Giám sát là một trong hai chức năng quan trọng nhất của HĐND. Đoàn giám sát được tổ chức để nắm bắt thực trạng tình hình thi hành pháp luật ở địa phương, phát hiện và xử lý kịp thời các vi phạm pháp luật, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức cá nhân, bảo đảm để hiến pháp và pháp luật được thi hành một cách nghiêm chỉnh và thống nhất ở địa phương...

   Lê Thành Tâm 

          Giám sát là một trong hai chức năng quan trọng nhất của HĐND. Tổ chức đoàn giám sát được coi là một trong những phương thức giám sát cơ bản của hội đồng nhân dân. Đoàn giám sát được tổ chức để nắm bắt thực trạng tình hình thi hành pháp luật ở địa phương, phát hiện và xử lý kịp thời các vi phạm pháp luật, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức cá nhân, bảo đảm để hiến pháp và pháp luật được thi hành một cách nghiêm chỉnh và thống nhất ở địa phương.

         Hội đồng nhân dân, Thường trực Hội đồng nhân dân, các Ban của Hội đồng nhân dân có quyền tổ chức đoàn giám sát. Thông qua tổ chức đoàn giám sát, Hội đồng nhân dân, Thường trực Hội đồng nhân dân, các Ban của Hội đồng nhân dân hỗ trợ cơ quan, tổ chức, đơn vị ở địa phương kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong quá trình thực thi pháp luật, đưa ra những kiến nghị cần thiết nhằm đảm bảo sự đúng đắn trong hoạt động của các đối tượng chịu giám sát hoặc làm cơ sở cho những quyết định của Hội đồng nhân dân. Trong nhiệm kỳ 2004-2011 và từ đầu nhiệm kỳ 2011-2016 đến nay, trung bình mỗi năm Thường trực HĐND Thành phố Hà Nội thực hiện 4 cuộc giám sát lớn, giám sát sâu; mỗi Ban HĐND Thành phố cũng thực hiện được từ 3 đến 5 cuộc giám sát theo chuyên đề. Hoạt động giám sát của Thường trực, các ban và đại biểu HĐND thành phố Hà Nội đã mang lại hiệu quả thiết thực trong việc nâng cao trách nhiệm, hiệu quả hoạt động của các cơ quan, đơn vị, đáp ứng các yêu cầu, kiến nghị chính đáng của công dân, của cử tri. Để nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động giám sát của HĐND, căn cứ các quy định của pháp luật và từ thực tế hoạt động giám sát theo phương thức Đoàn giám sát của Hội đồng nhân dân, Thường trực Hội đồng nhân dân, các Ban của Hội đồng nhân dân thành phố Hà Nội, xin trao đổi một số kinh nghiệm về tổ chức đoàn giám sát như sau:  

1. Tổ chức Đoàn giám sát của Hội đồng nhân dân. 

Hội đồng nhân dân tổ chức Đoàn giám sát để thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn trong lĩnh vực giám sát đã được pháp luật quy định. Việc tổ chức Đoàn giám sát của Hội đồng nhân dân được tiến hành theo các bước sau đây: 

- Thành lập đoàn giám sát. 

Căn cứ vào chương trình giám sát của Hội đồng nhân dân hoặc khi xét thấy cần thiết, Thường trực Hội đồng nhân dân tự mình hoặc theo đề nghị của Ban của Hội đồng nhân dân hoặc của đại biểu Hội đồng nhân dân trình Hội đồng nhân dân quyết định thành lập Đoàn giám sát của Hội đồng nhân dân

Nghị quyết thành lập Đoàn giám sát xác định rõ thành phần Đoàn giám sát, Trưởng đoàn giám sát, nội dung giám sát, thời gian tiến hành giám sát, cơ  quan, tổ chức, cá nhân chịu sự giám sát. 

- Tiến hành hoạt động giám sát. 

Chậm nhất là bảy ngày trước ngày bắt đầu tiến hành hoạt động giám sát, Đoàn giám sát phải thông báo cho cơ quan, tổ chức, cá nhân chịu sự giám sát về nội dung, kế hoạch, thành phần và thời hạn giám sát. Đoàn giám sát mời đại diện ban Thường trực Ủy ban Mặt trân Tổ quốc Việt Nam cùng cấp, các tổ chức thành viên của Mặt trận và yêu cầu đại diện cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan, các chuyên gia về lĩnh vực được giám sát tham gia Đoàn giám sát khi thấy cần thiết.

