Giải pháp nâng cao hiệu lực, hiệu quả giám sát giải quyết khiếu nại, tố cáo – Kinh nghiệm từ Ban Pháp chế HĐND huyện Ứng Hòa

Trên cơ sở Nghị quyết về chương trình giám sát của HĐND, Ban Pháp chế HĐND huyện Ứng Hòa đã thường xuyên tổ chức các cuộc giám sát theo chuyên đề về giải quyết khiếu nại tố cáo của công dân; về thực hiện các quyết định, kết luận giải quyết khiếu nại tố cáo của công dân. Chọn giám sát những vụ việc khiếu nại đông người, kéo dài, những vụ việc được dư luận xã hội quan tâm, những lĩnh vực có nhiều khiếu nại, tố cáo phức tạp như quản lý, sử dụng đất đai...

Hiệu quả hoạt động của HĐND được bảo đảm bằng hiệu quả của các kỳ họp HĐND, hiệu quả hoạt động của Thường trực HĐND, các Ban HĐND và của các đại biểu HĐND. Chính vì vậy, để nâng cao chất lượng hoạt động của HĐND, cần tiến hành đồng bộ các giải pháp, trong đó có việc nâng cao chất lượng hoạt động giám sát của các Ban HĐND nói chung và Ban Pháp chế nói riêng đối với các lĩnh vực. Ban Pháp chế HĐND huyện Ứng Hòa luôn quan tâm, nâng cao chất lượng giám sát việc giải quyết khiếu nại, tố cáo của công dân.

Luật tổ chức HĐND và UBND, Quy chế hoạt động của HĐND đã quy định: Ban Pháp chế giúp HĐND giám sát hoạt động của Toà án nhân dân, Viện Kiểm sát nhân dân cùng cấp; giám sát hoạt động của UBND và các cơ quan chuyên môn thuộc cùng cấp về lĩnh vực thi hành pháp luật, quốc phòng, an ninh, trật tự, an toàn xã hội, xây dựng chính quyền địa phương và quản lý địa giới hành chính; giám sát hoạt động của cơ quan nhà nước, tổ chức kinh tế, tổ chức xã hội, đơn vị vũ trang nhân dân và công dân trong việc thi hành Hiến pháp, luật, văn bản của cơ quan nhà nước cấp trên và nghị quyết của HĐND cùng cấp về lĩnh vực thi hành pháp luật, quốc phòng, an ninh, trật tự, an toàn xã hội, xây dựng chính quyền địa phương và quản lý địa giới hành chính.

Trên cơ sở Nghị quyết về chương trình giám sát của HĐND, Ban Pháp chế HĐND huyện Ứng Hòa đã thường xuyên tổ chức các cuộc giám sát theo chuyên đề về giải quyết khiếu nại tố cáo của công dân; về thực hiện các quyết định, kết luận giải quyết khiếu nại tố cáo của công dân. Chọn giám sát những vụ việc khiếu nại đông người, kéo dài, những vụ việc được dư luận xã hội quan tâm, những lĩnh vực có nhiều khiếu nại, tố cáo phức tạp như quản lý, sử dụng đất đai...

Kết quả từ đầu nhiệm kỳ đến nay, Ban Pháp chế HĐND huyện Ứng Hòa đã tổ chức 26 cuộc giám sát chuyên đề thuộc lĩnh vực tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo. Trong đó, năm 2011 tổ chức giám sát tại 3 xã, nội dung giám sát việc chấp hành pháp luật và tổ chức tiếp dân, giải quyết khiếu nại tố cáo của công dân; năm 2012 tổ chức giám sát tại 3 xã, nội dung về cải cách thủ tục hành chính và thực hiện cơ chế một cửa, tiếp dân, tiếp nhận đơn thư và giải quyết khiếu nại, tố cáo của công dân; năm 2013 tổ chức giám sát tại 8 xã, nội dung về công tác tiếp dân, tiếp nhận và giải quyết đơn thư khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh trên địa bàn; năm 2014, tổ chức giám sát tại 8 xã về công tác giải quyết đơn thư khiếu nại, tố cáo công tác thi hành án treo, án phạt, cải tạo không giam giữ tại xã; từ đầu năm 2015 đến nay, tổ chức giám sát 4 xã, nội dung giám sát về kết quả thực hiện cơ chế một cửa và công tác tiếp dân, tiếp nhận đơn thư và giải quyết đơn thư khiếu nại tố cáo của công dân trên địa bàn.

