Thảo luận tại phiên họp, đa số Ủy viên Ủy ban Thường vụ Quốc hội đồng ý với chủ trương giảm hình phạt tử hình trên 3 phương diện. Một là rà soát lại để bỏ các tội danh có quy định hình phạt tử hình trong Bộ luật hình sự hiện hành. Hai là quy định khung định lượng trong các tội này để có thể giảm được hình phạt tử hình. Ba là không áp dụng hình phạt tử hình đối với một số đối tượng như phụ nữ nuôi con nhỏ dưới 36 tháng tuổi, phụ nữ đang có thai, người già trên 75 tuổi...

Tiếp tục chương trình Phiên họp thứ 41, dưới sự điều khiển của Phó Chủ tịch Quốc hội Uông Chu Lưu, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã thảo luận và cho ý kiến về các vấn đề lớn còn có ý kiến khác nhau của dự án Bộ luật Hình sự (sửa đổi).

 

Các đại biểu tham dự Phiên họp thứ 41

Trên cơ sở những ý kiến khác nhau của các đại biểu Quốc hội tại Kỳ họp thứ 9 và Hội nghị đại biểu Quốc hội chuyên trách cũng như ý kiến thảo luận tại các phiên họp trước, tại phiên họp lần này, Ủy ban Thường vụ Quốc hội tiếp tục xem xét các vấn đề lớn gồm: việc hạn chế hình phạt tử hình; phạm vi chịu trách nhiệm hình sự của người chưa thành niên; việc áp dụng biện pháp thay thế xử lý hình sự đối với người chưa thành niên phạm tội; hình phạt trục xuất; việc bổ sung cơ chế chuyển phạt tiền hoặc cải tạo không giam giữ thành hình phạt tù trong trường hợp người bị kết án không chấp hành án; quy định không xét giảm án đối với người bị kết án tử hình được ân giảm xuống thành tù chung thân…

Về việc bỏ hình phạt tử hình đối với một số tội danh, cơ quan thẩm tra dự án luật Ủy ban Tư pháp cơ bản tán thành với quy định bỏ hình phạt tử hình với 7 tội danh trong dự thảo Bộ luật hình sự (sửa đổi) trình Quốc hội và đề nghị chưa nên bỏ hình phạt tử hình đối với tội vận chuyển trái phép chất ma túy.

Tuy nhiên, đại diện cơ quan soạn thảo, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hà Hùng Cường cho rằng, thực tiễn áp dụng hình phạt tử hình trong khoảng thời gian từ 2005 đến 2014, Tòa án chủ yếu áp dụng hình phạt tử hình đối với hai loại tội là tội giết người và tội tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép hoặc chiếm đoạt chất ma túy.

Việc quy định và áp dụng hình phạt tử hình đối với các hành vi tàng trữ, vận chuyển chất ma túy có trường hợp chưa thực sự thỏa đáng, như việc tử hình đối với những người chỉ đơn thuần tàng trữ hoặc vận chuyển thuê ma túy như cửu vạn mà không phải chủ mưu, cầm đầu hoặc nằm trong đường dây buôn bán ma túy.

Do đó, Bộ trưởng Bộ Tư pháp đề nghị, để thực hiện chủ trương cải cách tư pháp về giảm án tử hình, nhất là trên thực tế thì cần sửa đổi Điều 194 của Bộ luật hình sự hiện hành theo hướng tách thành các tội độc lập, đồng thời chỉ giữ hình phạt tử hình đối với tội mua, bán trái phép chất ma túy, còn tội vận chuyển, tàng trữ là không tử hình.

Một điểm có nhiều ý kiến là quy định không thi hành án tử hình đối với người phạm tội vì mục đích kinh tế nếu sau khi bị kết án đã khắc phục hậu quả. Quy định này bị nhận định là "dễ dẫn tới hiểu là dùng tiền để thoát án tử hình".

