Quy định về lấy phiếu tín nhiệm và bỏ phiếu tín nhiệm theo Nghị quyết 35/2012/QH13 của Quốc hội khóa XIII là một bước đột phá trong nhiệm vụ xây dựng hoàn thiện và nâng cao hiệu quả hoạt động của bộ máy nhà nước. Nghị quyết đã được các tầng lớp nhân dân đón nhận, hy vọng vào một tương lai phát triển của quốc gia, dân tộc.

                                                                                       Lê Thành Tâm

          Để xây dựng và đảm bảo cho bộ máy các cơ quan nhà nước hoạt động có hiệu quả; việc lấy phiếu tín nhiệm đối với người giữ chức vụ do Quốc hội, HĐND bầu hoặc phê chuẩn chính là một trong các giải pháp quan trọng bậc nhất. Nhưng muốn thực hiện tốt giải pháp này, cấp ủy Đảng và mỗi đảng viên phải nhận thức đẩy đủ, đồng thời phải nâng cao hơn nữa vai trò, trách nhiệm khi thực thi nguyên lý lãnh đạo toàn diện và tuyệt đối của mình. Bảo đảm nguyên tắc Đảng thống nhất lãnh đạo công tác cán bộ. 

       Quyền bỏ phiếu tín nhiệm đối với những người giữ các chức vụ do Quốc hội hoặc HĐND bầu hoặc phê chuẩn được quy định trong Hiến pháp năm 1992(được Quốc hội sửa đổi, bổ sung năm 2001), trong Luật Tổ chức Quốc hội năm 2001, Luật Hoạt động giám sát của Quốc hội năm 2003 và Luật Tổ chức HĐND và UBND năm 2003. Nghị quyết số 35/2012/QH13 của Quốc hội về việc lấy phiếu tín nhiệm, bỏ phiếu tín nhiệm đối với người giữ chức vụ do Quốc hội, HĐND bầu hoặc phê chuẩn được xem như một bước đi nữa nhằm cụ thể hóa các quy định của Luật và Nghị quyết TƯ 4 Khóa XI về "Một số vấn đề cấp bách trong công tác xây dựng Đảng hiện nay”. Trong bối cảnh thế giới và tình hình KT-XH, QP-AN của nước ta hiện nay có nhiều những khó khăn, phức tạp, việc lấy phiếu tín nhiệm, bỏ phiếu tín nhiệm đối với người giữ chức vụ do Quốc hội, HĐND bầu hoặc phê chuẩn mới thật thấm thía là một việc đại sự của quốc gia vì những người giữ các chức vụ ở Trung ương và nhưng người giữ các chức vụ ở địa phương được đưa ra lấy phiếu, bỏ phiếu tín nhiệm kỳ này đều là những chức vụ quan trọng nhất; sự tốt xấu của họ có hệ lụy rất lớn đến sự tồn vong của thể chế chính trị, sự thụt lùi hay phát triển của quốc gia, dân tộc. Làm tốt công tác này, chính là củng cố niềm tin của nhân dân vào Đảng, vào Nhà nước…

      Ở các địa phương, khi đại biểu Quốc hội tiếp xúc cử tri trước Kỳ họp thứ 5 Quốc hội khóa XIII vừa qua, nhiều cử tri là lão thành cách mạng, các tầng lớp nhân dân đã đặt câu hỏi: Vì sao việc lấy phiếu tín nhiệm, bỏ phiếu tín nhiệm lại chậm được thực hiện, nói cách khác là mười năm qua chưa được quan tâm thực hiện? Mổ sẻ trách nhiệm này thật khó. Ở bài viết này xin chỉ bàn khi đã có Nghị quyết số 35/2012/QH13 của Quốc hội về việc lấy phiếu tín nhiệm, bỏ phiếu tín nhiệm đối với người giữ chức vụ do Quốc hội, HĐND bầu hoặc phê chuẩn rồi, thì biện pháp nào để thực hiện có chất lượng, hiệu quả, bảo đảm đúng mục đích tại điều 3 của Nghị quyết là: Việc lấy phiếu tín nhiệm, bỏ phiếu tín nhiệm nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động giám sát của Quốc hội, Hội đồng nhân dân; giúp người được lấy phiếu tín nhiệm, bỏ phiếu tín nhiệm thấy được mức độ tín nhiệm của mình để phấn đấu, rèn luyện, nâng cao chất lượng và hiệu quả hoạt động; làm cơ sở để cơ quan, tổ chức có thẩm quyền xem xét đánh giá, bố trí, sử dụng cán bộ.”

