Phiên giải trình của Thường trực HĐND các cấp Thành phố có ý nghĩa quan trọng, tạo sự chuyển biến trong công tác đôn đốc, theo dõi, đánh giá và tác động tích cực đối với các cấp chính quyền, tạo ra thay đổi tích cực trong tư duy và thực tiễn công tác quản lý nhà nước; các nội dung được lựa chọn của sau giải trình đều có chuyển biến tích cực, góp phần không nhỏ vào việc tháo gỡ khó khăn trong quản lý, điều hành của chính quyền các cấp; giải quyết kiến nghị, nguyện vọng của cử tri và nhân dân Thủ đô liên quan đến lĩnh vực giải trình.

Sáng 30-8, Thường trực HĐND thành phố Hà Nội đã tổ chức hội nghị giao ban chuyên đề Quý III/2018 theo hình thức trực tuyến và thảo luận chuyên đề “Trao đổi kinh nghiệm trong công tác chuẩn bị và tổ chức phiên giải trình giữa hai kỳ họp của Thường trực HĐND”.

Đồng chí Nguyễn Ngọc Tuấn, Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy, Phó Chủ tịch Thường trực HĐND Thành phố và đồng chí Phùng Thị Hồng Hà, Thành ủy viên, Phó Chủ tịch HĐND Thành phố chủ trì hội nghị. Tham dự có các đồng chí: Nguyễn Thế Hùng, Thành ủy viên, Phó Chủ tịch UBND Thành phố; Bùi Huyền Mai, Thành ủy viên, Phó Trưởng đoàn ĐBQH TP Hà Nội; đại diện các Ban Đảng Thành ủy, một số sở, ngành Thành phố; Thường trực, lãnh đạo và thành viên các Ban HĐND Thành phố…

Tại 30 điểm cầu tại các quận, huyện, thị xã có các đồng chí Tổ trưởng Tổ đại biểu HĐND Thành phố; Thường trực HĐND, UBND, UB MTTQ, lãnh đạo các Ban HĐND quận, huyện, thị xã và Thường trực HĐND các xã, phường, thị trấn.

Phó Chủ tịch Phùng Thị Hồng Hà điều hành phần tham luận

Kinh nghiệm từ thực tiễn

Giải trình là một hình thức giám sát hoàn toàn mới của Thường trực HĐND được quy định theo khoản 4, điều 104 Luật Tổ chức chính quyền địa phương, lần đầu tiên được thực hiện trong nhiệm kỳ 2016-2021. Căn cứ Điều 2 và Điều 72 của Luật Hoạt động giám sát của Quốc hội và HĐND năm 2015, quy định: Giải trình là hoạt động giám sát của Thường trực HĐND Thành phố giữa hai kỳ họp. Giải trình là việc cơ quan, cá nhân hữu quan giải thích, làm rõ trách nhiệm của mình trong việc thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn được giao theo yêu cầu của chủ thể giám sát (bao gồm HĐND, Thường trực HĐND, các Ban, Tổ đại biểu, đại biểu HĐND). Căn cứ vào chương trình giám sát, Thường trực HĐND yêu cầu thành viên của UBND cùng cấp giải trình và cá nhân có liên quan tham gia giải trình vấn đề mà Thường trực HĐND quan tâm. Việc tổ chức giải trình, nội dung, kế hoạch tổ chức giải trình và người được yêu cầu giải trình do Thường trực HĐND quyết định.

Thực hiện quy định này, từ đầu nhiệm kỳ 2016-2021 đến nay, Thường trực HĐND TP Hà Nội đã tổ chức 3 phiên giải trình về việc thu gom xử lý chất thải rắn, chất thải y tế và quản lý hồ nước khu vực nội thành Hà Nội; việc thực hiện Quy tắc ứng xử của cán bộ, công chức, viên chức, người lao động trong các cơ quan thuộc TP Hà Nội, Quy tắc ứng xử nơi công cộng và công tác tổ chức, quản lý lễ hội trên địa bàn thành phố; về tình hình quản lý các dự án vốn ngoài ngân sách có sử dụng đất chậm triển khai, vi phạm Luật Đất đai trên địa bàn TP Hà Nội.