Theo đó, Ủy ban Tư pháp đề nghị chỉnh lý lại điểm này như sau: “Người bị kết án tử hình về tội sản xuất, buôn bán hàng giả là thuốc chữa bệnh, thuốc phòng bệnh; tội tham ô tài sản hoặc tội nhận hối lộ đã chủ động khắc phục cơ bản hậu quả của tội phạm do mình gây ra, hợp tác tích cực với cơ quan chức năng trong việc phát hiện, điều tra, xử lý tội phạm hoặc lập công lớn”.

Thảo luận tại phiên họp, đa số Ủy viên Ủy ban Thường vụ Quốc hội đồng ý với chủ trương giảm hình phạt tử hình trên 3 phương diện. Một là rà soát lại để bỏ các tội danh có quy định hình phạt tử hình trong Bộ luật hình sự hiện hành. Hai là quy định khung định lượng trong các tội này để có thể giảm được hình phạt tử hình. Ba là không áp dụng hình phạt tử hình đối với một số đối tượng như phụ nữ nuôi con nhỏ dưới 36 tháng tuổi, phụ nữ đang có thai, người già trên 75 tuổi...

Bộ trưởng Tư pháp Hà Hùng Cường đồng ý xem xét không thi hành án tử hình với tội tham ô tài sản, nhưng không đồng tình áp dụng quy định trên với tội "nhận hối lộ” vì nhận hối lộ là hành vi chủ động để tham nhũng.

Điểm này Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Sinh Hùng đồng tình với Bộ trưởng Hà Hùng Cường. Nhưng với quan điểm giảm bớt tử hình, Chủ tịch QH đồng tình với ý kiến nâng tuổi không thi hành hình phạt tử hình lên trên 75 tuổi. “75 tuổi rồi còn tử hình làm gì nữa? Tù chung thân không giảm án cũng đã là nặng rồi”, ông Nguyễn Sịnh Hùng nói.

Chủ tịch HĐ Dân tộc K’sor Phước cũng nhấn mạnh giảm càng nhiều tử hình càng tốt, "không phải cứ tử hình mới là kiên quyết". "Bản thân tôi từng đối mặt với nhiều tội ác man rợ, chỉ muốn tùng xẻo bọn tội phạm. Nhưng khi bắt rồi, xử rồi thì đưa ra bắn không đơn giản chút nào.

Tuy nhiên, khi xem xét bỏ hình phạt tử hình cần cân nhắc tội phạm chiến tranh và tội diệt chủng bởi dự thảo Luật vẫn quy định tội xâm phạm tính mạng, sức khỏe,… có hình phạt cao nhất là tử hình, trong khi đó tội diệt chủng hàng loạt, tội phạm chiến tranh đều có thể có hành vi giết người mà bỏ hình phạt tử hình thì không hợp lý. Do đó, phải cụ thể hóa những tội như tội phạm chiến tranh, nhưng không có hành vi giết người hàng loạt, nếu giết người hàng loạt là vẫn phải tử hình.

Về phạm vi chịu trách nhiệm hình sự và việc áp dụng biện pháp thay thế xử lý hình sự đối với người chưa thành niên phạm tội vẫn còn nhiều ý kiến khác nhau giữa cơ quan thẩm tra và cơ quan soạn thảo.

Ủy ban Tư pháp tán thành với ý kiến đề nghị giữ quy định của Bộ luật hình sự hiện hành, theo đó người chưa thành niên từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi phải chịu trách nhiệm hình sự về các tội phạm rất nghiêm trọng do cố ý hoặc tội phạm đặc biệt nghiêm trọng.

Tuy nhiên, đại diện cơ quan soạn thảo, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hà Hùng Cường cho rằng nên theo phương án sửa đổi của dự thảo Bộ luật. Bộ trưởng Bộ Tư pháp lập luận, quy định của Bộ luật hình sự hiện hành về phạm vi chịu trách nhiệm hình sự của người chưa thành niên phạm tội là không rõ ràng, minh bạch nên dẫn đến bản thân các em không thể hoặc khó có thể nhận biết được chính xác thực hiện hành vi phạm tội nào và trường hợp nào thì phải chịu trách nhiệm hình sự.