       Trước hết phải thừa nhận rằng quy định về lấy phiếu tín nhiệm và bỏ phiếu tín nhiệm theo Nghị quyết 35/2012/QH13 của Quốc hội khóa XIII là một bước đột phá trong nhiệm vụ xây dựng hoàn thiện và nâng cao hiệu quả hoạt động của bộ máy nhà nước. Nghị quyết đã được các tầng lớp nhân dân đón nhận, hy vọng vào một tương lai phát triển của quốc gia, dân tộc. Ngay sau khi có Nghị quyết số 35/2012/QH13, UBTVQH đã ban hành tiếp Nghị quyết số 561/2013/UBTVQH13 ngày 16/01/2013, Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam cũng đã ban hành Hướng dẫn số 93/HD-MTTW-BTT ngày 11/4/2013 để hướng dẫn thực hiện việc lấy phiếu tín nhiệm, bỏ phiếu tín nhiệm đối với người giữ chức vụ do Quốc hội, Hội đồng nhân dân bầu hoặc phê chuẩn. Theo lộ trình Kỳ họp thứ 5 của Quốc hội khóa XIII và kỳ họp thường kỳ giữa năm 2013 của HĐND các cấp sẽ triển khai thực hiện ngay được việc lấy phiếu tín nhiệm đối với người giữ chức vụ do Quốc hội, HĐND bầu hoặc phê chuẩn. Tại Kỳ họp thứ 5 của Quốc hội khóa XIII có 49 chức danh phải lấy phiếu tín nhiệm; còn HĐND các cấp phải căn cứ số chức danh chủ chốt đã được HĐND bầu hoặc phê chuẩn. Với những người mới được bổ nhiệm hoặc phê chuẩn mà thời gian giữ chức vụ chưa đủ một năm thì chưa đưa ra xem xét lấy phiếu tín nhiệm tại kỳ họp này. Vấn đề đặt ra là làm thế nào để việc lấy phiếu hết sức khách quan, công tâm, không mang tính hình thức, tỷ lệ phiếu phản ánh đúng thực chất đúng nguyên tắc tại điều 4 của Nghị quyết là: “Công khai, công bằng, dân chủ, khách quan; bảo đảm đánh giá đúng thực chất kết quả thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn và phẩm chất chính trị, đạo đức, lối sống của người được lấy phiếu tín nhiệm, bỏ phiếu tín nhiệm. Đề cao trách nhiệm của đại biểu Quốc hội, đại biểu Hội đồng nhân dân; bảo đảm tiêu chuẩn của người giữ chức vụ do Quốc hội, Hội đồng nhân dân bầu hoặc phê chuẩn; bảo đảm sự ổn định và hiệu quả hoạt động của bộ máy nhà nước, sự lãnh đạo của Đảng trong công tác cán bộ”. Trong nhiều giải pháp, có lẽ giải pháp quan trọng nhất vẫn thuộc về vai trò, vị trí, trách nhiệm của Đảng.

