Qua thực tiễn hoạt động, nhiều đại biểu HĐND đã nêu cao tinh thần, trách nhiệm, tích cực tuyên truyền, vận động nhân dân thực hiện chính sách, pháp luật và tham gia vào công tác quản lý nhà nước; tham dự đầy đủ các kỳ họp, phiên họp của HĐND, tham gia thảo luận, biểu quyết trên tinh thần dân chủ, xây dựng đối với các nội dung được trình tại kỳ họp HĐND; liên hệ chặt chẽ với cử tri, thu thập và phản ánh trung thực ý kiến, nguyện vọng, kiến nghị của cử tri, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của cử tri.

Trên cơ sở lý luận và thực tiễn, chất lượng hoạt động của HĐND các cấp phụ thuộc chủ yếu và được quyết định bởi chất lượng hoạt động của đại biểu HĐND. Muốn HĐND hoạt động hiệu quả, thực sự là cơ quan quyền lực Nhà nước ở địa phương, là nơi bảo đảm cho nhân dân thực hiện quyền làm chủ, đòi hỏi hoạt động của người đại biểu phải luôn đổi mới, mà trước hết phải đổi mới từ nhận thức.

Qua thực tiễn hoạt động, nhiều đại biểu HĐND đã nêu cao tinh thần, trách nhiệm, bám sát sự lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy, gương mẫu chấp hành chính sách, pháp luật của Nhà nước, quy định của địa phương; tích cực học tập, nghiên cứu, đổi mới phương pháp làm việc, thực hiện đúng chức trách, nhiệm vụ theo quy định của pháp luật; thực hiện tốt chức năng quyết định và giám sát, ngày càng đáp ứng tốt hơn yêu cầu đổi mới của cơ quan dân cử và nguyện vọng của cử tri. Đa số đại biểu HĐND tích cực tuyên truyền, vận động nhân dân thực hiện chính sách, pháp luật và tham gia vào công tác quản lý nhà nước; tham dự đầy đủ các kỳ họp, phiên họp của HĐND, tham gia thảo luận, biểu quyết trên tinh thần dân chủ, xây dựng đối với các nội dung được trình tại kỳ họp HĐND; liên hệ chặt chẽ với cử tri, thu thập và phản ánh trung thực ý kiến, nguyện vọng, kiến nghị của cử tri, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của cử tri.

Sau mỗi kỳ họp HĐND, đại biểu HĐND báo cáo với cử tri về kết quả của kỳ họp, phổ biến và giải thích các nghị quyết của HĐND, vận động và cùng với nhân dân thực hiện các nghị quyết đó. Qua tiếp xúc cử tri và thực tiễn hoạt động, nhiều đại biểu đã phát hiện những vấn đề mang tính nổi cộm, bức xúc ở địa phương, từ đó có ý kiến chất vấn với các cơ quan liên quan hoặc kiến nghị với Thường trực HĐND, các ban của HĐND để tổ chức các đoàn giám sát nhằm làm rõ trách nhiệm và đề xuất các giải pháp khắc phục. Nhiều vấn đề đã được đại biểu chất vấn và tái chất vấn đến cùng tại kỳ họp đã thể hiện  bản lĩnh, tâm huyết của đại biểu trong hoạt động dân cử. Việc các đại biểu HĐND và lãnh đạo các ngành, đơn vị tranh luận, đối thoại công khai tại phiên chất vấn và trước khi tiến hành biểu quyết ban hành nghị quyết tại các kỳ họp, cho thấy HĐND thực sự là của dân, do dân và vì dân. Cử tri ngày càng tin tưởng vào HĐND bởi các đại biểu dân cử đã nói lên tiếng nói của người dân, lấy lợi ích của nhân dân làm cơ sở ban hành các quyết sách đúng, trúng, có tính khả thi cao.

Tuy nhiên, cũng từ hoạt động của HĐND cho thấy, một số đại biểu HĐND kiêm nhiệm, đại biểu không phải là thành viên các Ban của HĐND thường ít tham gia vào hoạt động của Thường trực và các Ban của HĐND, ít tham gia thảo luận, đóng góp tại diễn đàn kỳ họp (có đại biểu cả nhiệm kỳ không có ý kiến nào phát biểu tại kỳ họp) hoặc có tham gia đóng góp nhưng chưa đầy đủ, chất lượng chưa cao. Nguyên nhân chủ yếu là do nắm thông tin không đầy đủ, kịp thời; do tính chất kiêm nhiệm của phần lớn đại biểu HĐND nên thời gian, công sức dành cho hoạt động của cơ quan dân cử còn hạn chế, các đại biểu cũng không có nhiều điều kiện và thời gian tiếp cận với các nguồn thông tin cần thiết để phục vụ hoạt động. Tại mỗi kỳ họp các đại biểu không chuyên trách, các đại biểu đang công tác tại các cơ quan chuyên môn của UBND thường ít tham gia phát biểu thảo luận hay chất vấn so với các đại biểu chuyên trách, các đại biểu đang công tác ở các tổ chức đoàn thể, chính trị…

