Ngày 5/6, Quốc hội thảo luận tại hội trường về tình hình oan, sai trong việc áp dụng pháp luật về hình sự, tố tụng hình sự và việc bồi thường thiệt hại cho người bị oan trong hoạt động tố tụng hình sự theo quy định của pháp luật.

Ngày 5/6, Quốc hội thảo luận tại hội trường về tình hình oan, sai trong việc áp dụng pháp luật về hình sự, tố tụng hình sự và việc bồi thường thiệt hại cho người bị oan trong hoạt động tố tụng hình sự theo quy định của pháp luật.

Trình bày Báo cáo của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về tình hình oan, sai trong việc áp dụng pháp luật về hình sự, tố tụng hình sự và việc bồi thường thiệt hại cho người bị oan trong hoạt động tố tụng hình sự theo quy định của pháp luật, Chủ nhiệm Ủy ban Tư pháp Nguyễn Văn Hiện cho biết, trong những năm gần đây, tình hình tội phạm tiếp tục diễn biến phức tạp, gia tăng số vụ, số người phạm tội, phương thức, thủ đoạn phạm tội tinh vi, xảo quyệt, nhưng Cơ quan điều tra, Viện Kiểm sát nhân dân, Tòa án nhân dân các cấp đã có nhiều nỗ lực, tích cực đấu tranh phòng, chống tội phạm, góp phần giữ vững an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội.

Về cơ bản hoạt động điều tra, truy tố, xét xử các vụ án hình sự đã bảo đảm đúng người, đúng tội, đúng pháp luật, bảo đảm quyền con người, quyền và lợi ích hợp pháp của công dân. Cơ quan điều tra đã khắc phục được những tồn tại, thiếu sót trong hoạt động điều tra, truy tố, xét xử; nhờ đó tình hình oan, sai đã được hạn chế đáng kể so với trước đây.

Đại biểu Chu Sơn Hà phát biểu tại Hội trường

Tuy nhiên, so với yêu cầu cải cách tư pháp, yêu cầu của Hiến pháp năm 2013 thì việc phòng chống oan, sai, bỏ lọt tội phạm còn hạn chế, bất cập.

Trong kỳ giám sát (1/10/2011-30/9/2014), các cơ quan tiến hành tố tụng khởi tố, điều tra 219.506 vụ với 338.379 bị can nhưng số vụ làm oan người vô tội có 71 trường hợp, chiếm 0,02%.

Các trường hợp làm oan đều là nghiêm trọng, ảnh hưởng lớn đến danh dự, nhân phẩm, sức khỏe, tài sản của người dân bị oan; có một số vụ đặc biệt nghiêm trọng gây bức xúc trong dư luận, gây mất lòng tin của nhân dân đối với công lý, giảm sút uy tín của cơ quan bảo vệ pháp luật.

Bên cạnh việc để xảy ra các trường hợp làm oan người vô tội; trong kỳ giám sát cho thấy, quá trình điều tra, truy tố, xét xử còn có những thiếu sót, sai phạm trong việc áp dụng pháp luật chủ yếu trong giải quyết tin báo, tố giác tội phạm còn bất cập, nhiều trường hợp chưa được giải quyết và số vụ tạm đình chỉ điều tra còn cao, tiềm ẩn việc bỏ lọt tội phạm…

Báo cáo cũng chỉ ra loại án thường dẫn đến oan sai chủ yếu thuộc loại án giết người, cướp tài sản, hiếp dâm trẻ em không quả tang mà quá trình điều tra gặp nhiều khó khăn và loại án về kinh tế do chủ quan của người tiến hành tố tụng nhận thức không đúng, chưa phân biệt được vi phạm pháp luật và hành vi phạm tội đã hình sự hóa các quan hệ dân sự, kinh tế thành các tội lừa đảo, lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản…

Qua giám sát cho thấy, quá trình điều tra, truy tố, xét xử còn có những sai phạm chủ yếu dẫn đến oan, sai, bỏ lọt tội phạm, đó là do việc giải quyết tin báo, tố giác tội phạm còn bất cập, nhiều trường hợp chưa được giải quyết và số vụ tạm đình chỉ điều tra còn cao, tiềm ẩn việc bỏ lọt tội phạm. Nhiều trường hợp bắt, tạm giữ, tạm giam còn chưa chính xác, sau đó phải chuyển xử lý hành chính…

Ủy ban Thường vụ Quốc hội kiến nghị Quốc hội sửa đổi, bổ sung các quy định liên quan của Bộ Luật hình sự, Bộ Luật tố tụng hình sự, Luật tạm giữ, tạm giam và Luật trách nhiệm bồi thường Nhà nước, tạo cơ sở pháp lý chặt chẽ để góp phần khắc phục oan, sai và bảo đảm việc bồi thường thiệt hại thỏa đáng, kịp thời cho người bị oan trong hoạt động tố tụng hình sự...