       Vì sao như vậy, tại Điều 4 Hiến pháp 1992 quy định rõ: Đảng cộng sản Việt Nam, đội tiên phong của giai cấp công nhân Việt Nam, đại biểu trung thành quyền lợi của giai cấp công nhân, nhân dân lao động và của cả dân tộc, theo chủ nghĩa Mác - Lê Nin và tư tưởng Hồ Chí Minh, là lực lượng lãnh đạo Nhà nước và xã hội. Mọi tổ chức của Đảng hoạt động trong khuôn khổ Hiến pháp và pháp luật”. Từ khi có Đảng, trong quá trình đấu tranh, xây dựng, bảo vệ tổ quốc Việt Nam XHCN, vai trò, vị trí, công lao to lớn của Đảng đã và đang được khẳng định gắn liền với vận mệnh của quốc gia, dân tộc. Các quy định của Hiến pháp, pháp luật đều trên cơ sở cụ thể hóa chủ trương, đường lối của Đảng. Trong quá trình quản lý nhà nước, để hoàn thành được chức năng, nhiệm vụ của mình, các cơ quan nhà nước không thể thoát lý khỏi sự lãnh đạo của đảng. Xây dựng Việt Nam là một nhà nước pháp quyền của dân, do dân và vì dân cũng chính là mục tiêu, lý tưởng của Đảng. Điều lệ Đảng và các Nghị quyết của Đảng đều quy định rất rõ nguyên tắc Đảng thống nhất lãnh đạo về công tác cán bộ.  

       Hiện nay, trong bộ máy các cơ quan nhà nước ta, các chức vụ cao do Quốc hội và HĐND bầu hoặc phê chuẩn đều do đảng viên đảm trách. Trong Quốc hội và HĐND đa số đại biểu là đảng viên. Cơ cấu ĐBQH Khóa XIII có tới trên 95% là đảng viên, cơ cấu đại biểu HĐND các cấp cả nước nhiệm kỳ 2011-2016 có trên 90% là đảng viên. Các đại biểu dân cử này, trước khi hiệp thương để đưa ra bầu, họ cũng được các tổ chức Đảng xem xét phân công ra ứng cử. Như vậy càng khẳng định rằng vai trò lãnh đạo toàn diện của Đảng với cơ cấu tổ chức và hoạt động của Quốc hội, HĐND. Những người được đưa ra lấy phiếu tín nhiệm, bỏ phiếu tín nhiệm đều là đảng viên, đang thay mặt quốc dân đồng bào cả nước, địa phương để đảm trách những nhiệm vụ rất quan trọng của quốc gia, của Đảng và nhà nước. Có những người do các tổ chức đảng cấp Trung ương quản lý, có những người do các tổ chức Đảng ở địa phương quản lý. Họ được Đảng cử, dân bầu. Với vai trò, vị trí quan trọng đó, những việc làm tốt, xấu của họ chẳng những ảnh hưởng trực tiếp đến sự phát triển của đất nước, của từng địa phương mà ở một số vị trí còn ảnh hưởng đến sự tồn vong của quốc gia, lợi ích của dân tộc… Trong hoạt động thực hiện quyền và nhiệm vụ, cùng với việc tuân thủ các quy định của Hiến pháp, pháp luật thì đại biểu là đảng viên sẽ phải tuân thủ Điều lệ Đảng, sự chỉ đạo của tổ chức Đảng. Với tỷ lệ đa số ở các cơ quan dân cử như vậy, nếu mỗi đảng viên không được quán triệt về ý nghĩa, tầm quan trọng của việc lấy phiếu tín nhiệm, bỏ phiếu tín nhiệm; nếu không nâng cao trách nhiệm, tính chiến đấu của người đảng viên, buông xuôi, mang lợi ích cá nhân thì khó mang lại hiệu quả như mong muốn.

    Trong Kỳ họp thứ 5 này, theo quy định, Quốc hội đã yêu cầu 49 chức danh được lấy phiếu tín nhiệm có bản báo cáo giải trình về kết quả công tác, đạo đức, tác phong của mình. Các bản báo cáo này đã gửi đến tất cả đại biểu Quốc hội trước 20 ngày theo đúng quy định. Ngoài ra, để có thông tin nhiều chiều trước khi đánh giá tín nhiệm, các đại biểu căn cứ vào kết quả giám sát của Hội đồng Dân tộc, các Ủy ban của Quốc hội, căn cứ vào kết quả công tác thực tiễn của các chức danh mà đại biểu chứng kiến, đặc biệt là thông qua lắng nghe ý kiến nhân dân để có thể đánh giá chính xác.