Mặt khác, có những loại tội phạm do chủ thể đặc biệt thực hiện mà người chưa thành niên nói chung và người từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi nói riêng không thể trở thành chủ thể của loại tội phạm này như các tội về chức vụ, các tội hoạt động tư pháp, các tội xâm phạm về trách nhiệm, nghĩa vụ quân nhân, các tội xâm phạm trật tự quản lý kinh tế hoặc phá hoại môi trường…

Trường hợp các em chưa thành niên tham gia vào các tội khác do người lớn xúi giục, lôi kéo, mua chuộc, đe dọa thì xử lý hình sự đối với các em trong trường hợp này có phần rất nghiêm khắc, gượng ép, ít có tác dụng giáo dục, phòng ngừa cũng như giúp các em nhận ra sửa chữa những lỗi lầm của mình. Do đó, đại diện Ban soạn thảo đề nghị cần cân nhắc quy định này và không thể quy định chung chung như Bộ luật hình sự hiện hành.

Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hà Hùng Cường phát biểu

Về việc áp dụng biện pháp thay thế xử lý hình sự đối với người chưa thành niên phạm tội, Ủy ban Tư pháp đề nghị, cân nhắc không quy định riêng các biện pháp thay thế xử lý hình sự mà chỉ nên bổ sung một số biện pháp phù hợp vào các biện pháp tư pháp đối với người chưa thành niên như hòa giải tại cộng đồng, giám sát, giáo dục tại gia đình.

Bày tỏ tán thành với phương án bổ sung quy định về các biện pháp xử lý thay thế, Phó chánh án Tòa án nhân dân tối cao Nguyễn Sơn lưu ý việc chuyển hướng này liên quan đến biện pháp tư pháp mà biện pháp tư pháp hiện nay đang không được áp dụng là biện pháp đưa vào trường giáo dưỡng vì trong thực tế biện pháp này tuơng đối hà khắc. Do đó, cần xem xét biện pháp tư pháp đưa vào trường giáo dưỡng.

Phát biểu về vấn đề nay, Phó chủ tịch Quốc hội Uông Chu Lưu cho rằng, việc áp dụng biện pháp thay thế xử lý hình sự đối với người chưa thành niên phạm tội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội tán thành bổ sung các biện pháp như hòa giải tại cộng đồng, giám sát, giáo dục tại gia đình. Tuy nhiên, theo Phó Chủ tịch Quốc hội không thể mở rộng cho cơ quan điều tra, Viện kiểm sát nhân dân áp dụng các biện pháp thay thể bởi những biện pháp này phải qua tố tụng tư pháp, do tòa tuyên mới có thể áp dụng.

Dù đã qua nhiều lần cho ý kiến nhưng vẫn còn nhiều điểm chưa thống nhất, Ủy ban Thường vụ Quốc hội nhấn mạnh yêu cầu tiếp thu chỉnh lý đầy đủ hơn nữa các ý kiến của ĐBQH. Đặc biệt, sau ngày 15/9, kết thúc lấy ý kiến nhân dân về dự thảo Bộ luật Hình sự sửa đổi, ban soạn thảo phải tiếp thu đầy đủ, giải trình cặn kẽ những vấn đề đã đưa ra xin ý kiến dân.

Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Sinh Hùng trực tiếp đưa ra yêu cầu với những người tham gia soạn thảo, trong đó có Phó Chủ tịch Uông Chu Lưu và Chủ nhiệm Ủy ban Tư pháp Nguyễn Văn Hiện, hoãn các cuộc đi công tác nước ngoài để tập trung làm, đảm bảo thông qua được Bộ luật Hình sự sửa đổi vào kỳ hợp tới.

MINH TÚ

Lượt xem: 374