Sau các cuộc giám sát, Ban Pháp chế HĐND huyện đã có thông báo kết quả giám sát, đưa ra những nhận xét, đánh giá và kiến nghị, đề xuất hướng giải quyết với UBND và các ngành có liên quan. Trong thời gian qua công tác giám sát của Ban Pháp chế HĐND huyện cơ bản đã thực hiện tốt các hoạt động giám sát theo chương trình đề ra. Qua kiểm tra, giám sát Ban Pháp chế đã nhắc nhở, uốn nắn, góp ý kiến để các ngành chức năng điều chỉnh, bổ sung hoạt động của mình đúng theo qui định của pháp luật. Nhiều ý kiến đề nghị, kiến nghị của Ban Pháp chế  đã được các cơ quan, ban ngành tiếp thu, ghi nhận. Sau các cuộc giám sát đã có sự chuyển biến rõ nét, góp phần quan trọng vào kết quả chung của huyện trong việc thực hiện nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội.

Tuy nhiên, công tác giám sát của Ban Pháp chế HĐND huyện đối với lĩnh vực khiếu nại, tố cáo vẫn còn hạn chế, số lượng các cuộc giám sát chưa nhiều, việc theo dõi, đôn đốc các cơ quan chức năng giải quyết các kiến nghị sau giám sát chưa quyết liệt. Nguyên nhân chủ yếu là hiện nay Ban Pháp chế chưa có Trưởng hoặc Phó Ban chuyên trách, các thành viên của Ban Pháp chế HĐND huyện còn kiêm nhiệm nhiều chức danh, ít nhiều có trách nhiệm xã hội riêng nên còn có biểu hiện nể nang, né tránh, ngại và chạm, chưa dám đi sâu vào các vấn đề bức xúc mà dư luận cử tri quan tâm. Mặt khác, đây là hoạt động giám sát chuyên sâu đòi hỏi phải có kiến thức tổng hợp về nội dung khiếu nại, tố cáo và kỹ năng giám sát thành thạo, trong khi đó các thành viên của Ban Pháp chế HĐND được cơ cấu từ nhiều ngành, khả năng am hiểu pháp luật có phần hạn chế và thường rất ít được cung cấp thông tin.

Bên cạnh đó, việc nhận thức về vị trí, vai trò, chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của HĐND chưa đầy đủ. Một số cấp ủy, chính quyền địa phương chưa thực hiện tốt việc tăng cường lãnh đạo, chỉ đạo để giải quyết khiếu nại, tố cáo được đảm bảo ngay tại cơ sở. Mặt khác, hiện nay cơ sở pháp lý cho đại biểu HĐND thực hiện việc xử lý đơn, thư và theo dõi, giám sát việc giải quyết đơn, thư của các cơ quan có thẩm quyền chưa đầy đủ, chưa có hướng dẫn cụ thể về Quy trình về xử lý đơn, thư đối với đại biểu HĐND các cấp.

Để nâng cao hiệu lực, hiệu quả giám sát việc giải quyết khiếu nại, tố cáo; kinh nghiệm từ hoạt động của Ban Pháp chế HĐND huyện Ứng Hòa cho thấy, để giám sát đạt hiệu quả cao thì việc thu thập thông tin là rất cần thiết. Các thành viên tham gia đoàn giám sát cần nắm chắc thông tin và các quy định của pháp luật, nhất là đối với quy trình tiếp nhận, giải quyết đơn thư khiếu nại, đơn tố cáo của công dân. Từ đó, phân tích, đánh giá chính xác thông tin, đồng thời đối chiếu với các quy định pháp luật để xem xét nội dung vụ, việc một cách toàn diện trước khi kết luận.

