Quy hoạch thủ đô và tầm nhìn 100 năm

Trong bối cảnh đó, Quy hoạch Thủ đô với tầm nhìn 100 năm được xem là nền tảng then chốt, có ý nghĩa định hướng cho sự phát triển bền vững của Hà Nội trong nhiều thập kỷ tới.Phối cảnh nút giao Vành đai 4, Khu đô thị thể thao Olympic.Nền tảng cho phát triển bền vữngLà trung tâm chính trị - hành chính quốc gia, đồng thời là đô thị đặc biệt với quy mô dân số lớn, Thủ đô đang từng bước điều chỉnh để thích ứng với những đòi hỏi ngày càng cao của quá trình phát triển. Trong bối cảnh đó, hệ thống hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội tiếp tục được quan tâm đầu tư, song thực tiễn cũng cho thấy vẫn còn những nội dung cần được hoàn thiện nhằm bảo đảm chất lượng sống đô thị và hiệu quả phát triển lâu dài.Trong nhiệm kỳ 2020 - 2025, thành phố Hà Nội đã tổ chức lập hai quy hoạch lớn, gồm Quy hoạch Thủ đô thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050 và Điều chỉnh Quy hoạch chung Thủ đô đến năm 2045, tầm nhìn đến năm 2065. Tuy nhiên, qua rà soát cho thấy cả hai quy hoạch này đều được phê duyệt trước thời điểm thực hiện việc sắp xếp tổ chức bộ máy, điều chỉnh địa giới hành chính và triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp, khiến nhiều nội dung không còn phù hợp với thực tiễn mới. Những bất cập ấy, trong dòng chảy của thời gian, trở thành lời nhắc nhở rõ ràng rằng Hà Nội cần một cách tiếp cận quy hoạch mới, đủ bao quát, đủ linh hoạt và đủ tầm nhìn để dẫn dắt sự phát triển bền vững trong dài hạn.Trong bối cảnh đó, tại Kỳ họp thứ 31 (kỳ họp chuyên đề) của HĐND thành phố Hà Nội khóa XVI, các đại biểu đã thống nhất biểu quyết thông qua Nghị quyết về việc thông qua báo cáo, đề án thực hiện Quy hoạch Thủ đô với tầm nhìn 100 năm. Đây được xem là một dấu mốc quan trọng, tạo cơ sở chính trị và pháp lý để Hà Nội từng bước tháo gỡ những điểm nghẽn kéo dài trong công tác quy hoạch.Theo Phó Chủ tịch Thường trực UBND thành phố Hà Nội Dương Đức Tuấn, Quy hoạch mới đặt mục tiêu đưa Hà Nội không chỉ giữ vững vai trò trung tâm chính trị - hành chính quốc gia mà còn trở thành cực tăng trưởng trung tâm, tạo lập không gian và dư địa phát triển, hướng tới tăng trưởng hai con số trong tầm nhìn 100 năm và xa hơn; tương xứng với vị thế Thủ đô của một quốc gia có thu nhập cao theo định hướng xã hội chủ nghĩa; đồng thời lan tỏa, dẫn dắt sự phát triển của vùng Đồng bằng sông Hồng, vùng Thủ đô, vùng Kinh tế trọng điểm Bắc Bộ và cả nước. Việc điều chỉnh Quy hoạch cũng nhằm bảo đảm sự phù hợp với quá trình sắp xếp tổ chức bộ máy, điều chỉnh địa giới hành chính, triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp và sự thống nhất với Quy hoạch tổng thể quốc gia, quy hoạch vùng Đồng bằng sông Hồng, cũng như các quy hoạch ngành, lĩnh vực và kết nối với các tỉnh lân cận.Một điểm đáng chú ý của Quy hoạch tổng thể Thủ đô là việc mở rộng tầm nhìn chiến lược từ mốc năm 2065 sang nghiên cứu định hướng dài hạn đến năm 2100, với các kịch bản phát triển theo từng giai đoạn. Cách tiếp cận này cho thấy sự chuyển dịch rõ nét trong tư duy quy hoạch, không chỉ tập trung giải quyết những vấn đề trước mắt mà còn chủ động chuẩn bị dư địa phát triển cho các thế hệ tương lai. Định hướng này cũng phù hợp với tinh thần chỉ đạo xuyên suốt của Trung ương trong các cuộc làm việc với lãnh đạo thành phố Hà Nội, theo đó Quy hoạch Thủ đô phải có tầm nhìn dài hạn, ổn định và bền vững.Theo Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính, Quy hoạch Thủ đô cần được xây dựng trên cơ sở khai thác hiệu quả các tiềm năng, lợi thế khác biệt của Hà Nội, đồng thời giải quyết căn cơ những điểm nghẽn kéo dài như giao thông, ngập úng, môi trường và trật tự đô thị. Quy hoạch không chỉ phục vụ mục tiêu phát triển kinh tế mà còn phải hướng tới nâng cao chất lượng sống của người dân, bảo đảm sự