Việc lấy ý kiến đóng vào dự thảo Bộ luật Dân sự (sửa đổi) được mọi tầng lớp nhân dân Thủ đô quan tâm và tích cực tham gia. Đối tượng tham gia góp ý đa dạng từ người cao tuổi, trẻ tuổi, nhà khoa học, phụ nữ, thanh niên, cán bộ công chức, viên chức... Toàn Thành phố đã tổ chức 1.725 hội nghị, hội thảo với 175.740 lượt người tham dự góp ý trực tiếp, các hội nghị góp ý kiến đã tiếp nhận được trên 1 triệu lượt ý kiến. Việc lấy ý kiến nhân dân đối với dự thảo Bộ luật Dân sự (sửa đổi) được triển khai đúng tiến độ; công tác chỉ đạo lấy ý kiến đa dạng, có trọng tâm, trọng điểm, đạt chất lượng cao...

Thực hiện Nghị quyết số 857/NQ-UBTVSQH13 ngày 25/12/2014 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về việc tổ chức lấy ý kiến nhân dân đối với Dự thảo Bộ luật Dân sự (sửa đổi); Quyết định số 01/QĐ-TTg ngày 02/01/2015 của Thủ tướng Chính phủ ban hành Kế hoạch tổ chức lấy ý kiến nhân dân đối với dự thảo Bộ luật Dân sự (sửa đổi); ngày 12/01/2015, UBND Thành phố ban hành Kế hoạch số 15/KH-UBND Tổ chức lấy ý kiến nhân dân đối với dự thảo Bộ luật Dân sự (sửa đổi) trên địa bàn Thành phố, với nhận thức sâu sắc về mục đích, ý nghĩa của việc lấy ý kiến nhân dân vào dự thảo Bộ luật Dân sự (sửa đổi), coi đây là một nhiệm vụ trọng tâm cần tập trung thực hiện trong Quý 1/2015. Việc lấy ý kiến nhân dân đối với dự thảo Bộ luật Dân sự (sửa đổi) được triển khai đúng tiến độ; công tác chỉ đạo lấy ý kiến đa dạng, có trọng tâm, trọng điểm, đạt chất lượng cao.

Việc lấy ý kiến đóng vào dự thảo Bộ luật Dân sự (sửa đổi) được mọi tầng lớp nhân dân Thủ đô quan tâm và tích cực tham gia. Đối tượng tham gia góp ý đa dạng từ người cao tuổi, trẻ tuổi, nhà khoa học, phụ nữ, thanh niên, cán bộ công chức, viên chức... Toàn Thành phố đã tổ chức 1.725 hội nghị, hội thảo với 175.740 lượt người tham dự góp ý trực tiếp, các hội nghị góp ý kiến đã tiếp nhận được trên 1 triệu lượt ý kiến. Bên cạnh đó, đã tổ chức 40 cuộc hội thảo, tọa đàm cho các đối tượng là chuyên gia, nhà khoa học, cán bộ quản lý về các vấn đề trọng tâm của dự thảo Bộ luật Dân sự (sửa đổi). Các cơ quan tổ chức, cá nhân cũng đã đóng góp ý kiến thông qua mục ý kiến đóng góp trên Cổng thông tin điện tử của Thành phố, Trang thông tin của các sở, ban, ngành, đoàn thể Thành phố, UBND quận, huyện, thị xã; tính đến ngày 10/4/2015 các đơn vị đã nhận đượe 356 ý kiến đóng góp về dự thảo Bộ luật Dân sự (sửa đổi). Ngoài ra, các tổ chức, cá nhân trực tiếp gửi 28 bài đóng góp.

Các tầng lớp nhân nhân dân Thủ đô tham gia đóng góp ý kiến đánh giá chung cho thấy dự thảo Bộ luật Dân sự (sửa đổi) đã theo các quan điểm mới của Đảng được ghi nhận tại Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI, Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2011 - 2020 và Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên Chủ nghĩa xã hội (bổ sung, phát triển năm 2011); cụ thể hoá những tư tưởng, nguyên tắc cơ bản của thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa được ghi nhận trong Hiến pháp năm 2013 về quyền tự do sở hữu, quyền tự do kinh doanh, quyền bình đẳng giữa các doanh nghiệp thuộc mọi hình thức sở hữu và thành phần kinh tế, về việc tăng cường các biện pháp để bảo vệ các quyền con người, quyền công dân trong các lĩnh vực của đời sống dân sự; dự thảo ghi nhận một cách nhất quán nguyên tắc bình đẳng, tự nguyện, tự thỏa thuận và tự chịu trách nhiệm của các chủ thể quan hệ pháp luật dân sự; bảo vệ quyền, lợi ích chính đáng của bên yếu thế; hạn chế đến mức tối đa sự can thiệp của cơ quan công quyền vào việc xác lập, thay đổi, chấm dứt các quan hệ dân sự; đáp ứng tốt yêu cầu hội nhập quốc tế của Việt Nam; dự thảo kế thừa và phát triển các quy định còn phù hợp với thực tiễn của pháp luật dân sự, cũng như các giá trị văn hóa, tập quán, truyền thống đạo đức tốt đẹp của Việt Nam.