Trong mỗi đợt giám sát, Ban Pháp chế cần yêu cầu các ngành liên quan cử cán bộ lãnh đạo hoặc những cán bộ quản lý có trình độ năng lực, kinh nghiệm, am hiểu sâu về nội dung giám sát tham gia đoàn giám sát. Phân công nhiệm vụ cụ thể cho từng thành viên theo dõi, tổng hợp đề xuất ý kiến về một vấn đề thuộc nội dung giám sát để nêu lên được vấn đề trúng và đúng, khắc phục tính hình thức trong hoạt động giám sát của các Ban HĐND. Cụ thể, trong lĩnh vực giám sát việc giải quyết khiếu nại, tố cáo trên địa bàn huyện thời gian qua, Ban Pháp chế HĐND huyện mời đại diện lãnh đạo một số cơ quan tham gia gồm: Ban tiếp dân của huyện, Thanh tra, Tư pháp huyện và một số cơ quan quản lý nhà nước về ngành, lĩnh vực thường xuyên phát sinh nhiều đơn thư khiếu nại, tố cáo phải giải quyết như tài nguyên môi trường, kinh tế, lao động thương binh và xã hội...

Thông báo kết luận giám sát trên lĩnh vực giải quyết khiếu nại, tố cáo phải phân tích, đánh giá khách quan về những kết quả, hạn chế, yếu kém, nguyên nhân. Qua đó, có những kiến nghị, đề xuất xác đáng, cụ thể, phù hợp với thực tiễn đồng thời ghi rõ thời gian cụ thể để yêu cầu các cơ quan, địa phương, đơn vị có liên quan phải giải quyết xong các kiến nghị đó. Cần đặc biệt chú trọng đối với những kiến nghị về các vấn đề bức thiết chưa được giải quyết đúng thời gian quy định hoặc giải quyết chưa dứt điểm, bảo đảm các kiến nghị sau giám sát của HĐND phải được giải quyết triệt để...

Đặng Viết Đông – HĐND huyện Ứng Hòa

Lượt xem: 527

Bình luận bài viết

Chưa có bình luận nào.

Xem nhiều nhất

Xây dựng bộ chỉ số tác động đầu tư công – Hướng tới quản trị hiện đại và minh bạch