Để “HĐND là cơ quan quyền lực Nhà nước ở địa phương” đúng nghĩa của nó thì mỗi người đại biểu HĐND phải xác định đúng vị trí, vai trò và nhiệm vụ là “người đại diện cho ý chí, nguyện vọng của nhân dân địa phương”. Từ đó chủ động, tích cực tham gia các hoạt động thuộc trách nhiệm của người đại biểu, thể hiện đầy đủ quyền hạn của mình trên các lĩnh vực hoạt động của Thường trực HĐND, các Ban của HĐND, Tổ đại biểu HĐND và nhiệm vụ của người đại biểu HĐND. Bên cạnh trách nhiệm và lòng nhiệt huyết còn đòi hỏi mỗi người đại biểu phải không ngừng nâng cao nhận thức, bản lĩnh chính trị, trau dồi kiến thức, kỹ năng hoạt động đại biểu để thực hiện ngày càng tốt hơn trách nhiệm của mình. “Hiệu quả hoạt động của HĐND được đảm bảo bằng hiệu quả của các kỳ họp HĐND”, cho nên đại biểu HĐND phải chủ động nghiên cứu tài liệu, thể hiện đầy đủ trách nhiệm và bản lĩnh của mình trong hoạt động chất vấn; tích cực tham gia thảo luận, tranh luận tại diễn đàn kỳ họp để làm sáng tỏ các vấn đề; cùng HĐND bàn bạc và đi đến quyết định những vấn đề quan trọng của địa phương, nhằm không ngừng nâng cao chất lượng, hiệu quả của kỳ họp HĐND.

Cần tăng số lượng đại biểu HĐND chuyên trách. Đối với các ban của HĐND, cần lựa chọn những thành viên am hiểu sâu các chuyên ngành, lĩnh vực hoạt động để khi tổ chức thẩm tra, giám sát các thông tin đưa ra chính xác, luận cứ thuyết phục, giúp các quyết định, kiến nghị giám sát của HĐND có chất lượng. Phải phát huy vai trò của đại biểu HĐND trong việc thực thi nhiệm vụ, chủ động và tích cực tham gia, tăng cường hiệu quả hoạt động các ban của HĐND. Điều quan trọng hơn cả là phải nâng cao năng lực và tăng tính chuyên nghiệp của đại biểu, để làm được điều này, cấp ủy cần tập trung lãnh đạo việc quy hoạch những người sẽ ứng cử vào HĐND, nhất là việc quy hoạch các đại biểu chuyên trách. Cần cân nhắc làm thế nào để vừa bảo đảm tính cơ cấu (vùng miền, dân tộc, tôn giáo, các lĩnh vực kinh tế - xã hội quan trọng…), vừa bảo đảm tiêu chuẩn đạo đức, năng lực của đại biểu; không nên nặng về cơ cấu mà xem nhẹ tiêu chuẩn năng lực. Chỉ có những đại biểu tâm huyết, có trình độ, am hiểu sâu sắc về các lĩnh vực kinh tế - xã hội thì mới có những ý kiến đóng góp thiết thực, làm cho các quyết định của HĐND có chất lượng, đi vào cuộc sống. Bên cạnh đó, đại biểu HĐND phải có trình độ chuyên môn phù hợp với yêu cầu nhiệm vụ và trình độ về lý luận chính trị; có khả năng về phân tích chính sách, thu thập và xử lý thông tin; có khả năng thuyết phục và tạo sự đồng thuận của xã hội theo phương thức hoạt động của cơ quan dân cử; ngoài ra phải có kỹ năng, kinh nghiệm trong hoạt động HĐND. Thực tế cho thấy, để nâng cao hiệu quả hoạt động HĐND thì vấn đề cốt lõi là nâng cao trình độ và bản lĩnh của đại biểu. Chỉ khi đại biểu HĐND hiểu chính xác, nắm rõ vấn đề và tự tin bảo vệ quan điểm chính đáng của mình thì HĐND mới có được những quyết định đúng, khả năng thực thi cao.

Có chế độ cung cấp thông tin, tài liệu, nhất là các chủ trương, chính sách mới của Đảng và Nhà nước, các văn bản pháp luật mới được ban hành, các thông tin về tình hình kinh tế - xã hội của địa phương cho đại biểu HĐND. Bên cạnh đó, mỗi đại biểu phải chủ động, tích cực nắm bắt thông tin, tình hình thực tế của địa phương thông qua hoạt động tiếp xúc cử tri hoặc các hình thức khác để tham gia thực hiện tốt công tác giám sát, thẩm tra, thảo luận và quyết định những vấn đề quan trọng tại kỳ họp. Quan tâm công tác tập huấn, bồi dưỡng nghiệp vụ, kỹ năng hoạt động cho các đại biểu bằng nhiều hình thức; đồng thời tạo điều kiện tốt nhất để các đại biểu thực hiện tốt vai trò là đại biểu của dân./.

TÚ ANH

Lượt xem: 515