phát triển hài hòa và bền vững của Thủ đô trong dài hạn.Từ thời điểm năm mới nhìn về chặng đường trăm nămMột trong những nội dung xuyên suốt của Quy hoạch tổng thể Thủ đô là tái cấu trúc không gian đô thị theo mô hình “đa cực - đa trung tâm, đa tầng - đa lớp”. Theo đó, toàn bộ địa giới hành chính Thủ đô với 126 đơn vị hành chính cấp xã được xem xét trong một chỉnh thể thống nhất, gắn với cấu trúc vùng đô thị Hà Nội theo mô hình “chùm đô thị hướng tâm”. Quy hoạch xác lập 9 cực tăng trưởng và 9 trung tâm lớn, cùng với các trục không gian, hành lang kinh tế - đô thị bám theo các tuyến giao thông huyết mạch. Đáng chú ý, chất lượng sống của người dân được đặt lên hàng đầu, với quan điểm lấy sự hài lòng, hạnh phúc và chất lượng sống làm thước đo cho mọi quyết sách phát triển.Song song với việc mở rộng không gian phát triển, Hà Nội cũng đề xuất tái cấu trúc khu vực nội đô, trọng tâm là khu vực từ Vành đai 3 trở vào, ưu tiên Vành đai 1 và Vành đai 2. Quá trình này gắn chặt với bảo tồn, tôn tạo các khu vực có giá trị lịch sử, văn hóa, kiến trúc như trung tâm chính trị Ba Đình, khu vực hồ Gươm và phụ cận, khu phố cổ, khu phố cũ, hồ Tây và Trục cảnh quan sông Hồng. Bên cạnh đó, tư duy bảo tồn được chuyển từ “bảo tồn - cải tạo” sang “tái thiết giá trị”, nhằm vừa giữ gìn bản sắc, vừa tạo ra không gian sống phù hợp với yêu cầu phát triển hiện đại. Cùng với đó, chủ trương giãn dân nội đô được triển khai gắn với việc đầu tư đồng bộ các khu đô thị mới tại các cực tăng trưởng, bảo đảm người dân có điều kiện sống tốt hơn nơi ở cũ.Năm mới mở ra cũng là thời điểm Hà Nội đứng trước yêu cầu xác lập rõ hơn vai trò và vị thế của mình trong bức tranh phát triển chung của đất nước. Đánh giá về định hướng xây dựng Quy hoạch tổng thể Thủ đô với tầm nhìn 100 năm, Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh, quy hoạch là công cụ quan trọng để cụ thể hóa tầm nhìn và mục tiêu phát triển, không chỉ định hình không gian đô thị mà còn tạo cơ sở huy động nguồn lực, thu hút đầu tư và bảo đảm phát triển hài hòa, bền vững. Theo Tổng Bí thư, trong giai đoạn phát triển mới, Hà Nội cần được định vị và vận hành như một trung tâm kiến tạo và phát triển của quốc gia, hướng tới những chuẩn mực phát triển tiên tiến trong khu vực, lấy con người và chất lượng cuộc sống làm trung tâm.Những định hướng đó, khi được đặt trong thời điểm chuyển giao sang năm mới, càng làm nổi bật yêu cầu về một tư duy phát triển dài hạn, thận trọng nhưng quyết liệt. Quy hoạch Thủ đô với tầm nhìn 100 năm vì thế không chỉ là câu chuyện của một nhiệm kỳ hay một giai đoạn trước mắt, mà là nền tảng để Hà Nội đi từng bước vững chắc trên con đường phát triển bền vững, xứng đáng với vai trò và vị thế của Thủ đô trong tương lai dài hạn."Quy hoạch Thủ đô phải đặt trong tổng thể chiến lược phát triển đất nước. Quy hoạch Thủ đô phải lấy con người làm trung tâm, chất lượng sống làm thước đo cao nhất. Phát triển Hà Nội phải hài hòa giữa hiện đại và truyền thống, giữa mở rộng và bảo tồn. Quy hoạch Thủ đô phải đi trước một bước, có tầm nhìn xa, có không gian phát triển mở, quy hoạch không chỉ cho hôm nay mà phải đủ dư địa cho các thế hệ mai sau.Hà Nội phải được quy hoạch như một trung tâm sáng tạo, tri thức, đổi mới của quốc gia; bảo đảm quốc phòng, an ninh, an toàn xã hội là yêu cầu xuyên suốt trong quy hoạch Thủ đô. Thành phố phải tổ chức xây dựng quy hoạch một cách khoa học, dân chủ, công khai, minh bạch, lắng nghe ý kiến của các nhà khoa học, trí thức, chuyên gia trong, ngoài nước và của Nhân dân. Đồng thời phải kiên định, nhất quán, không để quy hoạch bị bẻ cong bởi lợi ích cục bộ, lợi ích nhóm, tư duy nhiệm kỳ".(Trích phát biểu của Tổng Bí thư Tô Lâm tại cuộc làm việc với Ban Thường vụ Thành ủy Hà Nội về đề xuất xây dựng Quy hoạch Thủ đô tầm nhìn 100 năm, ngày 10-1-2026).