Trong những năm qua, hoạt động của HĐND các cấp thành phố Hà Nội ngày càng dân chủ, thực chất, chất lượng và hiệu quả, có nhiều đổi mới cả trong tư duy và thực tiễn hành động. Những kết quả này thể hiện trên tất cả các lĩnh vực nhưng rõ nét nhất là trong việc quyết định các vấn đề quan trọng về kinh tế - xã hội, ngân sách, quy hoạch ngành, lĩnh vực của địa phương; giám sát chuyên đề, chất vấn, trả lời chất vấn...
Để có được một kỳ họp thật sự hiệu quả phụ thuộc vào cả chuỗi các hoạt động của HĐND, của Thường trực, các Ban, các đại biểu HĐND cùng sự phối hợp chặt chẽ của các cơ quan liên quan như UBND, UB MTTQ, Tòa án nhân dân, Viện kiểm sát nhân dân và sự tham mưu, giúp việc và phục vụ chu đáo của đội ngũ cán bộ Văn phòng Đoàn ĐBQH&HĐND Thành phố. Nhận thức được điều đó, nhiệm kỳ vừa qua, bên cạnh việc tuân thủ nghiêm các quy định của pháp luật, HĐND Thành phố Hà Nội đã thực hiện đồng loạt nhiều giải pháp sáng tạo, mới mẻ và hiệu quả nhằm nâng cao chất lượng các kỳ họp một cách thiết thực.
Trong quá trình thực hiện chức năng, nhiệm vụ theo quy định của Luật và thực tiễn hoạt động của Ban Kinh tế và Ngân sách HĐND thành phố Hà Nội cho thấy một trong những yếu tố quan trọng tác động đến chất lượng hoạt động của Ban HĐND trong hoạt động thẩm tra, giám sát, tham mưu cho HĐND quyết định các vấn đề quan trọng của địa phương trong lĩnh vực kinh tế và ngân sách đó là hiệu quả công tác phối hợp giữa Ban HĐND với UBND; giữa Ban HĐND với các cơ quan chuyên môn của UBND.
Việc lựa chọn nội dung để ban hành nghị quyết trên cơ sở định hướng, chỉ đạo của cấp ủy, quy hoạch chiến lược tổng thể về phát triển kinh tế - xã hội của địa phương và xuất phát từ yêu cầu thực tế, giải quyết nhiệm vụ cụ thể về kinh tế - xã hội, an ninh, quốc phòng của địa phương; vấn đề phải thực sự cần thiết, cấp bách, đáp ứng được nguyện vọng của nhân dân và yêu cầu đòi hỏi của cuộc sống, công tác quản lý xã hội…
Để nâng cao chất lượng hoạt động giám sát nói chung, nhất là giám sát chuyên đề thì việc đề xuất nội dung cụ thể, xây dựng kế hoạch giám sát là một trong những yếu tố quan trọng. Nội dung, kế hoạch giám sát càng cụ thể, càng “đúng và trúng” với những chủ trương và trọng tâm chỉ đạo, với những vấn đề được đông đảo nhân dân và cử tri quan tâm thì càng phát huy tác dụng tích cực trong thực tiễn, thúc đẩy tình hình phát triển kinh tế - xã hội ở địa phương, góp phần giải quyết những vấn đề bức xúc, tạo niềm tin của nhân dân vào chính quyền.
Từ đầu nhiệm kỳ đến nay, Thường trực HĐND Thành phố luôn quan tâm đến vấn đề “hậu chất vấn”. Kết thúc mỗi phiên chất vấn, Chủ tọa đều có kết luận cụ thể đối với từng nội dung và việc thực hiện kết luận của phiên chất vấn của kỳ này sẽ được xem xét ở đầu phiên chất vấn của kỳ sau. Thường trực HĐND Thành phố Hà Nội luôn thống nhất quan điểm: “chỉ chuyển sang vấn đề mới khi đã giải quyết xong vấn đề cũ”, do đó việc đeo bám vấn đề đã góp phần giải quyết triệt để các công việc.
