏi, tặng quà các tổ chức, cá nhân tiêu biểu, đơn vị thực hiện chính sách; trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt và các đối tượng khó khăn khác với tổng kinh phí gần 1.354 tỷ đồng (trong đó, nguồn xã hội hóa chiếm 35,28% tổng kinh phí quà tặng).Thành phố đã chỉ đạo tập trung tổ chức các hoạt động, sự kiện du lịch đặc sắc thường niên, có thương hiệu, bản sắc riêng, tạo dấu ấn đối với du khách trong nước và quốc tế; chủ động quảng bá, thúc đẩy hoạt động sản xuất, kinh doanh dịch vụ du lịch. Ước tính, trong 9 ngày nghỉ Tết Nguyên đán, Thủ đô Hà Nội đón khoảng 1,34 triệu lượt khách, tăng mạnh 36,3% so với cùng kỳ Tết Ất Tỵ năm 2025. Tổng thu từ khách du lịch ước đạt 4,87 nghìn tỷ đồng, tăng 40,2%.Thành phố đã chỉ đạo mở cửa các di tích, di sản văn hóa phục vụ nhân dân trong nước và quốc tế; chỉ đạo các đơn vị triển khai thực hiện công tác duy tu, duy trì, bảo đảm cảnh quan, vệ sinh môi trường, trang trí cây hoa, chiếu sáng phục vụ nhân dân dịp Tết Nguyên đán (có 70 công viên, vườn hoa đã được cải tạo, chỉnh trang, mở cửa phục vụ nhân dân). Đến nay, toàn thành phố đã rà soát để mở cửa 3.927 di tích, lễ hội phục vụ nhân dân du xuân, đón Tết. Đồng thời, thành phố miễn phí tham quan các điểm danh lam thắng cảnh, di tích lịch sử, công trình văn hóa có thu phí do thành phố quản lý từ ngày mùng 4 đến mùng 6 Tết Bính Ngọ.Đặc biệt, một số nhiệm vụ được Thành phố thực hiện xuyên Tết như: Hoàn thiện thế chế, chuẩn bị bầu cử đại biểu Quốc hội khoá XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026-2031, quy hoạch, hạ tầng, nguồn lực phục vụ cho phát triển Thủ đô giai đoạn mới (Nghị quyết về phát triển Thủ đô trong kỷ nguyên mới; đề xuất sửa đổi Luật Thủ đô; xây dựng Quy hoạch tầm nhìn 100 năm và các cơ chế, chính sách đặc thù để phục vụ sự phát triển); thi công các công trình, dự án khẩn cấp, trọng điểm nhằm bảo đảm hoàn thành đúng tiến độ, đạt được các mục tiêu đã đề ra. Phát biểu kết luận cuộc họp, Bí thư Thành ủy Hà Nội Nguyễn Duy Ngọc đánh giá thành phố đã thực hiện rất nghiêm túc, đúng tinh thần “ăn Tết gọn, làm việc sớm, vào việc ngay" của Ban Bí thư (Công văn số 01-CV/TƯ ngày 12-2-2026 của Ban Bí thư về việc tiếp tục thực hiện Chỉ thị số 55-CT/TƯ ngày 22-12-2025 của Ban Bí thư về tổ chức Tết Bính Ngọ năm 2026).Đồng chí Bí thư Thành uỷ Nguyễn Duy Ngọc cho rằng, thành phố đã thực hiện tốt việc chăm lo Tết cho các đối tượng chính sách, người khó khăn; không chỉ tăng về số lượng, mà mức chi năm nay cũng tăng so với các năm trước. Đặc biệt, công tác trang trí Tết tại các công viên, vườn hoa, các tuyến phố ấn tượng, sáng, xanh, sạch, đẹp, rực rỡ, tạo không khí Xuân trên từng con phố, ngõ nhỏ, thôn làng của Thủ đô. Thành phố thực hiện tốt công tác bảo đảm an ninh trật tự, nhân dân Thủ đô được đón Tết trong phấn khởi và bình yên; qua đó, xây dựng thương hiệu “Tết Hà Nội” với nhiều nét đặc sắc, nổi bật so với các năm trước. Một số nhiệm vụ chính trị quan trọng và dự án trọng điểm làm xuyên Tết; công tác tổ chức Tết Trồng cây được tổ chức bài bản, hiệu quả, tạo khí thế sôi nổi trong cán bộ, đảng viên và nhân dân Thủ đô.Bí thư Thành ủy Nguyễn Duy Ngọc yêu cầu các cấp, các ngành từ thành phố đến cơ sở tập trung triển khai ngay các nhiệm vụ ngay từ những ngày đầu sau kỳ nghỉ Tết, không để công việc bị gián đoạn, chậm trễ, ảnh hưởng đến mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội của thành phố năm 2026, cụ thể:Thứ nhất, các cấp, ngành, địa phương tổ chức lễ giao nhận, quân năm 2026 theo đúng kế hoạch, đủ chỉ tiêu, bảo đảm chất lượng và an toàn.Thứ hai, các cấp, ngành, địa phương tập trung chỉ đạo, hướng dẫn, quản lý các hoạt động văn hóa, văn nghệ, lễ hội dịp Tết Nguyên đán Bính Ngọ bảo đảm phù hợp, thiết thực, an toàn, tiết kiệm, tránh phô trương, hình thức; gắn với xây dựng môi trường văn hóa, nếp sống văn minh, phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa”.Thứ ba, UBND thành phố, cơ quan Thường trực các Ban Chỉ đạo phối hợp chặt chẽ, hiệu quả với các cơ quan Trung ương để hoàn thiện dự thảo Nghị quyết của Bộ Chính trị về phát triển Thủ đô trong kỷ nguyên mới; hồ sơ sửa đổi Luật Thủ đô; dự thảo Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm để bảo đảm tiến độ báo cáo, xin ý kiến cấp có thẩm quyền theo kế hoạch.Thứ tư, tổ chức quán triệt và yêu cầu các cấp ủy Đảng tập trung lãnh đạo, chỉ đạo việc triển khai đồng bộ các Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, Nghị quyết Đại hội XVIII Đảng bộ thành phố và các Nghị quyết chiến lược của Bộ Chính trị nhằm tạo sự đột phá ngay từ những ngày đầu năm. Trước mắt là tổ chức quán triệt các chương trình hành động của Thành ủy thực hiện các Nghị quyết số 71, 72, 79 và 80 của Bộ Chính trị.Thứ năm, triển khai công tác bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND thành phố nhiệm kỳ 2026-2031 bảo đảm đúng quy định.Thứ sáu, tập trung nguồn lực để đẩy nhanh tiến độ thi công các công trình, dự án, đặc biệt là các dự án được triển khai theo Nghị quyết số 258/2025/QH15 của Quốc hội, bảo đảm đúng tính chất cấp thiết, không để chậm trễ làm lỡ thời cơ phát triển của Thành phố./.