Nằm bên bờ sông Nhuệ, làng Vạn Phúc khang trang sạch đẹp. Trên những con đường làng, những cửa hàng to, nhỏ bày bán và quảng bá những sản phẩm từ lụa thật là đẹp và sinh động, cuốn hút khách thăm quan, du lịch và thương mại. Nhưng vẫn còn giữ được nhiều nét cổ kính của làng quê ngày xưa như hình ảnh chiếc giếng làng với những bông hoa sen, cạnh cây đa cổ thụ, buổi chiều vẫn họp chợ trước đình

        Vào những ngày đầu tháng 12 năm 1946, thời điểm Nhà nước Việt nam dân chủ cộng hòa chưa tròn 1 tuổi, thì thực dân Pháp lại gây hấn, xâm lược, hòng đặt sự cai trị của chúng đối với nước ta 1 lần nữa. Trước tình thế cấp thiết, ngày 19/12/1946 Hồ Chủ tịch đã phát lệnh kêu gọi “Toàn quốc kháng chiến” chống Pháp, lời kêu gọi đó đã được viết và phát đi từ Làng lụa Vạn Phúc, Hà Đông – một Làng dệt lụa nổi tiếng, có tuổi đời hơn ngàn năm. 

     Chúng tôi về thăm Làng Vạn phúc, Hà Đông vào những ngày giữa tháng 12 năm 2016. Tiết trời sau những ngày nắng như mùa hè, nay trở về đúng cái giá lạnh của mùa đông. Đây là một làng nghề dệt lụa tơ tằm đẹp nổi tiếng từ xa xưa, có nhiều mẫu hoa văn và lâu đời bậc nhất Việt Nam, sản phẩm lụa của làng được nhắc đến trong thơ ca xưa: “The La, lĩnh Bởi, chồi Phùng. Lụa vân Vạn Phúc, nhiễu vùng Mỗ Bôn”. Lụa Vạn Phúc đã được chọn may quốc phục dưới các đời vua chúa Nhà Lê, nhà Nguyễn. Theo truyền thuyết, cách đây khoảng 1200 năm, bà A Lã Thị Nương, một người con gái ở Cao Bằng nổi tiếng đảm đang và có tay nghề dệt lụa khéo léo về làm dâu làng Vạn Phúc. Bà đã truyền nghề lại cho dân làng và sau khi mất, bà được phong làm thành hoàng làng.     

     Nằm bên bờ sông Nhuệ, làng Vạn Phúc khang trang sạch đẹp. Trên những con đường làng, những cửa hàng to, nhỏ bày bán và quảng bá những sản phẩm từ lụa thật là đẹp và sinh động, cuốn hút khách thăm quan, du lịch và thương mại. Nhưng vẫn còn giữ được nhiều nét cổ kính của làng quê ngày xưa như hình ảnh chiếc giếng làng với những bông hoa sen, cạnh cây đa cổ thụ, buổi chiều vẫn họp chợ trước đình. Trong làng vẫn rộn rã, vẫn vang vọng lạch cạch tiếng tiếng thoi dệt lụa. Hiện trong nhiều gia đình, khung dệt cổ vẫn được giữ lại, xen lẫn với các khung dệt cơ khí hiện đại.     

     Chúng tôi đến Ngôi nhà Bác Hồ cùng một số đồng chí khác đã đến ở và làm việc trong thời gian từ ngày 3 đến 19/12/1946. Đó là ngôi nhà của gia đình ông Nguyễn Văn Dương, xóm Đoàn Kết, làng Vạn Phúc, Hà Đông – Một gia đình buôn bán tơ lụa khá giả nổi tiếng trong làng. Ngôi nhà ba gian, hai tầng xây dựng năm 1941-1942 được giữ gìn nguyên trạng làm khu vực chính Nhà lưu niệm Bác Hồ. Bên phải và bên trái ngôi nhà chính là hai dãy nhà ngang, mỗi dãy ba gian, trước đây đặt khung cửi, đồ dùng của gia đình, nay được sửa chữa, nâng cấp trần và nền; Dãy bên phải là phòng khách thường xuyên đón tiếp nhân dân, khách trong nước và ngoài nước tới thăm; Dãy bên trái là phòng trưng bày truyền thống cách mạng của Đảng bộ và nhân dân Vạn Phúc. Được tận mắt chứng kiến nơi ở, nơi làm việc cùng những phương tiện, tư liệu lịch sử, thật ít ai có thể ngờ rằng, vị lãnh tụ kính yêu, người cha già của dân tộc ta đã soạn thảo lời hịch “Kêu gọi toàn quốc kháng chiến” trong một buổi trưa tại căn nhà nhỏ này.    