Đoàn giám sát phải thực hiện đúng nội dung, kế hoạch giám sát và thẩm quyền, trình tự, thủ tục giám sát theo quy định của pháp luật; không được làm cản trở hoạt động bình thường của các cơ quan, tổ chức, cá nhân chịu sự giám sát.

Đoàn giám sát tiến hành giám sát thông qua các hoạt động sau đây:

+ Yêu cầu cơ quan, tổ chức, cá nhân chịu sự giám sát báo cáo bằng văn bản, cung cấp thông tin, tài liệu có liên quan đến nội dung giám sát, giải trình những vấn đề mà Đoàn giám sát quan tâm;

+ Xem xét, xác minh tại chỗ những vấn đề mà Đoàn thấy cần thiết;

+ Trong quá trình giám sát, nếu phát hiện có vi phạm pháp luật thì đoàn giám sát yêu cầu cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền áp dụng biện pháp cần thiết để chấm dứt hành vi vi phạm, xử lý người vi phạm, khôi phục quyền và lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân bị vi phạm. Đoàn giám sát chịu trách nhiệm về yêu cầu của mình. 

- Báo cáo kết quả giám sát. 

Chậm nhất là mười lăm ngày, kể từ ngày kết thúc cuộc giám sát đến Thường trực Hội đồng nhân dân cùng cấp. trong thời hạn bảy ngày, kể từ ngày nhận được báo cáo kết quả giám sát của Đoàn giám sát, Thường trực Hội đồng nhân dân có trách nhiệm xem xét báo cáo này. Trong trường hợp cần thiết, Thường trực Hội đồng nhân dân đề nghị hội đồng nhân dân xem xét, cho ý kiến về báo cáo kết quả giám sát của đoàn giám sát tại kỳ họp Hội đồng nhân dân gần nhất.

Thường trực Hội đồng nhân dân có trách nhiệm theo dõi kết quả giải quyết của cơ quan, tổ chức, cá nhân chịu sự giám sát. 

 2. Tổ chức Đoàn giám sát của Thường trực Hội đồng nhân dân 

- Thành lập Đoàn giám sát. 

Thường trực Hội đồng nhân dân quyết định thành lập Đoàn giám sát của Thường trực Hội đồng nhân dân căn cứ vào chương trình giám sát của mình hoặc theo yêu cầu của Hội đồng nhân dân, đề nghị của các Ban của Hội đồng nhân dân, các đại biểu Hội đồng nhân dân.

Quyết định của Thường trực Hội đồng nhân dân về việc thành lập Đoàn giám sát phải xác định rõ nội dung, kế hoạch giám sát, thành phần Đoàn giám sát và cơ quan, tổ chức, cá nhân chịu sự giám sát. 

- Tiến hành hoạt động giám sát. 

Chậm nhất là bảy ngày, trước ngày bắt đầu tiến hành giám sát, Đoàn giám sát phải thông báo cho cơ quan, tổ chức, cá nhân chịu sự giám sát về nội dung, kế hoạch giám sát. Đoàn giám sát phải thực hiện đúng nội dung, kế hoạch giám sát được xác định trong quyết định thành lập Đoàn giám sát.

Đoàn giám sát tiến hành giám sát thông qua các hoạt động sau đây:

+ Yêu cầu cơ quan, tổ chức, cá nhân chịu sự giám sát báo cáo bằng văn bản, cung cấp thông tin, tài liệu có liên quan đến nội dung giám sát, giải trình những vấn đề mà đoàn giám sát quan tâm;

+ Xem xét, xác minh những vấn đề mà đoàn giám sát thấy cần thiết;

+ Trong quá trình giám sát, nếu phát hiện có hành vi vi phạm pháp luật, gây thiệt hại đến lợi ích của nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân thì Đoàn giám sát có quyền yêu cầu cơ quan, tổ chức, cá nhân hữu quan áp dụng các biện pháp cần thiết để kịp thời chấm dứt hành vi vi phạm pháp luật và khôi phục lợi ích của nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân vi phạm; yêu cầu cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền xem xét trách nhiệm của người có hành vi vi phạm pháp luật. Đoàn giám sát  phải chịu trách nhiệm về yêu cầu của mình. 