Dự thảo Bộ luật Dân sự (sửa đổi) về cơ bản đã giải quyết những vấn đề bất cập, tồn tại của thực tiễn trong quá trình tổng kết việc thi hành Bộ luật Dân sự. Cụ thể vấn đề quyền của người không phải là chủ sở hữu đối với tài sản của người khác được quy định đúng vai trò trong nền kinh tế thị trường và trong việc phát huy giá trị kinh té của các loại tài sản trong xã hội. Đây chính là cơ sở pháp lý để những người không phải là chủ sở hữu có thể mạnh dạn, yên tâm đưa tài sản của mình vào lưu thông, mang lại hiệu quả kinh tế cho xã hội. Các quy định về giao dịch, đại diện, nghĩa vụ và hợp đồng trong dự thảo Bộ luật Dân sự đã thể hiện tương đối rõ ràng, cụ thể, đảm bảo tính khả thi khi áp dụng trong thực tiễn. Đồng thời dự thảo đã có cơ chế pháp lý hữu hiệu để bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của bên thứ ba ngay tình, của bên thiện chí trong quan hệ dân sự...

Dự thảo Bộ luật Dân sự về cơ bản đã thể hiện được đầy đủ vai trò là luật chung của hệ thống luật tư như: Các chế định của dự thảo quy định những vấn đề cơ bản nhất, chung nhất có liên quan đến tất cả các lĩnh vực thuộc đời sống dân sự; định hướng cho việc xây dựng các văn bản quy phạm pháp luật điều chỉnh hoạt động mang tính chuyên ngành, là cơ sở pháp lý để điều chỉnh các quan hệ dân sự khi các luật chuyên ngành không quy định hoặc có quy định nhưng không rõ ràng, cụ thể. Dự thảo đã khắc phục được nhiều hạn chế của Bộ luật Dân sự hiện hành, đảm bảo tính thống nhất và đồng bộ với các đạo luật điều chỉnh các lĩnh vực hoạt động đặc thù đang tồn tại như Luật doanh nghiệp, Luật đầu tư, Luật đất đai, Luật nhà ở, Luật kinh doanh bất động sản, Luật hôn nhân và gia đình...

Dự thảo Bộ luật Dân sự cơ bản thể hiện được vai trò là công cụ pháp lý hữu hiệu bảo vệ những người yếu thế trong quan hệ pháp luật dân sự, có cơ chế để bảo vệ một cách hiệu quả quyền của các bên yếu thế trong các giao dịch dân sự. Cuối cùng, dự thảo Bộ luật Dân sự được thiết kế tương đối đồng bộ trong kết cấu và quy định về nội dung giữa các phần, chế định của dự thảo. Phần quy định chung và các phần quy định riêng được quy định tách bạch, rõ ràng, tạo điều kiện thuận lợi cho việc triển khai áp dụng.

Dự thảo Bộ luật dân (sửa đổi) được xây dựng với mục tiêu trở thành luật chung, luật gốc của hệ thống pháp luật điều chỉnh các quan hệ xã hội được hình thành theo nguyên tắc tự do, tự nguyện, bình đẳng và tự chịu trách nhiệm giữa các bên tham gia. Như vậy dự thảo Bộ luật dân sư (sửa đổi) quy định những vấn đề cơ bản nhất, chung nhất có liên quan đến tất cả các lĩnh vực thuộc đời sống dân sự; định hướng cho việc xây dựng các văn bản quy phạm pháp luật điều chỉnh các hoạt động mang tính chuyên ngành, đồng thời khi các luật chuyên ngành không có quy định hoặc có quy định nhưng không rõ ràng thì các quy định của Bộ luật Dân sự (sửa đổi) được áp dụng để điều chỉnh. Tuy nhiên, dự thảo còn tồn tại một số chế định chưa đáp ứng được yêu cầu này, nhiều vấn đề cần phải quy định cụ thể nhưng vẫn còn chưa triệt để, còn chung chung và dẫn chiếu nhiều sang các văn bản luật khác. (Ví dụ: chế định về quyền nhân thân; chế định về tài sản... )