Trên toàn thành phố, qua thống kê cho thấy Thường trực HĐND của 19 quận, huyện, thị xã đã tổ chức được 31 phiên giải trình với các nội dung quan trọng như: việc duy trì trật tự đô thị trên 04 tuyến phố theo tiêu chí “Văn minh đô thị” của Thường trực HĐND quận Ba Đình; công tác quản lý vệ sinh môi trường và chương trình giải tỏa sắp xếp các tụ điểm chợ cóc trên địa bàn quận Hai Bà Trưng; kết quả giải quyết đơn của công dân về một số vụ việc kéo dài đã được Thường trực HĐND huyện Phú Xuyên tiếp trong năm 2017; làm rõ trách nhiệm trong việc chậm giải ngân kinh phí chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới năm 2018 của Thường trực HĐND huyện Chương Mỹ… Một số Thường trực HĐND quận, huyện tổ chức được nhiều phiên giải trình như: quận Hoàng Mai 05 phiên, huyện Thường Tín 05 phiên; huyện Phú Xuyên 06 phiên… Tuy nhiên bên cạnh đó cũng còn các đơn vị chưa tổ chức được phiên giải trình nào từ đầu nhiệm kỳ đến nay. Điều đó chứng tỏ mặc dù đã được quy định cụ thể trong Luật, song trong việc lựa chọn nội dung, cách thức tổ chức và công tác chuẩn bị tổ chức phiên giải trình của Thường trực HĐND các cấp cũng còn nhiều lúng túng.

Qua theo dõi có thể thấy các phiên giải trình của Thường trực HĐND các cấp Thành phố có ý nghĩa quan trọng, tạo sự chuyển biến trong công tác đôn đốc, theo dõi, đánh giá và tác động tích cực đối với các cấp chính quyền, tạo ra thay đổi tích cực trong tư duy và thực tiễn công tác quản lý nhà nước; các nội dung được lựa chọn của sau giải trình đều có chuyển biến tích cực, góp phần không nhỏ vào việc tháo gỡ khó khăn trong quản lý, điều hành của chính quyền các cấp; giải quyết kiến nghị, nguyện vọng của cử tri và nhân dân Thủ đô liên quan đến lĩnh vực giải trình.

Trưởng ban Văn hóa - Xã hội HĐND TP phát biểu tham luận

Nhiều giải pháp nâng cao chất lượng, hiệu quả phiên giải trình

Phát biểu trao đổi, các đại biểu cho rằng, để tổ chức thành công phiên giải trình thì khâu quan trọng trước hết là lựa chọn đúng, trúng chủ đề, từ đó xây dựng kế hoạch, chuẩn bị nội dung, tư liệu, mời thành phần tham dự và điều hành của chủ tọa, kết luận làm căn cứ giám sát sau giải trình… Tất cả khâu này nếu thực hiện tốt, chuẩn bị chu đáo thì chắc chắn phiên giải trình sẽ thành công và đạt hiệu quả như mong muốn.

Theo đại biểu Nguyễn Hoài Nam - Trưởng ban Pháp chế, để nâng cao chất lượng phiên giải trình, phải lựa chọn được nội dung của phiên giải trình, phải trúng và thiết thực thì mới góp phần giúp cho cơ quan triển khai nhiệm vụ, giúp cho cơ quan giám sát và đáp ứng lòng mong mỏi của cử tri. Sau đó, từ nội dung chủ đề lựa chọn thì các Ban phải giúp Thường trực HĐND xây dựng kịch bản phim phóng sự, thay hình thức báo cáo bằng văn bản bằng báo cáo hình ảnh, video clip để phản ánh sinh động, trung thực những khó khăn vướng mắc để yêu cầu giải trình. Yếu tố cũng rất quan trọng là thành phần mời dự phiên giải trình, chủ đề nào thì đối tượng giải trình phải phù hợp. Cùng với đó, Thường trực HĐND điều hành cũng phải chủ động, linh hoạt, làm rõ trách nhiệm của người hỏi, người giải trình, và kết luận phiên giải trình phải được gắn với hoạt động giám sát để tăng tính hiệu lực, hiệu quả.

Còn theo đại biểu Trần Thế Cương, Trưởng ban Văn hóa - Xã hội, phiên giải trình  trong lĩnh vực văn hóa - xã hội rất khó, trừu tượng nên quá trình chuẩn bị phim phóng sự phải áp dụng nhiều biện pháp, với sự cố gắng nỗ lực của nhiều người để ghi lại những hình ảnh trung thực, phản ánh đúng hiện tượng. Sau khi đã chuẩn bị được nội dung thì Thường trực HĐND TP cũng rà duyệt kỹ bởi đây là những vấn đề nhạy cảm. Thành công của phiên giải trình có được là nhờ lãnh đạo thành phố hết sức quan tâm trong lãnh đạo, chỉ đạo và các quận huyện, xã phường cũng hết sức hợp tác, xác định rõ trách nhiệm, có lộ trình giải quyết, khắc phục.

Đại biểu Trần Thế Cương cũng cho rằng, sau phiên giải trình thì việc giám sát cũng rất quan trọng. Hiện Ban Văn hóa - Xã hội cũng đang giám sát chặt chẽ việc thực hiện kết luận của phiên giải trình và bước đầu cho thấy, phiên giải trình đã tạo tiếng vang, tạo dư luận tốt, ý thức trong thực hiện hai bộ quy tắc ứng xử đã được nâng lên rõ rệt. Đồng thời, cũng cần tăng cường tuyên truyền rộng rãi để nhân dân, cử tri biết hiệu quả từ thực hiện các phiên giải trình của Thường trực HĐND.