Thông báo nhanh chóng, công khai, rộng rãi các văn bản trả lời của các cơ quan có thẩm quyền đối với các ý kiến, kiến nghị của cử tri. Các hình thức thông báo như qua các Trang thông tin điện tử của cơ quan dân cử, của cơ quan có thẩm quyền, của các địa phương; qua hệ thống truyền thanh cơ sở; các báo, đài địa phương. Bên cạnh đó, gửi văn bản trả lời theo từng nhóm cử tri về tới địa phương để có các hình thức thông báo tới cử tri qua các hội nghị họp dân, hội nghị TXCT, công khai tại Trụ sở…
Thường trực HĐND cấp phường có Chủ tịch và Phó Chủ tịch HĐND. Quy định này đòi hỏi Thường trực HĐND phải là người am hiểu về luật pháp, có trình độ văn hoá và hiểu biết sâu sắc về các hoạt động của HĐND. Để đáp ứng được yêu cầu này, ngoài việc hướng dẫn bằng văn bản, Thường trực HĐND quận Hà Đông đã thường xuyên tổ chức các hội nghị giao ban đánh giá kết quả hoạt động hàng quý, qua đó kịp thời chỉ ra những ưu điểm, những tồn tại thiếu sót của từng đơn vị, giúp các đơn vị phát huy những kết quả đạt được và khắc phục tồn tại để hoàn thành tốt chức năng, nhiệm vụ của mình...
Theo dõi, đôn đốc là một nội dung quan trọng, là thuộc tính của hoạt động giám sát. Hay nói cách khác, theo dõi, đôn đốc là chức năng hiến định của cơ quan dân cử, đại biểu dân cử. Chức năng này xuất phát tự địa vị chính trị - pháp lý của cơ quan dân cử, đại biểu dân cử, nơi trực tiếp tiếp nhận quyền lực của nhân dân, hay, nói theo tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh, thì Quốc hội, HĐND là cơ quan trực tiếp nhận sự “ủy thác”, “giao quyền” của nhân dân, thay mặt nhân dân thực hiện quyền quyết định tối cao và giám sát tối cao những vấn đề quan trọng của đất nước (đối với Quốc hội) và của địa phương (đối với HĐND).
Bản “Tuyên ngôn độc lập” của Chủ tịch Hồ Chí Minh đã kết tinh truyền thống lịch sử kiên cường, bất khuất của dân tộc ta, là di sản quý giá, bản anh hùng ca mở ra kỷ nguyên mới cho dân tộc Việt Nam đó là kỷ nguyên độc lập tự do. Những áng văn hào hùng, lời lẽ đanh thép trong “Tuyên ngôn độc lập” vẫn vang vọng, in sâu vào tâm khảm mỗi người dân Việt Nam yêu nước, thương nòi.
Thành công của mỗi kỳ họp HĐND phụ thuộc vào rất nhiều yếu tố như: Công tác chuẩn bị các văn bản tài liệu, điều kiện cơ sở vật chất, hoạt động thảo luận, chất vấn và trả lời chất vấn, chất lượng dự thảo nghị quyết HĐND. Tuy nhiên, tất cả các yếu tố này chỉ phát huy được hiệu quả cao nhất khi có sự điều hành khoa học, sáng tạo của Thường trực HĐND trong vị trí Chủ tọa kỳ họp. Vai trò điều hành của Thường trực HĐND thể hiện rõ nhất tại các kỳ họp và thực tế đã chứng minh: Việc điều hành kỳ họp khoa học là yếu tố quyết định thành công của kỳ họp.
Thông qua ý kiến đóng góp của các đại biểu tại hội nghị, các Ban, các Tổ đại biểu HĐND Quận, Thường trực HĐND các phường đã được bổ sung thêm nhiều kinh nghiệm cho hoạt động của đơn vị, như kinh nghiệm xây dựng và triển khai chương trình công tác hàng quý, tổ chức hoạt động giám sát tập trung, tham gia đóng góp vào quá trình chuẩn bị và tổ chức kỳ họp, đặc biệt là việc thẩm tra các báo cáo, đề án, dự thảo Nghị quyết trình tại kỳ họp HĐND...
Cùng với các địa phương khác trong cả nước, HĐND Thành phố Hà Nội đang triển khai kế hoạch tổng kết nhiệm kỳ 2011-2016. Chắc chắn, đây sẽ là một nhiệm kỳ để lại nhiều dấu ấn trong hoạt động của HĐND các cấp Thành phố Hà Nội, để lại nhiều ấn tượng trong lòng cử tri và nhân dân Thủ đô và cho chính bản thân những đại biểu chuyên trách HĐND các cấp, bởi các đại biểu đã thể hiện được trách nhiệm của mình trong vai trò chuyên trách; khẳng định một lần nữa chủ trương tăng đại biểu HĐND chuyên trách là một chủ trương đúng đắn và cần thiết.