- Báo cáo kết quả giám sát. 

Chậm nhất là mười lăm ngày, kể từ ngày kết thúc cuộc giám sát, đoàn giám sát phải gửi báo cáo kết quả giám sát đến Thường trực Hội đồng nhân dân.

Trong thời hạn bảy ngày, kể từ ngày nhận được báo cáo kết quả giám sát cua đoàn giám sát, Thường trực Hội đồng nhân dân có trách nhiệm xem xét. Trình tự Thường trực Hội đồng nhân dân xem xét báo cáo kết quả giám sát của Kết luận của Thường trực Hội đồng nhân dân được gửi đến cơ quan, tổ chức, cá nhân chịu sự giám sát và các cơ quan, tổ chức có liên quan. Thường trực Hội đồng nhân dân có trách nhiệm theo dõi kết quả giải quyết kiến nghị của cơ quan, tổ chức, cá nhân chịu sự giám sát.

Trong trường hợp cần thiết, Thường trực Hội đồng nhân dân đề nghị hội đồng nhân dân xem xét báo cáo kết quả giám sát của đoàn giám sát  tại kỳ họp gần nhất.  

3. Tổ chức Đoàn giám sát của Ban của Hội đồng nhân dân. 

- Thành lập Đoàn giám sát. 

Ban của Hội đồng nhân dân tổ chức đoàn giám sát của ban căn cứ vào chương trình giám sát của mình hoặc qua giám sát việc giải quyết khiếu nại, tố cáo của công dân, qua phương tiện thông tin đại chúng phát hiện có dấu hiệu vi phạm pháp luật hoặc được Hội đồng nhân dân, Thường trực Hội đồng nhân dân giao.

Việc thành lập Đoàn giám sát, nội dung, kế hoạch giám sát, thành phần Đoàn giám sát và cơ quan, tổ chức, cá nhân, chịu sự giám sát do Ban quyết định. 

- Tiến hành hoạt động giám sát. 

Chậm nhất là bảy ngày, trước ngày bắt đầu tiến hành hoạt động giám sát, Đoàn giám sát phải thông báo cho cơ quan, tổ chức, cá nhân chịu sự giám sát nội dung, kế hoạch giám sát.

Đoàn giám sát có thể mời đại diện ban Thường trực Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cùng cấp, các tổ chức thành viên của Mặt trận tham gia giám sát và yêu cầu đại diện cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan tham gia giám sát. Các cơ quan, tổ chức, cá nhân có trách nhiệm thực hiện yêu cầu này.

Trong quá trình giám sát, đoàn giám sát có trách nhiệm thực hiện đúng nội dung, kế hoạch giám sát và thẩm quyền, trình tự, thủ tục giám sát theo quy định của pháp luật; không làm cản trở hoạt động bình thường của các cơ quan, tổ chức, cá nhân chịu sự giám sát. Khi phat hiện có hành vi vi phạm pháp luật, Đoàn giám sát yêu cầu cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền áp dụng các biện pháp để chấm dứt hành vi vi phạm, xử lý người vi phạm, khôi phục lợi ích nhà nước, quyền va lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân bị vi phạm. 

- Báo cáo kết quả giám sát. 

Chậm nhất là mười ngày, kể từ ngày kết thúc cuộc giám sát, Đoàn giám sát gửi báo cáo kết quả giám sát đến Ban của Hội đồng nhân dân. Trong thời hạn bảy ngày, kể từ ngày nhân được báo cáo của Đoàn giám sát, Ban của Hội đồng nhân có trách nhiệm xem xét.

Báo cáo kết quả giám sát của Ban phải nêu rõ kiến nghị về các biện pháp cần thiết và phải được gửi đến Thường trực Hội đồng nhân dân, Hội đồng nhân dân, cơ quan, tổ chức, cá nhân chịu sự giám sát. Ban của Hội đồng nhân dân có trách nhiệm theo dõi kết quả giải quyết kiến nghị của cơ quan, tổ chức, cá nhân chịu sự giám sát.

                                                   -----------------------------------------

Lượt xem: 815