Báo cáo tổng hợp của UBND thành phố Hà Nội về việc đóng góp ý kiến vào dự thảo Bộ luật Dân sự cũng tập trung nêu vào nhiều nội dung cụ thể. Có 112.000 lượt ý kiến đề nghị sửa đổi 50 nội dung của dự thảo Bộ luật Dân sự (sửa đổi), theo hướng cho các quy định của Bộ luật Dân sự khi được thông qua dễ thực hiện trong thực tế đời sống xã hội.

Trong đó, về quyền nhân thân có 98.311 lượt ý kiến góp ý: Dự thảo Bộ luật Dân sự (sửa đổi) tiếp tục quy định các quyền nhân thân cụ thể (từ Điều 31 đến Điều 50), sửa đổi một số điều cho phù hợp với Hiến pháp như quyền được bảo đảm an toàn về đời sống riêng tư, bí mật cá nhân (thay cho quyền bí mật đời tư)..., đồng thời bổ sung một số quyền mới như quyền lập hội, quyền tiếp cận thông tin, quyền sống.... Các ý kiến đều nhất trí với việc Dự thảo quy định cụ thể hơn, rõ ràng hơn, cũng như bổ sung thêm một số quyền nhân thân cho phù hợp với các quy định của Hiến pháp năm 2013. Ngoài ra, Điều 51 dự thảo Bộ luật Dân sự sửa đổi quy định, các quyền nhân thân khác về dân sự đều được công nhận, tôn trọng, bảo vệ và bảo đảm theo Hiến pháp và pháp luật. Cần thiết phải đảm bảo các quyền con người, quyền công dân theo Hiến pháp và các điều ước quốc tế mà Việt Nam đã ký kết, cần phải có những quy định pháp luật cụ thể hóa, bởi vì:

Thứ nhất. Các quy định của Hiến pháp mang tính khái quát cao, Bộ luật Dân sự với tư cách là luật chung của hệ thống luật tư cần quy định cụ thể, chi tiết các quyền nhân thân đã được quy định trong Hiến pháp làm cơ sở cho các luật hoặc văn bản dưới luật khác quy định, bảo vệ các quyền nhân thân của cá nhân; Khi phát sinh các tranh chấp liên quan đến quyền nhân thân, quyền con người mà chỉ vận dụng Hiến pháp để giải quyết có thể sẽ không xem xét được một cách chi tiết, khó đưa ra phán quyết phù hợp

Thứ hai: Việc quy định cụ thể các quyền nhân thân sẽ tạo thuận lợi hơn cho việc áp dụng pháp luật trong thực tiễn; việc bổ sung Điều 52 là điều luật quy định chung về các quyền nhân thân khác mà chưa liệt kê cụ thể quyền gì để đảm bảo tính bao quát, dự báo của quy định về quyền nhân thân trong Bộ luật Dân sự.

Thứ ba: Việc quy định cụ thể các quyền nhân thân trong Bộ luật Dân sự là truyền thống của pháp luật dân sự Việt Nam, từ Bộ luật Dân sự năm 1995, Bộ luật Dân sự năm 2005 và thực tiễn áp dụng cũng không cho thấy có bất cập lớn.

Thứ tư: Việc đảm bảo các quyền này sẽ khẳng định con người là trung tâm, được luật pháp bảo vệ, nâng cao khả năng tự bảo vệ các lợi ích hợp pháp của mình và điều kiện nghiên cứu, tìm hiểu kiến thức nhân loại từ đó phát huy tư duy sáng tạo phục vụ bản thân, đóng góp cho xã hội.

Tuy nhiên, xét dưới khía cạnh thực tiễn và lý luận, một số nội dung trong mục “Quyền nhân thân” ở Chương III, dự thảo Bộ luật Dân sự sửa đổi nên xem xét, điều chỉnh lại cho phù hợp với thực tế xã hội hiện nay. Đơn cử như quy định về quyền xác định lại giới tính; quyền bất khả xâm phạm về chỗ ở; quyền của cá nhân đối với hình ảnh…

Toàn văn báo cáo tổng hợp góp ý vào dự thảo Bộ luật Dân sự của thành phố Hà Nội xem tại đây

Trương Minh Đức (VP UBND TP)

Lượt xem: 383