Mặc dù còn thiếu những quy định của Luật về các hoạt động cụ thể của HĐND các cấp, song Thường trực HĐND Thành phố Hà Nội đã chủ động tham mưu để ban hành các đề án, nghị quyết, quy định (trong hành lang pháp lý hiện hành)...nhằm nâng cao chất lượng hoạt động của HĐND. Thực tế cho thấy, nhiệm kỳ qua, hoạt động của HĐND các cấp thành phố Hà Nội đã được nâng lên một cách rõ rệt, củng cố vững chắc thêm niềm tin của nhân dân vào cơ quan đại diện cho mình.
Đúng là để có được cuộc tổng tuyển cử, Đảng ta, Bác Hồ và nhân dân ta đã phải đấu tranh với thù trong, giặc ngoài; đã phải đoàn kết phát huy các thế mạnh về lòng yêu nước, bản lĩnh và trí tuệ của dân tộc Việt Nam được hun đúc từ hàng ngàn năm dựng nước và giữ nước. Có thấy hết được những khó khăn, thách thức đối với một quốc gia non trẻ, mới thấm được lòng tự hào về Đảng ta, Bác Hồ và các tầng lớp nhân dân ta yêu nước, thương nòi, vì chủ quyền quốc gia, dân tộc.
Những hành động thiết thực và những câu nói, bài viết thể hiện tình cảm sâu nặng của Bác đã đối với thương binh, liệt sĩ đã và sẽ mãi mãi là phương châm hành động, lẽ sống định hướng cho các hoạt động “đền ơn đáp nghĩa”; đó chính là kế sách từ nhân tâm, là đạo lý tạo nên sức mạnh tiềm tàng để bảo vệ độc lập tự do và chủ quyền quốc gia, dân tộc cho hôm nay và mai sau.
Một vị đại biểu của HĐND tỉnh N có ghi chép, thống kê và kết luận: Lời hứa của người đại biểu, người đại diện cơ quan, tổ chức, do nhiều nguyên nhân chủ quan, khách quan khác nhau nên chỉ có 10% lời hứa được thực hiện đúng, 40% lời hứa thực hiện nửa vời, còn lại 50% là hứa xuông, hứa xong để đó, lợi dụng lời hứa như một tiểu xảo làm nguôi những kiến nghị bức xúc lúa bấy giờ. Tuy số liệu này chỉ có ý nghĩa tham khảo. Nhưng sự thật khó phủ nhận và kỳ lạ là từ trước đến nay không ai làm rõ để truy trách nhiệm về lời hứa xuông.
Trên cơ sở Nghị quyết về chương trình giám sát của HĐND, Ban Pháp chế HĐND huyện Ứng Hòa đã thường xuyên tổ chức các cuộc giám sát theo chuyên đề về giải quyết khiếu nại tố cáo của công dân; về thực hiện các quyết định, kết luận giải quyết khiếu nại tố cáo của công dân. Chọn giám sát những vụ việc khiếu nại đông người, kéo dài, những vụ việc được dư luận xã hội quan tâm, những lĩnh vực có nhiều khiếu nại, tố cáo phức tạp như quản lý, sử dụng đất đai...
TXCT không chỉ là nhiệm vụ, trách nhiệm mà còn là phương pháp hoạt động của đại biểu HĐND, bởi TXCT sẽ không an nhàn nếu người đại biểu không trang bị cho mình một hành trang Hiến pháp, Luật và nắm chắc tình hình kinh tế - xã hội của địa phương, để từ đó, thông qua TXCT thông tin cho dân biết, giải thích cho dân hiểu, bàn với dân và nghe dân bàn, trả lời hoặc chuyển các cơ quan có trách nhiệm trả lời những yêu cầu, kiến nghị của cử tri; đôn đốc giải quyết những kiến nghị của cử tri...
Giám sát là để làm rõ đúng - sai, làm rõ những vấn đề vướng mắc, hạn chế trong quá trình thực hiện, có khi qua giám sát sẽ dẫn đến xóa bỏ cơ chế, chính sách nào đó không phù hợp pháp luật và thực tiễn... Để hoạt động giám sát của HĐND có hiệu quả cao, bảo đảm cho các quy định của Hiến pháp, pháp luật được thực thi nghiêm túc, cần nhiều giải pháp.
Cảm ơn bạn đã ghé thăm trang Thông tin điện tử của Đoàn ĐBQH và HĐND TPHN. Xin mời bạn lựa chọn:
Tra cứu các văn bản tại đây Đặt câu hỏi tại đây Gửi phản ánh kiến nghị