Qua 25 ý kiến phát biểu trực tiếp tại hội trường, các đại biểu đánh giá cao việc Quốc hội đã chọn một chuyên đề giám sát đúng, trúng. Tình hình án oai sai là một thực tế, gây bức xúc cho xã hội.

Đại biểu Đỗ Kim Tuyến đề nghị làm rõ trách nhiệm dẫn đến oan sai

Các đại biểu đánh giá cao hiệu quả, chất lượng hoạt động của các Đoàn giám sát ở địa phương. Chỉ trong thời gian ngắn, các đoàn đã hết sức nghiêm túc, cẩn trọng, tìm hiểu, nghiên cứu tình hình ở các địa phương để đánh giá, phân tích, đưa ra những ý kiến, góp ý chính xác, thiết thực giúp cơ quan điều tra, truy tố, xét xử ở địa phương nhìn nhận một cách đầy đủ, đúng đắn về kết quả cũng như những hạn chế, thiếu sót của mình trong quá trình áp dụng pháp luật về hình sự, tố tụng hình sự, bồi thường thiệt hại cho người bị oan.

Trung tướng Đỗ Kim Tuyến - Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Cảnh sát - Bộ Công an, đại biểu Đoàn ĐBQH thành phố Hà Nội đề nghị cần phân tích kỹ hơn các số liệu để làm rõ việc dẫn đến oan, sai ngoài trách nhiệm của cơ quan tố tụng còn có trách nhiệm các cơ quan khác.

Từ đó, đề ra biện pháp cụ thể khắc phục, đảm bảo hạn chế mức thấp nhất những việc làm không đúng pháp luật, những vi phạm dù là nhỏ nhất để dẫn đến làm oan người dân vô tội, bỏ sót, bỏ lọt tội phạm; góp phần quan trọng trong cuộc đấu tranh phòng chống tội phạm, đảm bảo an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội, thực hiện nhất quán phương châm không bỏ lọt tội phạm, không để oan sai.

Nhấn mạnh rằng yêu cầu không bỏ lọt tội phạm cũng quan trọng không kém việc ngăn chặn oan, sai, Đại biểu Nguyễn Đức Chung, Giám đốc Công an thành phố Hà Nội nhận định, tình hình tội phạm ngày càng diễn biến phức tạp, tinh vi; việc tạm giữ hình sự mà sau đó chuyển sang hành chính đã được thực hiện đúng quy định pháp luật, phù hợp với tình hình thực tế địa phương.

“Điều này cần được nói rõ để có cách hiểu đúng. Tương tự, những thống kê về trường hợp đình chỉ điều tra, được miễn trách nhiệm hình sự cần được phân tích trường hợp nào do khách quan, trường hợp nào do công tác điều tra truy tố kém… Báo cáo giám sát cần làm rõ hơn về việc bắt tạm giữ hình sự rồi chuyển sang xử lý hành chính (2,3% người bị tạm giữ). Bởi bắt giữ hình sự rồi chuyển sang hành chính là cần thiết, việc tiến hành tạm giữ để xác minh là đúng quy định. Bởi rất nhiều vụ việc từng xảy ra trong thực tế cần phải sử dụng đến hình thức tạm giữ này”, Thiếu tướng Nguyễn Đức Chung đóng góp ý kiến.

Đại biểu Chu Sơn Hà, Phó trưởng Đoàn ĐBQH thành phố Hà Nội cho rằng, Chính phủ cần nghiên cứu, sớm ban hành các văn bản hướng dẫn thi hành cụ thể về trách nhiệm bồi thường của Nhà nước nhằm điều kiện cho công tác này được thuận lợi và nhanh chóng.

Tại buổi thảo luận, nhiều ý kiến đại biểu đồng tình với một số kiến nghị của Đoàn giám sát, theo đó: Cơ quan điều tra, Viện Kiểm sát nhân dân, Tòa án nhân dân các cấp tiếp tục quán triệt sâu sắc Hiến pháp năm 2013 và các nghị quyết của Đảng, của Quốc hội về công tác tư pháp; nghiêm túc chấp hành pháp luật trong việc bắt, giam giữ, điều tra, truy tố, xét xử các vụ án hình sự.

Bộ Công an tiếp tục nghiên cứu, triển khai các biện pháp điều tra, thu thập chứng cứ, chống bức cung, nhục hình; nâng cao chất lượng điều tra, kỹ thuật khám nghiệm hiện trường; Viện Kiểm sát các cấp phối hợp chặt chẽ với các cơ quan có thẩm quyền điều tra trên cơ sở chức năng nhiệm vụ của mỗi cơ quan theo quy định của pháp luật, tránh nể nang, phối hợp nhất trí một chiều trong việc phân loại, xử lý tội phạm ngay từ khi tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm.

DUY LINH

Lượt xem: 463