10 luật ý kiến phát biểu tham luận từ các điểm cầu quận, huyện, thị xã

Theo ông Phùng Xuân Việt, Phó Chủ tịch HĐND huyện Gia Lâm, phiên giải trình là hình thức giám sát hiệu quả, giúp nâng cao chất lượng trong hoạt động HĐND. Cụ thể, phiên giải trình của HĐND huyện về lĩnh vực trật tự xây dựng, quản lý đất nông nghiệp đã có 11 lượt đại biểu HĐND nêu vấn đề và 9 chủ tịch UBND xã, thị trấn lên báo cáo, trong đó giải trình rõ những vấn đề đại biểu HĐND đề cập, những tồn tại hạn chế và trách nhiệm trong công tác quản lý và trách nhiệm của cán bộ chuyên môn, lộ trình, tiến độ khắc phục những tồn tại hạn chế. Sau giải trình Thường trực HĐND huyện đã ban hành kết luận, đánh giá rõ ưu điểm, khuyết điểm, vi phạm, tồn tại hạn chế, trách nhiệm và lộ trình để UBND huyện tập trung chỉ đạo các phòng ban, cấp xã giải quyết. Kết quả, những vi phạm trên đất nông nghiệp đã có chuyển biến, được tập trung xử lý.

Cùng chung quan điểm về các giải pháp nâng cao chất lượng phiên giải trình, Phó Chủ tịch HĐND huyện Phúc Thọ Khuất Thị Thu Tuấn cho rằng, kịch bản điều hành được xây dựng trước nhưng trong quá trình thực hiện thì chủ tọa cũng cần phải linh hoạt, quyết đoán, tạo không khí dân chủ, thẳng thắn, nghiêm túc, thống nhất giải pháp tháo gỡ khó khăn để đạt hiệu quả phiên giải trình, thúc đẩy công tác quản lý ở địa phương, xác định rõ lộ trình, giải pháp, đạt yêu cầu đề ra. Về công tác thông tin tuyên truyền, phải kết hợp nhiều hình thức như đưa trực tiếp trên Đài phát thanh, Cổng thông tin điện tử, báo chí để cử tri theo dõi, giám sát.

Đối với HĐND huyện Thường Tín, đơn vị đã tổ chức được 5 phiên giải trình từ đầu nhiệm kỳ đến nay, Phó Chủ tịch HĐND huyện Vũ Văn Tân cho rằng, Thường trực, các ban, tổ đại biểu phải đi xuống thực tế thăm, khảo sát để đánh giá thực trạng, làm rõ các vấn đề cần giải trình. Đồng thời nên tăng cường các phiên giải trình trong quá trình lãnh đạo chỉ đạo và tổ chức thực hiện.

Phó Chủ tịch Thường trực Nguyễn Ngọc Tuấn phát biểu kết luận hội nghị

Tăng cường hiệu quả phiên giải trình

Nhấn mạnh đến hiệu quả của phiên giải trình giữa hai kỳ họp, Phó Chủ tịch Thường trực HĐND TP Nguyễn Ngọc Tuấn đánh giá, tuy các đơn vị tổ chức với hình thức chưa thống nhất nhưng về cơ bản đã đạt hiệu quả tốt, góp phần nâng cao năng lực hiệu lực hiệu quả của HĐND các cấp, đặc biệt trong thời điểm đang thực hiện chủ đề của năm 2018 là “Nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của hệ thống chính trị”. Vì vậy, thời gian tới 11 đơn vị quận, huyện chưa thực hiện phiên giải trình cần khẩn trương xây dựng kế hoạch tổ chức phiên giải trình trong năm 2018. Trong quá trình triển khai báo cáo kịp thời với Thường trực HĐND TP, các Ban để tổ chức tốt các khâu chuẩn bị như lựa chọn chủ đề, xây dựng kế hoạch, nội dung,… Đặc biệt, phải tranh thủ sự chỉ đạo của cấp ủy, phối hợp chặt chẽ với UBND trong quá trình thực hiện.

Phó Chủ tịch Thường trực HĐND TP Nguyễn Ngọc Tuấn cũng lưu ý, kỳ họp cuối năm 2018 rất quan trọng, đặc biệt là việc lấy phiếu tín nhiệm đối với các chức danh do HĐND bầu, vì vậy HĐND các quận huyện phải chuẩn bị chu đáo, từ đó khẳng định hiệu lực, hiệu quả của hoạt động HĐND trong hệ thống chính trị.

Lượt xem: 2075