Nghiên cứu - trao đổi 1 ngày trước

Trong bối cảnh chuyển đổi mô hình chính quyền đô thị hai cấp, việc giám sát đầu tư công và chi tiêu công đang đối mặt với nhiều thách thức mới. Sự phân cấp quyền hạn đã tạo ra khoảng trống trong công cụ giám sát, đặc biệt là ở cấp xã, nơi vẫn diễn ra nhiều dự án đầu tư công quan trọng nhưng lại thiếu các phương tiện giám sát định lượng và minh bạch tương xứng. Hiện nay, việc giám sát đầu tư công tại Việt Nam vẫn chủ yếu dựa vào các báo cáo định tính và hồ sơ hành chính, thiếu các chỉ số đo lường định lượng tác động xã hội-kinh tế. Điều này dẫn đến một hệ thống giám sát mang tính phản ứng, chủ yếu tập trung vào việc kiểm tra sau khi sự việc đã xảy ra, thay vì chủ động phát hiện và ngăn ngừa rủi ro. Thực trạng giải ngân vốn đầu tư công cũng cho thấy những thách thức đáng kể. Trong 4 tháng đầu năm 2025, tỷ lệ giải ngân vốn đầu tư công chỉ đạt 15,56%, thấp hơn so với cùng kỳ năm 2024. Sự chênh lệch lớn giữa tỷ lệ giải ngân thực tế và mục tiêu cho thấy những nút thắt hệ thống cần được giải quyết. Để khắc phục những hạn chế trên, việc xây dựng Bộ chỉ số tác động đầu tư công theo hướng định lượng, gắn liền với kết quả đầu tư và tác động xã hội-kinh tế trở thành cấp thiết. Bộ chỉ số này được thiết kế tuân thủ nguyên tắc SMART: Cụ thể (Specific), Đo lường được (Measurable), Có thể đạt được (Achievable), Liên quan (Relevant), và Có thời hạn (Time-bound). Cấu trúc bốn nhóm chỉ số: Chỉ số đầu ra (Output Indicators) đo lường các sản phẩm hoặc dịch vụ hữu hình được tạo ra trực tiếp từ các hoạt động của dự án. Trong lĩnh vực hạ tầng giao thông, đây có thể là số km đường được xây dựng, tỷ lệ giải ngân, và tỷ lệ hoàn thành khối lượng thực hiện so với kế hoạch. Đối với y tế, các chỉ số này bao gồm số lượng phòng khám được xây dựng, số lượng tư vấn y tế được thực hiện, hay số lượng vắc xin được tiêm. Chỉ số kết quả (Outcome Indicators) đánh giá những thay đổi hoặc lợi ích trực tiếp mà các đối tượng thụ hưởng trải nghiệm sau khi dự án hoàn thành. Ví dụ, đối với dự án xây dựng đường liên xã, chỉ số kết quả có thể là thời gian di chuyển giảm, mức độ cải thiện tiếp cận dịch vụ công, hoặc trong lĩnh vực y tế là mức độ hài lòng của người bệnh với dịch vụ y tế. Chỉ số tác động (Impact Indicators) phản ánh những thay đổi dài hạn, có tính hệ thống và vĩ mô mà các khoản đầu tư công góp phần tạo ra. Chúng bao gồm tăng trưởng GRDP địa phương, tỷ lệ việc làm được tạo ra, và đóng góp vào thu ngân sách. Các chỉ số tài chính như Lợi tức đầu tư (ROI), Giá trị hiện tại ròng (NPV), và Tỷ suất sinh lời nội bộ (IRR) cũng được sử dụng để đánh giá hiệu quả tài chính của dự án. Chỉ số công bằng và bao trùm (Equity & Inclusivity Indicators) tập trung vào việc đảm bảo rằng các khoản đầu tư công mang lại lợi ích công bằng cho mọi đối tượng, đặc biệt là các nhóm yếu thế và vùng sâu vùng xa. Việc đưa các chỉ số này vào khung giám sát thể hiện cam kết của chính quyền đối với công bằng xã hội và phát triển toàn diện. Ứng dụng thực tiễn trong các lĩnh vực Trong lĩnh vực hạ tầng giao thông, bộ chỉ số có thể được áp dụng như sau: Chỉ số đầu ra bao gồm số km đường được xây dựng và tỷ lệ giải ngân; chỉ số kết quả là thời gian di chuyển trung bình giảm và cải thiện khả năng tiếp cận dịch vụ; chỉ số tác động là số hộ dân tham gia sản xuất hàng hóa tăng và tăng trưởng GRDP địa