     Nhớ lại những trang sử kháng chiến chống thực dân Pháp, vào những ngày nửa cuối tháng 12 năm1946, thực dân Pháp liên tục khiêu khích, gây hấn khắp nơi, nhất là ở Hà Nội. Ngày 18/12 Pháp liên tục gửi tối hậu thư, thâm độc đòi ta để cho chúng chiếm giữ thêm một số vị trí quan trọng ở Hà Nội, đòi giải tán các lực lượng bảo vệ của ta, đòi trao cho quân đội Pháp việc duy trì an ninh trong thành phố, hạn cuối cùng, chậm nhất vào ngày 20/12/1946. Trong cuốn Nhật ký của đồng chí Vũ Kỳ - Thư ký của Bác Hồ, có ghi lại những giờ phút mà trong tâm, can Bác trào dâng cao độ tình yêu đất nước, dân tộc và lòng căm thù quân xâm lược, để rồi Người viết nên Lời hịch kêu gọi “Toàn quốc kháng chiến”. Đó là : Ngày 19/12, tờ mờ sáng Bác đã dậy, gọi chuẩn bị giấy, bút. Chắc đêm qua Bác không ngủ nên thấy mắt Bác thâm quầng. Bác đọc cho viết thư gửi Thủ tướng Pháp Leon Blum. Bác đọc thẳng bằng tiếng Pháp. Trời lạnh, gió lùa qua khe cửa làm rung rinh ngọn đèn dầu nhỏ. Hàng chữ viết cũng rung rinh, không thẳng dòng. Bóng Bác ngồi choàng áo khoác in to trên tường vẫn thấy vững, không động đậy. Giờ này mùa Đông rét lạnh, chắc nhiều người còn đang ngủ. Thật ít ai nghĩ Bác Hồ đã dậy cặm cụi làm việc trong căn gác hẹp nhà cậu Tú – Nguyễn Văn Dương ở làng Vạn Phúc.    

     Theo chỉ đạo của Bác, hôm sau, sáng sớm, chúng tôi đi thẳng ra Bắc Bộ phủ gặp ông Giám để hỏi tin tức. Lúc 12h30 trở về báo cáo Bác rằng tên toàn quyền Đông Dương lúc bấy giờ Xanh Tơ Ni không tiếp ông Giám. Nghe thông tin báo cáo, Bác hơi cau mày; trầm ngâm một lúc, rồi Bác nói: “Hừ, thì quyết đánh!”. Rồi cả buổi trưa ngày 19/12 Bác lại ngồi chăm chú viết: 

      Hỡi đồng bào! 

     Chúng ta muốn hoà bình. Chúng ta phải nhân nhượng. Nhưng chúng ta càng nhân nhượng thực dân Pháp càng lấn tới vì chúng quyết tâm cướp nước ta lần nữa! 

      Không! Chúng ta thà hy sinh tất cả, chứ nhất định không chịu mất nước, nhất định không chịu làm nô lệ.

      Hỡi đồng bào! 

      Chúng ta phải đứng lên! 

     Bất kỳ đàn ông đàn bà không chia tôn giáo, đảng phái, dân tộc, bất kỳ người già, người trẻ. Hễ là người Việt Nam thì phải đứng lên đánh thực dân Pháp để cứu Tổ quốc. 

     Ai có súng dùng súng. Ai có gươm dùng gươm. Không có gươm thì dùng cuốc xuổng gậy gộc. Ai cũng phải ra sức chống thực dân Pháp cứu nước. 

      Hỡi anh em binh sĩ, tự vệ, dân quân! 

     Giờ cứu nước đã đến. Ta phải hy sinh đến giọt máu cuối cùng, để giữ gìn đất nước. Nhưng với một lòng kiên quyết hy sinh, dù phải gian lao kháng chiến, thắng lợi nhất định về dân tộc ta! 

     Việt nam độc lập và thống nhất muôn nǎm!   

      Kháng chiến thắng lợi muôn nǎm!” 

     Cuối giờ chiều ngày 19/12 Bác rời làng Vạn Phúc. Lời kêu gọi tòan quốc kháng chiến như một lời hịch cứu nước đó đã theo Bác lan truyền rộng khắp, làm rung động hàng triệu con tim người dân Việt Nam yêu nước, bạn bè quốc tế yêu chuộng hòa bình… Lời kêu gọi thiêng liêng đó cho đến nay và cả mai saiu vẫn vang vang, hào hùng, lắng đọng trong hồn núi sông đất nước, lắng đọng trong mỗi con tim của người Việt Nam yêu nước thương nòi…    

     Về với Làng Vạn Phúc chẳng những là về với địa danh lịch sử cách mạng vàng son, mà còn về với Làng lụa truyền thống có từ ngàn đời, đặc sắc có một không hai của Việt Nam. Vừa qua, thành phố Hà Nội đã quy hoạch Dự án đầu tư bảo tồn, phát triển làng nghề truyền thống kết hợp du lịch. Trong số 46 làng nghề truyền thống, vừa qua Thành phố đã chọn 2 làng nghề truyền thống tiêu biểu nhất là: Làng nghề dệt lụa Vạn Phúc, phường Vạn Phúc, quận Hà Đông và làng gốm sứ Bát Tràng, xã Bát Tràng, huyện Gia Lâm để đầu tư, phát triển. Chắc chắn đây sẽ là một điểm đến của du khách trong nước và nước ngoài khi đến với Thủ đô Hà Nội./. 
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                    Nguyễn Xuân Diên

Lượt xem: 1253