       Ở các địa phương, kỳ họp giữa năm thường diễn ra vào trong khoảng cuối tháng 6, đầu tháng 7. các đối tượng phải lấy phiếu tín nhiệm cũng sẽ phải làm báo cáo đánh giá về "Kết quả thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn theo quy định của pháp luật đối với chức vụ do Quốc hội, Hội đồng nhân dân bầu hoặc phê chuẩn; Tự đánh giá về các nội dung tu dưỡng phẩm chất chính trị, đạo đức, lối sống; Giải trình về ý kiến, kiến nghị của cử tri do Ủy ban Mặt trận Tổ quốc chuyển đến (nếu có).” Các cấp ủy đảng từ Trung ương đến địa phương nên xem xét quyết định bên cạnh việc quan triệt, lãnh đạo thực hiện đúng hướng dẫn cách làm cụ thể, chặt chẽ, rõ trách nhiệm của UBTVQH thì từ kinh nghiệm của việc tổ chức kiểm điểm, đánh giá đảng viên theo tinh thần Nghị quyết TW 4, các cấp ủy Đảng và từng đảng viên phải vào cuộc với tinh thần trách nhiệm cao, sâu sát và quyết liệt để việc lấy phiếu tín nhiệm thực sự hiệu quả. Bên cạnh đó, tổ chức Đảng cũng nên công khai các ưu, khuyết điểm qua kiểm điểm theo Nghị quyết TW 4 và kiểm điểm, bình xét đảng viên hàng năm (tính từ đầu nhiệm kỳ) của người giữ chức vụ phải đưa ra lấy phiếu tín nhiệm. Ủy ban kiểm tra Đảng các cấp, trên cơ sở đó đối chiếu, xem xét đánh giá, kịp thời xử lý kỷ luật đảng khi phát hiện có sự thiếu trung thực…Tin rằng nếu quy trình lấy phiếu tín nhiệm được lãnh đạo, tổ chức thực hiện nghiêm túc, chặt chẽ, công tâm, tin chắc người được lấy phiếu tín nhiệm và nhân dân sẽ hào hứng đón nhận sự kiện này như một sinh hoạt chính trị thường xuyên. Đây cũng chính là mục đích mà Nghị quyết TW 4 đề ra, làm cơ sở cho công tác quy hoạch, đào tạo và sử dụng cán bộ phục vụ yêu cầu nhiệm vụ xây dựng, phát triển và bảo vệ tổ quốc.         

       Nghị quyết số 35/2012/QH13 của Quốc hội về lấy phiếu tín nhiệm, bỏ phiếu tín nhiệm đối với người giữ chức vụ do Quốc hội, HĐND bầu hoặc phê chuẩn là việc làm mới nhưng hết sức quan trọng. Để bảo đảm thành công thì công tác lãnh đạo, chỉ đạo trước hết phải đúng Hiến pháp và pháp luật, sâu sát, quyết liệt và đồng bộ. Từ khi có Đảng lãnh đạo, trong tâm trí của các tầng lớp nhân dân, thì Đảng cộng sản Việt Nam là người tổ chức, lãnh đạo thực hiện mọi thắng lợi của sự nghiệp cách mạng Việt Nam. Với truyền thống và niềm tin đó, để xây dựng một nhà nước Việt Nam xứng đáng là của dân, do dân và vì dân; bảo đảm lợi ích của quốc gia và của dân tộc là mục đích trên hết; hy vọng các cấp ủy Đảng và mỗi đảng viên sẽ hiểu phải làm gì khi thực thi nguyên lý lãnh đạo toàn diện, tuyệt đối, thực hiện thành công việc lấy phiếu tín nhiệm đối với người giữ chức vụ do Quốc hội, HĐND bầu hoặc phê chuẩn ./.    

Lượt xem: 378