phương; chỉ số công bằng là số lượng học sinh vùng sâu hưởng lợi từ việc đi lại thuận tiện hơn. Đối với lĩnh vực y tế và giáo dục, chỉ số đầu ra y tế bao gồm số lượng phòng khám được xây dựng, tỷ lệ bệnh nhân được điều trị đúng phác đồ; chỉ số kết quả là mức độ hài lòng của bệnh nhân và hiệu quả lâm sàng. Trong giáo dục, chỉ số đầu ra là số lượng phòng học được xây dựng và số lượng giáo viên được đào tạo; chỉ số kết quả là tỷ lệ học sinh đạt chuẩn đầu ra và mức độ hài lòng của phụ huynh. Lĩnh vực môi trường có các chỉ số đầu ra như số lượng dự án được phân loại theo mức độ tác động môi trường; chỉ số kết quả/tác động bao gồm mức độ giảm thiểu ô nhiễm không khí/nước và sức khỏe hệ sinh thái được cải thiện; chỉ số công bằng là tỷ lệ cộng đồng dễ bị tổn thương được hưởng lợi từ dịch vụ hệ sinh thái. Để đảm bảo hiệu quả của Bộ chỉ số, cần tuân thủ các nguyên tắc và phương pháp cụ thể. Đầu tiên, việc áp dụng tiêu chí SMART giúp chuyển các mục tiêu chính sách thành các thước đo thực tế, có thể theo dõi và đánh giá một cách khách quan. Thu thập dữ liệu cần xác định các nguồn dữ liệu đa dạng và phù hợp với từng chỉ số. Các nguồn này có thể bao gồm báo cáo nội bộ, dữ liệu từ các nền tảng số, và các cuộc khảo sát. Việc đa dạng hóa nguồn dữ liệu giúp đảm bảo tính toàn vẹn và độ tin cậy của thông tin. Cơ chế cập nhật kết quả giám sát cần được công bố định kỳ, ví dụ 3-6 tháng/lần, hoặc khi có yêu cầu từ các cơ quan dân cử. Cơ chế cập nhật thường xuyên này đảm bảo thông tin luôn được cập nhật, kịp thời phục vụ cho việc ra quyết định và tăng cường trách nhiệm giải trình. Lợi ích và tác động tích cực Việc triển khai Bộ chỉ số tác động đầu tư công sẽ mang lại nhiều lợi ích quan trọng. Trước hết, nó tăng tính khách quan, minh bạch trong đánh giá đầu tư công thông qua hệ thống chỉ số định lượng và công cụ số hóa, cung cấp dữ liệu rõ ràng, minh bạch, giúp đánh giá hiệu quả đầu tư một cách khách quan hơn so với phương pháp truyền thống. Bộ chỉ số cũng cung cấp công cụ mạnh cho Hội đồng Nhân dân và Mặt trận Tổ quốc trong giám sát. Các công cụ số và dữ liệu mở sẽ trao quyền cho các cơ quan dân cử và tổ chức xã hội trong việc giám sát chi tiêu công, phát hiện sai phạm và chất vấn các cơ quan quản lý một cách hiệu quả. Đặc biệt, việc áp dụng bộ chỉ số sẽ nâng cao hiệu quả chi tiêu công, giảm thất thoát, lãng phí. Khả năng giám sát thời gian thực, cảnh báo tự động và phân tích dữ liệu chuyên sâu sẽ giúp phát hiện sớm các rủi ro, tối ưu hóa việc phân bổ và sử dụng nguồn lực. Cuối cùng, việc tích hợp các chỉ số tác động xã hội, môi trường và công bằng sẽ thúc đẩy tăng trưởng xanh, bền vững và công bằng, đảm bảo rằng các khoản đầu tư công không chỉ mang lại lợi ích kinh tế mà còn góp phần vào sự phát triển bền vững, bảo vệ môi trường và giảm bất bình đẳng xã hội. Xây dựng Bộ chỉ số tác động đầu tư công là bước đi chiến lược, phù hợp với yêu cầu của mô hình chính quyền đô thị hai cấp hiện nay. Đây không chỉ là công cụ giám sát mà còn là phương tiện để nâng cao chất lượng quản trị nhà nước, tăng cường trách nhiệm giải trình và đảm bảo sử dụng hiệu quả nguồn lực công. Việc triển khai thành công bộ chỉ số này sẽ góp phần quan trọng vào việc xây dựng một nền hành chính hiện đại, minh bạch và có trách nhiệm giải trình cao, phục vụ tốt hơn lợi ích của nhân dân và sự phát triển bền vững của đất nước./.